Adèle ging altijd tot de rand

Van carnavalskraker tot literair chanson, Adèle Bloemendaal (80) blonk er in uit. Maar er was ook die andere kant: tournees afzeggen en gewoon verdwijnen. In de theatervoorstelling 'Adèle' wordt ze gespeeld door zowel Paul Groot als Sanne Wallis de Vries. Een karakterschets.

Perfectionistisch
Componist en pianist Martin van Dijk: "Ze was altijd heel serieus met haar vak bezig. Liedjes fileerde ze minutieus. Ze kon de zwakke plekken in een tekst genadeloos aanwijzen. Die woorden moesten eruit, omdat ze in haar ziel geen plaats hadden. Samen een voorstelling maken, was een feest. Aan haar keukentafel bereidde Adèle, Jacques Klöters en ik dat voor. Ik was verknocht aan haar ziel en die stem van haar. Nummers van anderen die daarvoor niet waren opgevallen, kon zij laten schitteren. 'Het Vingerlied', 'Van de gekken', bij haar sloegen die in als een bom. De klap die ze wilde uitdelen, voelde ik muzikaal met haar mee. Dat was ons avontuur. Niets mooiers dan de ontploffing in zo'n zaal. Een programma maken was beulen, Adèle gaf 300 procent. Ze bereidde zich enorm goed voor op de topprestatie die ze moest leveren. Maar er was een keerzijde. Ze hield niet van fabriekswerk. Je doet een geweldig kunstje en dan wordt van je verwacht dat je dat continu herhaalt. Dan kon ze niet."

Grillig
Cabaretière Sanne Wallis de Vries: "Ik weet nooit wat daarmee bedoeld wordt. Paul Groot, met wie ik samen Adèle speel, zegt dat ook over mij: dat ik grillig ben. Is het dat je niet weet hoe iemand reageert? Dat iemand onverwachte dingen kan doen? Ja, dat deed Adèle."

Martin van Dijk: "Er waren periodes dat ze ineens afhaakte. De tournee werd afgezegd en Adèle was van de aardbodem verdwenen. Ik heb wel eens dagen in de Gravenstraat in Amsterdam staan posten. De politie van de Nieuwezijds Voorburgwal erbij gehaald om de deur open te breken. Om te kijken of ze nog leefde. Het licht ging dan gewoon uit bij Adèle, haar energie was weg. En wij, haar band, stonden er dan verbijsterd bij. Ze leefde het liefst in gestolen tijd: iets afspreken en het dan niet doen. Dat was de opperste vorm van vrijheid voor haar."

Vastbesloten
Liedjesschrijver Jan Boerstoel: "Ze wist heel goed wat ze wilde. Een lied als 'De bokken en de schapen' had Jasperina de Jong al op haar repertoire, maar Adèle wilde het per se hebben. Ze liet er andere muziek op maken en zong het. Ze zong literair-poëtische teksten, maar ook carnavalshits. Ze kon al die liedjes aan, het was allemaal geloofwaardig bij haar. En altijd wars van sentimentaliteit, dat vind ik bijzonder."

Sanne Wallis de Vries: "Ik heb begrepen dat haar ouders geen heel gelukkig huwelijk hadden. Daarover heeft Adèle gezegd dat ze er een heftige vrijheidsdrang aan overhield. Alles wat op een restrictie leek, daar vocht ze zich uit. Toen ze zwanger was van haar zoon, zei ze tegen haar toenmalige man Donald Jones: 'Als ik genoeg werk heb en een dak boven mijn hoofd, dan ga ik bij je weg. Ik ga het alleen doen.' Daar is ze nooit van teruggekomen. Ze besloot gewoon een alleenstaande moeder te zijn. Dat herken ik helemaal niet bij mezelf. Maar ik vind het wel knap, ze neemt zo de regie. Ze heeft ook gezegd: 'Spijt of schuldgevoel ken ik niet.' Dat zit nu in de voorstelling. Wij vragen ons namelijk ernstig af of dat wel kan."

Schaamteloos
Martin van Dijk: "Ik vond haar de grootste comédienne van Nederland. Adèle had zo veel capaciteiten. Als ze dan een tournee afzegde, was dat voor ons behoorlijk slikken. Maar ja, ik vind die vrouw groots en wat je voor haar kunt schrijven immens. Dus dan belde ik haar na verloop van tijd toch weer op. Ze had zo'n lef, het kon haar nooit gek genoeg. In ons vak is dat het mooiste wat er is, vind ik. Het moet toch vlammen? En daarvoor moet je vooral veel met je kop tegen de muur lopen. Je kunt altijd nog inhouden. Adèle ging altijd tot de rand. En ik ging heel graag mee."

Jan Boerstoel: "Ze durfde zichzelf ook heel lelijk neer te zetten in een lied of een conférence. Als het maar een doel diende. Haar doel."

Mysterieus
Martin van Dijk: "Adèle was mannelijk en vrouwelijk tegelijk. Dat kwam doordat haar vader een zoon wilde met wie hij naar het voetballen en het boksen kon. Die rol heeft ze altijd dapper gespeeld. Ze vond het leuk om te lonken naar die andere kant. Daarom is het nu goed dat zowel Paul Groot als Sanne Wallis de Vries haar spelen."

Sanne Wallis de Vries: "Ze heeft heel veel interviews gegeven, maar het is de vraag of ze de waarheid spreekt. In de voorstelling wordt duidelijk hoe Adèle was, maar ook dat ze er eigenlijk niet uitkomt. We laten het haar zelf ook zeggen: 'Waarom wil je mij snappen?' Ze is een vat vol tegenstellingen en dat heeft ze allemaal laten zien.

"Maar ik kan me zo voorstellen dat als je tachtig bent en je zit de hele dag alleen thuis, dat er dan spoken uit het verleden langskomen. Toen ik haar onlangs ontmoette, vond ik haar heel betrokken en aards. Het is geen narcistische artieste. Paul Groot vindt het wel eng dat ze in de zaal zit bij de première. Ik vind dat juist leuk. We zijn alleen bang dat ze op het verkeerde moment gaat lachen. Dat wij net serieus zijn en dat dan die kenmerkende kakelende lach door de zaal schalt."

Theatertournee
Sanne Wallis de Vries is cabaretière. Ze speelt en zingt Adèle Bloemendaal, samen met Paul Groot.

Martin van Dijk is componist en pianist. Hij maakte samen met Adèle een aantal zeer succesvolle shows als 'Adèles keus' (1982), 'Adèle in korte broek' (1985) en 'Adèle op de Orinoco' (1990).

Jan Boerstoel is liedjesschrijver. Hij schreef onder meer 'De jaren zestig', 'De bokken en de schapen' en 'Van de gekken'.

'Adèle - een dubbelportret van Adèle Bloemendaal' door Sanne Wallis de Vries en Paul Groot. Muzikale leiding: Martin van Dijk.

Vanavond première in Utrecht (Stadsschouwburg). Tournee t/m 24 mei. Info: www.adelebloemendaal.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden