Actie Kerkbalans / 'Bevolking kampt met morele scheurbuik'

De Nederlandse bevolking heeft last van 'morele scheurbuik', betoogde kardinaal Simonis gisteren in Utrecht tijdens de start van de jaarlijkse geldwervingsactie Kerkbalans. De vitamines zijn in de kerk te verkrijgen.

'Ze krijgen wel genoeg binnen, maar voedzaam is het niet. De vitamine W van waarden zit bepaald niet in onverschilligheid en individualisme maar veeleer in waarden als solidariteit en verantwoordelijkheid.''

Als een roepende in de woestijn stond Simonis halverwege december tussen het winkelend publiek in Utrecht kaarten uit te delen over het aanbod van de kerk. Hij predikte op de kerstnachtdienst in de Catherijnekathedraal dezelfde boodschap. Ook nu weer brengt hij de core business van de kerk - zoals hij de waarden en normen meermalen omschrijft - naar voren.

,,De moderne mens heeft met een set waarden bestaande uit individualisme, consumentisme, oppervlakkigheid en autonomie het ruime sop gekozen. Op weg naar het beloofde land van meer, sneller en beter.'' Maar de beste stuurlui staan aan wal, vindt Simonis. ,,Want varend op het kompas van individualisme komt een samenleving niet ver.''

Hij haalt de sombere cijfers van het Europese waardenonderzoek 1999/2000 erbij. ,,Kijken we naar de solidariteit van Nederlanders met bejaarden, zieken en gehandicapten, dan scoort Nederland bedroevend. Het is wat onwerkelijk om in dit kader in klassementen te spreken, maar toch: wat betreft solidariteit met bejaarden staat Nederland op de twintigste plaats in Europa, voor zieken en gehandicapten is dat zelfs de 21ste stek.''

De kerk wil haar inzichten overbrengen in deze tijd, onderstreept de kardinaal. En daarvoor heeft hij de schijf van vier bedacht, een variant op het hulpmiddel van voedingsdeskundigen om elke dag een verantwoorde maaltijd samen te stellen.

,,U kunt de kerken beschouwen als morele voedingsdeskundigen. Zo beschikken we over het multiwaardenpreparaat van de tien geboden. Ik wil op nóg een belangrijke vitamine wijzen, de vitamine D van Deugden.'' Deze 'vitamine' bestaat uit vier stuks: verstandigheid, matigheid, moed en rechtvaardigheid. ,,Deze 'schijf van vier' is de remedie tegen de morele scheurbuik waarmee de funshoppende, oppervlakkige individualist moreel op krachten kan komen'', luidt het advies.

Als de bevolking niet meer naar de kerk komt, moet de kerk de mensen gaan opzoeken, is de stelling van Simonis. Daarom kloppen van 12 tot 26 januari tienduizenden vrijwilligers aan bij circa 2,5 miljoen adressen. Adressen van gelovigen welteverstaan, want daar moet het geld vandaan komen om kerkelijke acties te bekostigen.

En de gelovigen geven tijdens de Actie Kerkbalans, ook al neemt het aantal leden van de rk kerk en de Samen-op-wegkerken af. Een trend die al enige jaren het gedrag van de gevende kerkganger kenmerkt. In 2001 verliet 1,2 procent van de gelovigen de rk kerk, de Sow-kerken en drie kleine kerkgenootschappen. ,,Desondanks was in 2001 nog 48 procent van de Nederlandse bevolking aangesloten bij de zeven kerken die deelnemen aan de Actie Kerkbalans'', meldde C. Vroon van de Interkerkelijke Commissie Geldwerving gisteren.

Door collecten en giften is in 2001 bij 7,65 miljoen leden ruim 357 miljoen euro bijeengebracht. Twee procent meer dan het jaar daarvoor, meldde de Interkerkelijke Commissie Geldwerving gisteren eveneens.

De 1,9 miljoen hervormden gaven het meest: 142 miljoen euro, gemiddeld 74 euro per lid. Daarna kwamen de 659000 gereformeerden met 107,7 miljoen euro. Zij gaven echter wel meer per lid: 164 euro. Dit bedrag is acht keer zo hoog als de bijdrage van de rooms-katholieken. Meer dan vijf miljoen katholieken -met gemiddeld 21 euro per lid- brachten bijna 107 miljoen euro bijeen.

Vroon noemde de kerk de 'grootste fondsenwerver met de laagste kosten'. Terwijl de 419 goede doelen die bij het Centraal Bureau Fondsenwerving staan geregistreerd gemiddeld 14 procent van hun inkomsten besteden aan het verwerven daarvan, hebben de kerken genoeg aan 0,04 procent. Toch levert de eigen fondsenwerving van de goede doelen weinig op en de kosten blijven stijgen. ,,De landelijke kosten van de actie zijn minimaal en de locale kosten nagenoeg verwaarloosbaar door die inzet van vrijwilligers.''

In de toekomst wil de commissie zich meer richten op specifieke doelgroepen. De vergrijzende bevolking geeft nog ruimschoots geld, maar de jongere generaties dreigen minder gul te zijn. Vooral de jeugd (18-30 jaar), die geinteresseerd is in zingeving, maar uitermate kritisch ten opzichte van kerkelijke instituties staat, moet worden aangesproken.

Vroon verwacht dat deze nieuwe aanpak de kosten op zal drijven, maar dat ze zeker niet boven de één procent zullen uitstijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden