Actieve kijkers gezocht, de digitale tv is in opmars. We moeten kiezen, nadenken, reageren. We gaan 'één op één communiceren' met John de Mol.

Neem de tijd voor het afscheid. Hij zat zo lekker. Die goede ouderwetse bank, centraal neergezet voor de televisie. Nergens anders liet passiviteit zich zo makkelijk in ontspanning vertalen. Zelfs het nuttige stemmetje in het achterhoofd verdween bijna. Maar onderuitgezakt vermaak zal snel verleden tijd blijken.

De televisie van de toekomst vraagt om een actieve kijker. We moeten kiezen. Nadenken. Reageren. Het mooie van digitale tv is volgens Thomas Notermans, woordvoerder van John de Mol, dat er 'in feite één op één gecommuniceerd kan worden met de consument, via middelen die tot nu toe als massamedia worden gedefinieerd'.

Het is tegelijk ook het vermoeiende. We kunnen door de digitale techniek ons eigen camerastandpunt in een voetbalstadion kiezen. De Mol, vol plannen, bezit de rechten van de eredivisie. Willen we het spel vanachter het doel volgen, of geven we de voorkeur aan een plek langs de lange zijde? Bij een cruciaal wedstrijdmoment kunnen we zelf een herhaling inzetten.

Nog even en ook soaps vragen om een alerte houding. Komt er een interessant product voorbij: de favoriete spijkerbroek van hoofdpersoon X? Aarzel niet, klik het aan en bestel meteen.

De televisie en de computer zijn aan het convergeren, weet José van Dijck. Zij is hoogleraar Televisie, Media en Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. ,,Bij computers hoort een ander gedrag: alleen opvragen wat je nodig hebt.''

Kiezen zullen we. Via de huidige analoge weg bereiken negen nationale zenders de huiskamers. In de digitale toekomst zullen dat er tientallen zijn.

De toekomst is overigens al begonnen, voor wie het nog niet had gemerkt. Zij het voorzichtig. De NOS lanceerde onlangs het themakanaal nieuws (NOS Journaal 24). De VPRO trekt alternatieve muziekfans op 3voor12 en bedient sinds vorige maand documentaireliefhebbers op HollandDoc.

Maar het zijn niet alleen de traditionele 'content-partijen' die de markt verkennen. Zo heeft kabelmaatschappij UPC een eigen Voetbalkanaal en adverteert telecombedrijf KPN met Digitenne.

Het zal slechts het begin blijken. Waarom zal bijvoorbeeld een grote Amerikaanse filmmaatschappij in de komende jaren nog een contract afsluiten met SBS 6 voor de verspreiding van zijn bioscoophits? Wie zorgt voor een interessante inhoud van zijn kanaal, kan zelf de consument bereiken.

Gevreesd wordt dat de technische ontwikkelingen steeds meer vrij spel geven aan de commercie op televisie. Paradoxaal genoeg ook omdat de tijd voorbij zal zijn dat een bombardement van korte reclamespotjes in twee weken heel Nederland weet te bereiken. Adverteerders worden gedwongen naar slimmere middelen te zoeken.

Notermans verwacht een toename van het aantal gesponsorde programma's. ,,Dan zal een bedrijf ook meepraten over de inhoud. Binnen de mediawet zijn daar grenzen aan gesteld, maar het gebeurt natuurlijk nu al.''

Dat is ook wat Van Dijck benadrukt: ,,Het proces van het in elkaar schuiven van reclame en content zal nadrukkelijk versterkt worden, maar is allang in gang gezet. Dat is begonnen met de komst van de videorecorder in de jaren tachtig. Reclame werd doorgespoeld, dus begon de adverteerder met 'product-placement'. Bekend voorbeeld: in 'GTST' eet iedereen Pringles.''

De digitalisering dringt volgens haar wel een nieuwe, reële vraag op aan de Publieke Omroep. Waar eindigt het publieke domein? ,,Vormen worden steeds diffuser. Televisie is soms helemaal niet meer televisie, maar half internet. Moet bijvoorbeeld de game-industrie, met een groot bereik onder jongeren, helemaal aan de commerciëlen worden overgelaten?''

Voorlopig kennen de meeste kanalen die exclusief digitaal zijn een hoog recycle-gehalte. Herhaal-televisie. Dat vereist geen actieve houding. Natuurlijk kunnen we onze passiviteit ook nog blijven koesteren, wanneer de geschetste interactieve mogelijkheden zich gaan opstapelen.

Maar het geweten zal knagen. Meer nog dan nu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden