Adoptie loopt meestal wel goed af

De veronderstelling dat alle adoptiefkinderen die Nederland binnenkomen al zo verwaarloosd en beschadigd zijn dat zij niet meer kunnen gedijen in een gezin, zoals vorige week op Podium beweerd, snijdt geen hout. Adoptie biedt kinderen een goede kans.

De sociologe Agien Roeloffs stelt in het artikel 'Westers gezin leent zich slecht voor adoptie' (Trouw, 10 november) voor om adoptie te beschouwen vanuit een gezinssociologische gezichtspunt, in plaats van een pedagogisch.

Roeloffs werkt voor de vereniging Loga, de landelijke oudervereniging gezinsproblemen adoptie, staat er onder haar artikel. De Loga is een vereniging die zich uitsluitend bezighoudt met adopties die niet goed verlopen. Voor de goede orde: dit betreft een kleine minderheid van alle zogenoemde 'interlandelijke' adopties in Nederland, adoptie van buitenlandse kinderen. De meeste adopties, zo'n tachtig procent van het totaal, verlopen goed.

Roeloffs schrijft verder een aantal zaken toe aan mijn promotieonderzoek die niet terecht zijn. Adoptie definieer ik als een internationale maatregel van kinderbescherming. Dat betekent dat adoptie vanuit een pedagogisch-juridische hoek belicht moet worden. Adoptie is een recht van kinderen. Hierin word ik geïnspireerd en gesteund door het juridische kader waarbinnen adoptie zowel nationaal als internationaal plaatsvindt. Logisch hieruit voortvloeiend is mijn stelling dat adoptie alleen verantwoord is als het recht van het kind op gezinsopvoeding voorop staat: als dit recht zorgvuldig wordt ingevuld, worden de belangen van drie partijen gewaarborgd.

Ten eerste is dat het belang van de moeder die afstand doet van haar kind. Ten tweede zijn daar de (aspirant-)adoptiefouders die een gezin willen stichten en plaats hebben voor een kind in emotionele en materiële zin. Ten derde is daar het kind dat een basis moet krijgen om zich te ontwikkelen en ontplooien tot een zelfstandige volwassene. De laatste staat centraal. Het kind is bij adoptie de meest kwetsbare partij: de overheid heeft daarom tot taak de rechten van het kind te waarborgen. Vooral daarom is adoptie omgeven door regels en procedures. Zorgvuldigheid staat voorop.

Anders dan Roeloffs suggereert, staat er nergens in mijn onderzoek dat de pedagogische kwaliteiten van adoptiefouders zouden moeten worden verhoogd. ,,Steeds worden adoptieproblemen gezien als pedagogische problemen'' schrijft Roelofs. ,,Wordt er eigenlijk ooit stilgestaan bij de vraag of een ernstig gedepriveerd kind dat heeft geleerd emotionaliteit af te zweren, wel kán gedijen in een (westers) gezin waar alles om emotie draait? '', staat er verderop in haar artikel. ,,Verwaarlozing in de vroegste kinderjaren is heel elementair, en we gaan ermee om of het puur een kwestie is van pedagogie''.

Het verbaast mij verder dat Roelofs mij toedicht adoptiefouders als hulpverleners te zien. Mijn betoog is erop gericht te laten zien dat adoptiefkinderen bijzonder zijn juist door hetgeen ze meegemaakt hebben in het land van herkomst. Dit betekent echter wel dat er meer gevraagd wordt van adoptiefouders: zij moeten beschikken over zogenoemd 'pedagogisch kapitaal'. Concreet betekent dit niet dat zij hulpverleners zijn, wel dat zij in de opvoeding van hun kind voor andere (meer) vragen en andere (meer) opvoederstaken komen te staan dan ouders die alleen maar hun biologische kinderen opvoeden.

De pedagogische benadering van adoptie en het expliciet maken van extra taken voor ouders en kinderen werkt. Het voorbereid zijn op, en het erkennen van, het bijzondere karakter van de adoptieffamilie is mede de basis voor een goed verlopende adoptie. Bovendien zorgt het in kaart brengen van 'pedagogisch kapitaal' van ouders voorafgaand aan de adoptie ervoor dat zij zich bewuster worden van hun eigen sterke en minder sterke kanten.

Mijn onderzoek heeft zich vooral gericht op de fase van selectie door de Raad voor de Kinderbescherming. Goede selectie is nodig, maar anderzijds moet ook worden uitgezocht welk kind bij welke ouders past. Verder mogen de nazorg en de praktische ondersteuning niet vergeten worden. Adoptie is een proces en elke fase in dat proces verdient aandacht en zorg.

Roeloffs vindt mijn stellingname en het feit dat deze in het veld gedragen wordt, verontrustend. ,,Vanuit gezinssociologisch oogpunt'' mag je de ontwikkelingen in het veld, en de conclusies van mijn proefschrift, ,,gerust een onverantwoord waagstuk noemen'', vindt Roeloffs. Ik vind de ontwikkelingen in de adoptiewereld eerder bemoedigend: nooit eerder kon er met alle betrokkenen om de tafel gezeten worden, nooit eerder was er zoveel openheid bij alle partijen betrokken bij adoptie. Niet alleen vertellen adoptiefouders hun verhaal, ook de geadopteerden, de afstandsmoeders, de wetenschappers en de hulpverleners doen dat. Gezamenlijk wordt gekeken naar alle fasen in het adoptie-proces.

Ik vind het jammer dat adoptie in een moeizaam daglicht blijft staan: tijdens mijn onderzoek ben ik ervan overtuigd geraakt dat adoptie een goede keuze is voor de meeste betrokkenen.

Zorgvuldigheid in elke fase van het proces is geboden, maar een eenzijdige benadering vanuit de veronderstelling dat alle adoptiefkinderen die Nederland binnenkomen al zo verwaarloosd en beschadigd zijn dat zij niet meer kunnen gedijen in een gezin, is niet te staven met onderzoeksgegevens. Soms zal het moeilijk zijn in adoptiefgezinnen. In een aantal gezinnen wordt het te moeilijk. De pijn die daarmee gemoeid is voor alle betrokkenen is onvoorstelbaar groot - ik wil dit niet bagatelliseren. Ook in mijn praktijk als hulpverlener en als jeugdbeschermer maak ik dergelijke problematisch verlopende plaatsingen mee. Toch denk ik dat adoptie nog steeds meer kansen inhoudt dan risico's: een kans voor een kind op een gezin en een kans voor ouders op een kind, waarbij het kind centraal moet staan om ervoor te zorgen dat de belangen van alle partijen op een goede manier gewaarborgd blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden