Stikstofcrisis

Actievoerende boeren zoeken op de Dam naar begrip bij burgers

Boeren bieden Amsterdammers gratis eten en drinken aan om goodwill te kweken.Beeld Jean-Pierre Jans

Met gratis eten en drinken hoopten boeren in Amsterdam goodwill te kweken bij het publiek. Ze troffen vooral verwonderde toeristen.

Tussen de dure juwelier en de grote boekhandel op het Amsterdamse Rokin staan twee zwartbonte koeien, ingesloten door dranghekken. Naast hun tijdelijke verblijf staat een groene Deutz Fahr-tractor geparkeerd, de hefarmen houden een plaat multiplex omhoog. In zwarte letters is erop geschilderd: ‘Klimaatgekkies moeten ook eten.’ Verderop, bij het Nationaal Monument en voor het Koninklijk Paleis staan meer tractoren, met meer leuzen. ‘Ook uw kak geeft ammoniak’ valt er te lezen, en ‘Krijgen wij geen gehoor gaan wij oneindig door’.

Daar stapt Tonnie Veldhuis, varkenshouder in Klarenbeek bij Apeldoorn, naar voren. Hij draagt een fluorescerend hesje met het logo van Agractie, de boerenactiegroep die vrijdag in Amsterdam een manifestatie hield, met tractoren en dieren, leuzen en toespraken én kraampjes waar gratis eten en drinken werd uitgereikt aan het publiek: hamburgers, gebakken eieren, fruit en melk. “Wij komen hier voor interactie”, zegt Veldhuis, “want anders begrijpen jullie als burgers ons probleem niet.” 

Wat dat probleem precies is? “De politiek die regeltje op regeltje stapelt”, zegt Veldhuis. “En wij boeren laten ons als lammeren naar de slachtbank leiden. Dat heeft het publiek niet in de gaten.”

Varkensboer Tonnie Veldhuis uit Klarenbeek op de Dam in Amsterdam.Beeld Emiel Hakkenes

Met ‘regeltjes’ bedoelt Veldhuis bijvoorbeeld maatregelen om de uitstoot van stikstof te verminderen. “De boeren worden neergezet als vervuilers, maar wij hebben de afgelopen jaren meer stikstof gereduceerd dan welke sector dan ook. Dat mag ook wel eens gezegd worden.”

Veldhuis wordt overstemd door het geloei van claxons die het officiële startsein van de actie markeren. Het publiek schuifelt naar een podiumwagen die voor het Koninklijk Paleis is opgesteld. Her en der zijn picknickbanken en statafels opgesteld, maar in de miezerige regen blijven die onbezet. Ook voor een trailer die is ingericht als ballenbak is geen animo. Op het podium neemt Bart Kemp, schapenhouder in Ede, het woord. Als voorman van Agractie was hij in oktober ook al de spreekstalmeester bij het grote boerenprotest op het Malieveld in Den Haag. Vrijdag heeft hij een halflege Dam tegenover zich. Winkelend publiek kijkt niet op of om van de manifestatie. Toeristen nemen graag een stuk fruit aan, maar vragen zich verwonderd af wat die langgerekte groene vrucht aan een steeltje is – een peer dus.

Tonnie Veldhuis is met de trein gekomen. Onderweg sprak hij een douanier die werkt in de haven van Amsterdam. Het gesprek kwam op zeeschepen. “Die zijn hartstikke vervuilend, maar hun uitstoot telt niet mee. Vind je het gek dat boeren dan boos zijn?”

De actie in de hoofdstad is publieksvriendelijk, maar komende woensdag willen boze boeren protesteren bij supermarkten en hun distributiecentra. De spanning neemt in de aanloop toe. Supermarktketen CBL heeft een kort geding aangespannen om het protest te laten verbieden. Dat dient maandag in Lelystad. Normaal-zanger Bennie Jolink, held van de boeren, riep op tot kalmte. Tonnie Veldhuis knijpt zijn ogen samen. “Natuurlijk moet je met elkaar aan de praat blijven. Maar als dat niks oplevert, moet het maar anders. Je kunt niet blijven blaffen, je moet ook eens bijten.”

Meer boerenacties

Boze boeren trekken vrijdagmiddag met tractoren vanuit Den Bosch richting Eindhoven. Ze rijden in een lange colonne op de A2 ter hoogte van Vught, waardoor het daar helemaal vastloopt. De boeren zouden naar Eindhoven Airport willen gaan om de luchthaven plat te leggen. Het gaat om tientallen tractoren, mogelijk wel tachtig, schat Rijkswaterstaat. De stoet wordt begeleid door politie. Ook is ME aanwezig. 

Eerder waren de boeren in Den Bosch om te protesteren bij het provinciehuis tegen het stikstofbeleid. Een zegsman van Farmers Defence Force zei eerder andere acties niet uit te sluiten, zoals het platleggen van Schiphol of het verkeer in heel het land. “Of alles tegelijk.”

Minister Cora van Nieuwenhuizen van infrastructuur drukt de boeren op het hart dat het belangrijk is dat zij onderweg naar Eindhoven Airport geen andere weggebruikers in gevaar brengen. Van Nieuwenhuizen zegt dat het “iedereen vrij staat te protesteren, maar wel binnen de geldende wet- en regelgeving”. Ze benadrukt dat Eindhoven Airport een militaire luchthaven is, die tevens voor burgerluchtvaart wordt gebruikt. “De staf van Defensie zal in goed contact staan met de burgemeester van Eindhoven, zodat de openbare orde geborgd is”, aldus de minister.

Lees ook:

Spontane boerenactie bij Eindhoven Airport loopt met een sisser af

Aan de spontane actie van boze boeren bij Eindhoven Airport liep vrijdag aan het begin van de avond met een sisser af. Nadat met de politie was afgesproken een rondje te rijden, vertrokken ze hierna van het luchthaventerrein.

De boeren dreigen de voedselvoorziening rond Kerstmis lam te leggen

De gemoederen leken wat te bedaren in agrarisch Nederland, maar boze boeren kondigen een nieuw protest aan. 

Wat wil het Landbouw Collectief? En maken ze een kans?

Boze boeren vinden dat minister Schouten hun eisen niet serieus neemt. Hoe luiden die eisen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden