Advies aan Hoge Raad: Hulp bij zelfdoding niet strafbaar

Albert Heringa, twee jaar geleden in de rechtbank in Zutphen. Beeld anp

Albert Heringa, de man die in 2009 zijn moeder hielp te sterven, moet definitief niet worden vervolgd. Dat adviseert de advocaat-generaal, de belangrijkste adviseur van de Hoge Raad.

Heringa had op verzoek van Moek, zijn 99-jarige moeder, een voorraad malaria- en slaappillen door een bakje vla geroerd. Nadat ze die had ingenomen, was Heringa vertrokken. Daarna is zij overleden. Zijn moeder had laten weten haar leven voltooid te vinden en haar honderdste verjaardag niet meer te willen meemaken.

Heringa had de hele voorbereiding opgenomen. De opnamen werden in 2010 door het tv-programma Netwerk uitgezonden, wat tot zijn vervolging leidde. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Zwitserland is het actief meehelpen bij zelfdoding voor niet-artsen verboden in Nederland. Het verstrekken van informatie, zoals organisaties als de NVVE of de Einder doen, is wel legaal.

Omdat Heringa geen arts is, had de rechtbank in Zutphen hem in 2013 aanvankelijk schuldig verklaard, maar geen straf opgelegd. Het OM had drie maanden voorwaardelijk geëist. Volgens de rechtbank had Heringa onvoldoende duidelijk gemaakt dat zijn moeder niet in aanmerking kwam voor euthanasie.

Nadat haar huisarts later bij het gerechthof aangaf dat zij haar medewerking had geweigerd, en dat ze dacht dat ook andere artsen niet zouden hebben willen helpen, ontsloeg het hof Heringa vorig jaar van strafvervolging. Volgens het hof was Heringa in gewetensnood geraakt.

Aan de ene kant is het verboden om iemand actief bij zelfdoding te helpen, maar aan de andere kant weigerde de huisarts en had zijn moeder zelf al actief pillen verzameld. Zou hij niets doen, dan was - mede door de slechte gezondheidstoestand van zijn moeder - de kans volgens Heringa groot dat ze op een nare manier aan haar einde zou zijn gekomen.

Dat het hof in Arnhem zijn betoog volgde, was uniek: nooit eerder werd iemand in Nederland die geen arts is, helemaal vrijgesproken voor actieve hulp bij zelfdoding. In het licht van de recente discussie over voltooid leven is dit advies van de advocaat-generaal interessant. Dergelijke adviezen zijn zwaarwegend en worden vrijwel altijd door de Hoge Raad opgevolgd.

Kabinetsplan voor hulp zelfdoding overbodig?
Maar of het ook betekent dat het recente kabinetsplan om ouderen met een voltooid leven te helpen bij hun zelfgekozen dood, overbodig wordt, mocht de Hoge Raad het overnemen? Dat valt nog te bezien. Hoewel zijn moeder aangaf haar leven voltooid te vinden, had ze ook een reeks lichamelijke klachten. Wettelijk gezien is dat voldoende om voor euthanasie met hulp van een arts in aanmerking te komen. In 2008 durfden artsen dat nog niet aan, maar vorig jaar gebeurde dat bijvoorbeeld al 180 keer.

Tot ergernis Van heringa wees het hof vorig jaar op die gewijzigde praktijk. Omdat de doodswens van zijn moeder volgens Heringa niet uit haar lichamelijke klachten voortkwam, maar uit het gevoel dat haar leven voltooid was, vond hij die uitspraak geen erkenning voor haar lijden.

Heringa was vandaag verheugd. Volgens hem is het advies een stap in de goede richting, maar moet op 14 maart, als de Hoge Raad uitspraak doet, nog blijken of het standhoudt.





Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden