Advies 'Onbeperkt houdbaar' in vier minuten

null Beeld ANP
Beeld ANP

Agrarisch natuurbeheer is 'op een groot fiasco uitgelopen' is de belangrijkste conclusie uit het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Het rapport 'Onbeperkt Houdbaar' wordt vanmiddag aan staatssecretaris Sharon Dijksma (natuur) overhandigd, maar dit zijn vast de belangrijkste punten.

• In het Regeerakkoord van het kabinet Rutte I werden ingrijpende wijzigingen aangekondigd voor het natuurbeleid. Die zijn door het nieuwe kabinet Rutte II wat afgezwakt, maar feit blijft dat er minder geld voor natuur is. Daarnaast neemt het draagvlak voor het gevoerde natuurbeleid af omdat dit door burgers als specialistisch en technocratisch wordt ervaren, terwijl er wel maatschappelijke steun blijft voor natuurbehóud. Ook is er minder begrip voor de strenge Europese regelgeving waaraan Nederland moet voldoen.

• Het kabinet Rutte I heeft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) gevraagd een advies uit te brengen dat moet leiden tot een herijking van het natuurbeleid voor de komende twintig jaar. Dit advies onder de titel `Onbeperkt houdbaar' is een volwaardige opvolger van het Natuurbeleidsplan uit 1990 waarmee toenmalig landbouwminister Braks met de toen nieuwe Ecologische Hoofdstructuur (EHS) de toon zette voor het huidige natuurbeleid.

• De adviescommissie onder leiding van ex-minister Agnes van Ardenne benaderde meer dan vijftig vooraanstaande experts uit de groene wereld. Onder het rapport liggen nog eens zeven speciaal voor dit doel uitgevoerde wetenschappelijke studies.

De hoofdconclusies uit het rapport:

• Volgens de Raad is de huidige uitvoering van het natuurbeleid onvoldoende ambitieus en inhoudelijk, organisatorisch en financieel onvoldoende toegerust om de gestelde natuurdoelen te halen.

• Er zijn in de samenleving barsten ontstaan in het draagvlak voor het gevoerde natuurbeleid.

• De Ecologische Hoofdstructuur (EHS) waarin geïsoleerde natuurgebieden worden verbonden, was in 1990 een uitstekend middel om de teruggang van de natuur tegen te gaan, maar nieuwe wetenschappelijk inzichten laten zien dat die natuurgebieden te klein van omvang blijven, en verbindingen door ecoducten niet aantoonbaar functioneren. Daardoor kwijnen planten en dieren uiteindelijk weg.

• De Raad stelt daarom voor in te zetten op oppervlaktevergoting en kwaliteitsverbetering van natuurgebieden die worden geclusterd tot regionale natuurnetwerken en door regionale beheerscollectieven worden onderhouden. Daarin zijn natuurorganisaties vertegenwoordigd, particulieren en het bedrijfsleven. Deze gebieden worden via tussenliggend ecologisch beheerd agrarisch gebied met elkaar verbonden. De regionale Natuurnetwerken vormen samen een alternatief voor de EHS. Regionale gebiedsfondsen gevuld met subsidie van de provincie maar ook met gelden van particulieren en het bedrijfsleven, zorgen voor een duurzame financiering.

• De Raad adviseert te investeren in de randvoorwaarden van deze robuuste natuurgebieden, en niet zozeer te focussen op de bescherming van dier- en plantensoorten. Als de oppervlakte voldoende is en de milieu-omstandigheden in de reservaten goed zijn, komen de dieren en planten vanzelf en kunnen zij als duurzame populaties uitgroeien en zich door Nederland bewegen.

• Er moet een einde komen aan de regeling die duizenden boeren van natuursubsidies voorziet, terwijl zij door gebruik van mest en landbouwgif de biodiversiteit juist aantasten. Alleen boeren die vergaande maatregelen nemen, zoals grondwaterstandsverhoging, en werken in de omgeving van natuurreservaten, kunnen nog op extra geld rekenen.

• De strenge natuurregels die zijn gericht op het in standhouden van natuur, moeten wat de Raad betreft van de baan. Natuur is mede vanwege de klimaatveranderingen veel dynamischer geworden en laat zich niet vastleggen door wetgeving. Het starre behoud is daardoor te duur en ook helemaal niet nodig.

• Het natuurbeleid moet de komende jaren vooral regionaal vorm krijgen. Landelijke organisaties als Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer moeten hun hoofdkantoor daarom verkleinen en zich regionaal versterken.

Lees ook: 'Natuurbeheer door boer groot fiasco'
Lees ook: Het volledige rapport

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden