Advies commissie om rust in VS te bevorderen

De grote vraag is waar het rapport van de Amerikaanse Irak-commissie allereerst voor dient. Om vrede in Irak te bereiken, of een wapenstilstand in politiek Washington ?

Het lijkt vooral om het laatste te draaien. Want als er nog een toverformule was om Irak weer op orde te krijgen, was die al uitgesproken. De situatie daar is zo ontspoord dat de commissie, die uit vijf Republikeinen en evenveel Democraten bestaat, nauwelijks met verrassende aanbevelingen kan komen.

De belangrijkste taak voor de door ex-minister van buitenlandse zaken James Baker geleide commissie, is het aanbieden volgende week van een consensusplan. Dat lukt, meldde The New York Times gisteren vast. De tien stellen een geleidelijke troepenterugtrekking uit Irak voor, maar plakken daar geen data op.

De Democraten kunnen zich achter de adviesgroep verschuilen en zo hun eigen interne verdeeldheid en gebrek aan alternatieven toedekken. Ze kunnen tegenover de kiezers die hen begin deze maand een meerderheid in beide kamers van het Congres gaven, beweren dat ze direct verandering in het Irak-beleid hebben bewerkstelligd.

De Republikeinen kunnen zich met Baker in de hand losmaken van het Irak-beleid van het Witte Huis. President Bush kan het advies gebruiken om zonder veel gezichtsverlies koerswijzigingen te maken, die hij eerder resoluut afwees.

De verwachtingen rond de commissie-Baker zijn in de VS de afgelopen weken steeds verder opgeschroefd. Eén commentator had het al over een ’messiaanse hype’. De 76-jarige Baker zou zijn bijnaam ’Mr. Fix It’ weer eens waarmaken en Amerika, of dan in elk geval Washington, een uitweg uit Irak wijzen.

Zijn adviesgroep werd al vergeleken met de 9/11-commissie, wier eindrapport in 2004 direct heilig werd verklaard omdat het de politieke verantwoordelijkheid gelijk over alle partijen verdeelde. Annie Leibovitz, fotografe van de sterren, portretteerde Baker al voor het komende nummer van de Vogue voor mannen.

Toen de adviesgroep afgelopen maart door het Congres werd opgericht, was er van enige glamour niets te merken. Alleen Washington-insiders wisten van haar bestaan. Maar in de verkiezingsstrijd werden Baker en de zijnen ineens de oplossing voor veel problemen.

Na de verkiezingen keken waarnemers met andere ogen naar de commissie. Eén van zijn leden, Robert Gates, een ex-CIA-directeur en lid van de hofhouding van president Bush I, werd voorgedragen als de nieuwe defensieminister. Hij werd vervangen door Lawrence Eagleburger, nog zo’n hoveling.

De commissie-Baker werd ineens aangeduid als een greep aan het stuur door de oude Bush. Die stuurde Baker en andere vrienden om het presidentschap van zijn zoon te redden. Het realisme van de vader, niet het unilateralisme van de zoon, zou weer het buitenlandbeleid bepalen, heette het.

Baker is een gewiekst onderhandelaar. Maar de Clinton-oudgedienden in de groep lieten zich niet door hem inpakken. Zeker niet na de recente verkiezingszege van hun partij. In de groep zou een ware ’oorlog per memo’ zijn gevoerd.

De vraag is nu of het unanieme eindadvies, dat daar uit voortkwam, zo vaag en slap is dat het Washington geen adempauze biedt. Om maar te zwijgen van Irak. „We waren vanaf het begin bang dat ons werk compleet ingehaald zou worden door de feiten”, erkende iemand uit de groep volmondig in de New York Times.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden