'Acties tegen terroristen hielden VS tot nu toe veilig'

Midden-Oostenexpert Aaron David Miller: 'Eén geslaagde aanslag en de VS trekken Rakka binnen'

Kunnen de VS iets bereiken met hun bommen en raketten op de installaties van Islamitische Staat (IS) in Irak en Syrië?

"President Obama neemt het initiatief tegen een aantal groepen, niet alleen IS, maar ook Khorasan en Al-Noesra, om ze van hun stuk te brengen, om rekruten af te schrikken, ze te verzwakken - zodat ze minder tijd hebben om complotten te smeden en aanvallen te plannen op de VS", zegt Midden-Oostendeskundige Aaron David Miller.

Dat is misschien wel alles wat je ermee moet willen bereiken, vindt hij. Uit de woorden van Barack Obama voor de Algemene Vergadering van de VN woensdag werd duidelijk dat de president er ook zo over denkt. De VS zijn de strijd niet aangegaan om in het Midden-Oosten betere samenlevingen te creëren, zei hij, maar omdat ze zich rechtstreeks bedreigd voelen door de organisaties die ze nu bombarderen.

"Ik denk dat dit een belangrijk moment is", zegt Miller. "Obama probeert antwoorden te vinden die effectief zijn, en toch beperkt. Niemand heeft het over het sturen van Amerikaanse gevechtstroepen naar Irak, of over grondtroepen in Syrië. Het is een strategie die strookt met de risico-bereidheid die de president steeds getoond heeft als het ging om het beschermen van het eigen grondgebied."

Miller, die onder verschillende Amerikaanse regeringen op het ministerie van buitenlandse zaken werkte, en nu bij de denktank Woodrow Wilson International Center for Scholars, vindt het een logische keuze. "Bedenk dat het probleem tot nu toe onoplosbaar is geweest. Na dertien jaar hebben we nog steeds niet de meest directe bedreiging voor de VS vernietigd: Al-Kaida, of opvolgers daarvan. De president is realistisch."

Ben je eenmaal aan het bombarderen, dan is over het vervolg nog van alles op te merken: "Je kunt zeggen dat het niet werkt, dat het halve maatregelen zijn, dat het jaren duurt voordat er lokale bondgenoten zijn die het zelf kunnen. Wat doen we in Syrië met Assad? Wat doen we met de Irakese regering, gaat die de macht delen met de soennieten? Blijven onze Arabische bondgenoten standvastig?"

Maar de aanvallen hebben nu al hun nut. "De VS zijn al dertien jaar niet meer aangevallen. Dat is een buitengewone prestatie. Hoe dat precies komt weet ik niet. Maar we hebben in dertien jaar geen nieuwe Al-Kaida-aanval gehad op de VS. We hebben 'eenzame wolf'-aanvallen gehad, in Fort Hood en Boston, we zijn net ontsnapt aan schoenbommen en onderbroekbommen, maar een geslaagde aanval op het grondgebied is er niet geweest. Dat is een succes. Het toont aan dat preventieve, weloverwogen uitgevoerde acties, ook zonder grondtroepen een verlammend effect hebben op wie ons bedreigen."

Van die strategie zullen de VS het nog lang moeten hebben: "Dit is een long war, iedereen die gelooft dat het Midden-Oosten binnenkort een transformatie ondergaat en goed bestuur krijgt, gelijke rechten voor mannen en vrouwen, politici die je verantwoordelijk kunt stellen, die denkt niet goed na."

Maar er kan wel een dag komen dat de strategie van de VS niet meer houdbaar is. "Wij kunnen morgen wakker worden en op CNN zien dat mannen met AK-47's in naam van IS een winkelcentrum in het land zijn binnengestapt en honderd mensen hebben doodgeschoten. Dat zou de rekensom totaal veranderen. Dan zouden we een beleid krijgen dat zich concentreert op het elimineren van die onmiddellijke dreiging. Het zou erop uitkomen dat we de Syrische stad Rakka binnentrekken en IS vernietigen. Dat helpt op lange termijn ook niet, maar het moet gebeuren. Anders is het met het presidentschap gedaan."

Daarmee zou Obama, of zijn opvolger, zo ongeveer in de situatie verkeren van George W. Bush na 9/11. Die maakte in eerste instantie de goede keus, denkt Miller. "In de herfst van 2001 hebben we, met een beperkt aantal grondtroepen, special forces, lokale inlichtingen en bombardementen Al-Kaida in Afghanistan vernietigd en een groot deel van de taliban. Goed, Bin Laden ontsnapte, maar we wonnen er een hoop tijd mee."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden