Achteraf had ik eerder open willen zijn over mijn transitie

Matthea BendersBeeld Werry Crone

Een jaar geleden waagde Matthea Benders de oversteek van man naar vrouw. De echtgenoot en vader van drie kinderen was niet meer en ging een ander leven leiden. Trouw volgt Matthea in haar geslachtsverandering.

Een druilerige maandagmorgen aan de rand van Den Haag: Matthea opent de deur van haar flatje van driehoog waar ze sinds een jaar woont. Ze laat haar jongste dochter uit, die bij haar woont. De kinderen verloren in een jaar tijd hun vader als man en kregen er Matthea voor terug. En Matthea is duidelijk een vrouw; zorgvuldig opgemaakt, een jurkje, lange benen in een panty en bijpassende hakken. Sinds ze eind mei 2016 haar paspoort omzette van Matthijs naar Matthea, heeft ze zich elke dag als vrouw gekleed, een aantal vrienden en een baan verloren, een kerk verlaten en een nieuwe gevonden en nieuwe onvermoede kanten van zichzelf ontdekt.

Dubbelleven

Werkloosheid onder transgenders is hoog, zo maakte het Sociaal en Cultureel Planbureau onlangs bekend. Ook Matthea (57) zit inmiddels thuis. "De uitgever waar ik werkte, werd overgenomen door een andere uitgever en verhuisde. Mijn functie als zzp'er verdween. Ik ben niet vanwege mijn geaardheid wegbezuinigd, maar merk nu met solliciteren dat mijn transgender zijn en mijn leeftijd niet meewerken. Aan het begin dacht ik dat er een taboe doorbroken moest worden in christelijk Nederland, maar het lijkt in het bedrijfsleven wel een groter probleem.

Een korte terugblik. Vanaf haar veertiende wist Matthea - toen nog Matthijs - al dat ze liever een meisje wilde zijn. Maar daarover spreken was geen optie in het streng christelijke milieu waar Matthea opgroeide. Ze deed wat mensen van haar verwachtten, trouwde en adopteerde samen met haar partner Sandra drie dochters. Een depressie volgde, werkloosheid, uitzichtloosheid, verlangens om dat 'rotding' aan haar lijf eraf te snijden. Het dubbelleven bleek niet meer vol te houden. Er volgden therapieën, gesprekken met de predikant, een scheiding en het advies van de dominee om in haar nieuwe leven voorlopig maar even onder de radar te blijven.

Anders

Wie Matthea een paar keer meemaakt, kan niet anders dan glimlachen om dat laatste advies - al begreep Matthea het destijds zelf heel goed. "Een vlinder ontstaat ook in een cocon en het was een goedbedoeld advies om negatieve emoties te voorkomen. Maar volhouden kon ik het niet heel lang", erkent ze. Ze is nu eenmaal een open mens met het hart op de tong. Jarenlang moest ze haar verlangde identiteit binnenhouden en nu was er geen houden meer aan. Dus bracht ze zelf al de christelijke boekhandels waar ze als vertegenwoordiger werkte op de hoogte en vertelde ze op een nieuwe kerkelijke kring in een gemeente in Den Haag al op de eerste avond dat zij anders was - al had ze zich anders voorgenomen. "Er werd een vraag gesteld hoe we in de kerk omgingen met andersdenkenden en daar werd wat weifelend op gereageerd. Toen heb ik maar meteen verteld dat ook ik anders ben en waarom."

Reacties

Allereerst herinnert ze zich de positieve reacties: "Ik werd welkom geheten, mensen gaven aan het soms wat ongemakkelijk te vinden in daarop volgende diepgaande gesprekken. En op mijn werk moesten ze natuurlijk wel even wennen, maar ook daar werd ik zo goed opgevangen. Mijn leidinggevende van de christelijke uitgeverij Boekencentrum was er nuchter over: 'Laten we er niet moeilijker over doen dan nodig: eerst deed je je werk als man en nu als vrouw'." Er was uiteindelijk één evangelische boekhandel die Matthea niet wilde ontmoeten op de boekenbeurs. "Dat heeft me wel geraakt, want ze communiceerden dat niet rechtstreeks met mij. Maar ik blijf van zoiets niet wakker liggen. Ik kende deze mensen niet persoonlijk. Veel heftiger waren de reacties dichtbij."

Dan denkt ze aan een zwager die haar niet meer wil ontmoeten en ook haar eigen broer die haar niet meer wil kennen. En meer nog aan het verdriet dat ze haar eigen kinderen - nu 18, 21 en 23 jaar oud - aandeed.

(tekst loopt door onder de afbeelding)

Beeld Werry Crone

Kinderen

De lach verdwijnt van haar gezicht: "Omwille van de kinderen wil ik niet in details treden, maar wat ik wel kan zeggen is dat we dat verkeerd hebben aangepakt. In minder dan een jaar tijd hoorden de kinderen dat hun vader een transgender was, scheidden hun ouders en ging ik de transformatie in. Het heeft hun allemaal heel veel gedaan.

"Achteraf had ik eerder open willen zijn, zodat het ook bij hen een proces had kunnen worden. Er zijn allemaal redenen aan te geven waarom we het niet hebben gedaan, maar nu zie ik dat dit snelle proces hun geen goed doet. Dat doet pijn.

"Dat ik met alle drie de meiden op dit moment goed contact heb, zie ik als een wonder. Ik snap dat ze vragen hebben bij hun adoptie en of het wel verstandig was. Maar in die periode kozen Sandra en ik echt opnieuw voor elkaar en waren we er heilig van overtuigd dat het ons zou gaan lukken. En ik ben blij met ze, ik zou ze niet kunnen missen."

De eerste maanden op de flat waren zwaar. "Er was een avond dat ik dacht: als ik morgen niet meer wakker word, lijkt me dat niet erg. Je wordt opeens op je nieuwe zelf teruggeworpen en er is niemand die emotioneel naast je staat." Ze wrijft langs haar ogen: "Sinds de hormonen huil ik veel meer. Niet alleen je huid wordt zachter, maar ook je hart. Ik heb meer slaap nodig, huil sneller en ook mijn geloofsleven is intenser geworden. Ik kan minder nuchter naar God kijken, mijn gevoel gaat er helemaal in mee. Wat ik mis en gemist heb, is intimiteit. Ik heb het niet over seksualiteit maar de geborgenheid bij iemand die jou accepteert zoals je bent. Ik was lange tijd niet naar een kerk geweest, wilde onder de radar blijven, maar na die avond begon ik te bidden: God, help me!"

Numeri

Dan, resoluut: "Maar dan moet je het natuurlijk niet bij bidden alleen laten. Ik besefte dat ik zelf ook niet veel deed met mijn geloof en ben dus weer een gemeente gaan bezoeken. Ik heb eerst de dominee gebeld en mijn verhaal verteld. Ik was welkom. En elke ochtend begin ik met het aansteken van een kaars en doe ik een bijbels stiltedagboek. Ik begon daarmee op 3 februari en werd direct diep geraakt door een stuk uit Numeri. Het ging over het volk Israël dat na de uittocht uit de slavenarbeid in Egypte liep te klagen dat ze terug wilden. Dat was erg herkenbaar voor me. En dan zegt God: 'Denk je nou echt dat er iets te moeilijk voor mij is?' Het raakt me nog steeds diep, ook nu weer. Vanaf dat moment is er een enorme vrede gekomen. Een vertrouwen dat er een weg voor mij zal zijn, al zie ik die zelf nog niet voor me. Ik kende het avondmaal, ik kende Pasen, maar naar mijn gevoel heb ik dit daarna allemaal voor de eerste keer gevierd. Als mezelf, als herboren."

Er is nog genoeg om naar te verlangen. Bijvoorbeeld naar een baan: "Ik ben een breed inzetbare accountmanager, gericht op relaties en zou graag drie dagen werken om ruimte te houden voor de transitie die nog in volle gang is. Een werkgever mag weten dat ik dat gewoon in mijn eigen tijd doe."

Na de zomer hoopt Matthea een geslachtsveranderende operatie te ondergaan: "De volgende stap om thuis te raken in mijn eigen lichaam." Misschien komt er dan ook plek voor een maatje met wie ze het leven weer zou kunnen delen - een man, daar is ze inmiddels achter. "Maar ik ga daar niet naar zoeken voordat ik eerst mezelf heb geaccepteerd. Besef: een ommezwaai naar vrouw verandert je niet totaal. Je neemt jezelf helemaal mee, ook je negatieve karaktereigenschappen. Ik wil leren om van mezelf te houden, los van wat ik doe, heb of in de toekomst nog zal kunnen bereiken. Dat is de grootste transitie die er is."

De naam Sandra is om privacy-redenen gefingeerd.

Lees ook het eerste verhaal over Matthea, toen ze de oversteek maakte van man naar vrouw. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden