Activisme blijft nodig, er zijn ook vandaag nog ongerechtigheden genoeg

Wijnand Duyvendak wil als ’geweldloze activist’ verder door het leven. Dat gaat vandaag overigens gemakkelijker dan in de jaren tachtig. Ik weet als activist uit eigen ervaring, hoe moeilijk het toen was in interne discussies over ’wel of geen geweld’ de strategie van Gandhi te bepleiten.

Ik herinner me nog hoe een lid van de oecumenische anti-apartheid groep Kairos werd geroyeerd, die met zo’n pleidooi kwam op het moment dat Kairos voor het ANC ging kiezen. In het recente proefschrift van Erica Meijers over kerkelijk anti-apartheidsactivisme kwam dat niet boven tafel.

Geweld werd hoe dan ook in de meeste actiegroepen bepaald niet uitgesloten. Het doel stond centraal. Wellicht is hier ook een zekere invloed van Marx te bespeuren, die sprak van ’strijd met alle middelen’.

Geeft Greenpeace tegenwoordig aan haar activisten training in geweldloze actie, er was toen veel te weinig aandacht voor de eenheid van doel en middelen. Maar dat geweld ’echt bij links hoort’, zoals de filosoof Ruud Welten betoogt (Trouw, 20 augustus), gaat te ver. Er waren in de linkse gelederen genoeg activisten, die zich principieel tegen geweld keerden. De laatsten waren voor burgerlijke ongehoorzaamheid en vonden dat die, mits openlijk, gewetensvol en geweldloos, binnen de rechtsstaat viel.

Als vandaag door het ’zoenoffer’ van Duyvendak een gewetensvolle burgerlijke ongehoorzaamheid maar niet uit het vizier verdwijnt. Er is in de jaren tachtig immers ook veel goeds gebracht, zoals het niet meer dumpen van kernafval in zee. En ook tegenwoordig zijn er nog genoeg ’ongerechtigheden’, waartegen je actie kunt voeren. Of in de woorden van Kees Schuyt: ’Ook in een democratie kunnen wetten tegen het geweten indruisen en onrechtmatig zijn’ (Trouw, 23 augustus).

Betrokken was Duyvendak in elk geval. Hij stond ergens voor en meende in het klimaat van de jaren tachtig tegen de grenzen van ’wat nog kon’ te moeten opereren. Dat hij er soms over heen ging, zij hem vergeven, nu hij dat openlijk als fout erkent. De Tweede Kamer verliest een competent lid. Zijn tijd komt wel weer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden