Advies: Navo moet tandje terug

De Navo bezint zich op haar toekomst en moet zich strengere criteria opleggen, vindt een Nederlandse adviesraad.

Nederland moet eraan bijdragen dat de Navo scherper gaat kiezen wat ze wil, vindt de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV). Bij voorkeur minder missies, voorlopig geen nieuwe uitbreiding, en bezinning op nieuwe bedreigingen. Volgens het AIV-rapport, geschreven onder leiding van ex-defensieminister Voorhoeve, blijft er alleen met heldere doelen steun bestaan voor de Navo.

De AIV bracht zijn advies uit op verzoek van de Nederlandse regering, die in Navo-verband praat over een nieuw Strategisch Concept voor de alliantie. Dat moet aangeven welke kerntaken de Navo de komende tien jaar krijgt. Een wijziging is noodzakelijk. Zo repte de vorige versie uit 1999 nog niet over terrorisme, energieschaarste, cyberaanvallen of piraterij, problemen waarop de lidstaten nu wel een antwoord moeten vinden. Bovendien had de Navo in 1999 16 lidstaten; nu zijn dat er 28.

De alliantie moet artikel 5 van het Noord-Atlantisch verdrag weer centraal stellen, vindt de AIV. Dat artikel uit het oprichtingsverdrag van de Navo beschouwt een aanval op één lidstaat als een aanval op alle lidstaten. Hoewel de directe dreiging sterk is afgenomen, wil de raad de hernieuwde nadruk op collectieve zelfverdediging om duidelijk te maken dat de essentie van de Navo behouden blijft. De AIV zelf acht Rusland geen grote militaire dreiging, maar sommige Oost-Europese Navo-landen denken daar anders over. Overigens is de AIV tegen snelle toetreding van Oekraïne en Georgië, niet omdat Rusland daar woedend over kan worden, maar omdat de landen er zelf niet aan toe zouden zijn.

De AIV wil verder strakke criteria voor operaties buiten het Navo-grondgebied. Er moeten vitale belangen van lidstaten aan de orde zijn en er moet een volkenrechterlijk mandaat liggen. Anders gezegd: vaker nee zeggen of slechts een ondersteunende rol hebben. In alle gevallen moet militair geweld door de Navo samengaan met een civiel-politieke aanpak, bijvoorbeeld onder leiding van de VN of de EU. In bijvoorbeeld Afghanistan werkt dat niet goed.

Over nieuwe dreigingen als de verstoring van de energievoorziening of een cyberaanval is een veel intensievere politieke dialoog tussen Navo-lidstaten nodig, met name tussen de VS en Europa. Dit soort overleg in het slop geraakt door de zware militaire operaties en de verdeeldheid over bijvoorbeeld de Irak-oorlog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden