Actie voor getroffen kunstenaars

LEEUWARDEN - Bluswater veranderde vorige maand zijn archief met duizenden fotonegatieven in een kleverige pap. Inmiddels is Rob Nypels alweer drie weken aan het werk. Maar zijn hoofd heeft hij er nog niet helemaal bij. “En de onbevangenheid is weg, want je weet nu: je werk is niet zo eeuwig als je dacht.”

Op de middag van 9 november brak er door onduidelijk gebleven oorzaak brand uit in het Leeuwarder Kunstcentrum de Infirmerie. Twaalf kunstenaars hadden er een paar dagen eerder hun intrek genomen in gloednieuwe ateliers. Op de begane grond zou de kunstuitleen later die week de deuren openen.

Honderden kunstwerken raakten door vlammen, water of rook beschadigd of gingen verloren, net als documentatie, boeken en materialen. Op zeven locaties in de stad werd gisteren een benefietmanifestatie gehouden voor de twaalf getroffen, onverzekerde kunstenaars. Met een kunstveiling, optredens van bekende Friese artiesten en acts van Heerenveen-trainer Foppe de Haan (als zanger), Henk Kroes van de vereniging Friese Elf Steden, wethouders en gedeputeerden.

In stadschouwburg de Harmonie liepen behalve honderden bezoekers, ook de betrokken kunstenaars rond. Bas Epker (30) raakte bij de brand zo'n twintig werken (grafiek en tekeningen) kwijt. Van maquettes die hij maakte om mee te dingen naar een opdracht voor het ontwerpen van geluidswallen, bleef weinig over. Epker is er zeker van dat de dramatische gebeurtenis zijn toekomstige werk zal beïnvloeden. Niet dat er straks vlammen te zien zijn op zijn tekeningen, “maar ik denk dat je ze wel zult kunnen voelen”, zegt hij.

De brand verwoestte verder kostuums en een groot 'wandobject' van Juut van Koppenhagen. “Het was een van mijn eerste en daarom een van mijn belangrijkste werken.” De kunstenares maakt ook sieraden, die onder het roet kwamen te zitten. “Ze ruiken nu naar schoonmaakmiddel, ze zijn niet meer te dragen.” Van Koppenhagen heeft moeite weer op gang te komen. “Ik werk graag vanuit een positieve energie en die heb ik nog niet.”

Andries Posthumus (“ik schilder hele grote mannen”) had ook een atelier in het kunstcentrum. Er lagen 35 doeken, waarvan 25 onherstelbaar beschadigd zijn. Posthumus: “Ik heb een punt gezet achter de vorige periode. Ik maak die schilderijen niet nog een keer. Maar ik mis ze wel.” Hij moest ook afscheid nemen van meer dan vijfhonderd dia's: “helemaal gaar geworden.” Hij voelt zich nog steeds 'moe en leeg'.

De negatieven van Rob Nypels - een selectie van het belangrijkste werk dat hij in de afgelopen 25 jaar maakte - zijn misschien nog voor een deel te redden. Ze zijn naar het Nederlands Fotoinstituut in Rotterdam gebracht, waar ze door medewerkers van het restauratielaboratorium werden schoongespoeld en daarna ingevroren. “Zo stopt het proces van vergaan, en is er tijd om te bedenken hoe je ze zou kunnen repareren”, zegt de fotograaf, die in diverse musea exposeerde. De restaurateurs zijn volgens hem tamelijk optimistisch gestemd. “Maar ze hebben alleen nog maar de buitenste lagen van de brij bekeken, en bovendien is restauratie zeer kostbaar.” Nypels verloor ook veel afdrukken, apparatuur en een grote verzameling objecten en snuisterijen, die hij bij zijn werk gebruikte.

De gemeente biedt de gedupeerde kunstenaars nu onderdak in een oud schoolgebouw, tot de Infirmerie weer open kan. Cultuurwethouder A. Brok denkt dat herstel van het monument, waarvan het casco intact is gebleven, ruim een jaar gaat duren. De schade loopt in de miljoenen, maar zal waarschijnlijk door de verzekering worden gedekt.

De kunstuitleen krijgt volgende week andere huisvesting. Twaalfhonderd (verzekerde) kunstwerken die nat geworden waren, zijn door restaurateurs in Tilburg gevriesdroogd. Hoeveel heelhuids uit die behandeling tevoorschijn zijn gekomen, weet directeur Rinsma nog niet. De benefietmanifestatie, waartoe hij het initiatief nam, bracht 55 000 gulden op. Een door de gemeente ingestelde commissie zal het bedrag verdelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden