ACH JONGEN, ZE ZIJN ZO EENKENNIG

“Het tot nu toe slappe integratiebeleid is de Nederlandse kant te verwijten, maar ook verwijt ik het gros van de hier wonende Turken en Marokkanen een gebrek aan minimale belangstelling voor de cultuur temidden waarvan zij wensen te wonen. Ze vinden het hier niet interessant.” De minderheden-specialist Jan Beerenhout Azn was in de jaren zeventig en tachtig voorpost-ambtenaar in de Indische Buurt in Amsterdam. Nu werkt hij als adviseur migratiezaken voor het Amsterdamse politiekorps. Bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen was Beerenhout lijstduwer voor de PvdA. “We weten precies waar die 650 illegale naaiateliers zitten. Maar de vraag is vervolgens wel waar die 9000 illegalen die daar werken dan hun geld vandaan moeten halen, anders dan door misdaad.” Gesprek met een Nederlandse moslim die demonstratief de moskee uit loopt als de preek in het Arabisch of Turks wordt gehouden.

MARTIEN PENNINGS

“Inmiddels heb ik wel wat meer oog gekregen voor het onderscheid tussen de islamitische theorie en de reeel bestaande islam. Dan heb ik het niet over fundamentalistische moordregimes in het Midden-Oosten. Dat heeft al helemaal niks met de islam te maken zoals ik die versta. Ik spreek over de rigide interpretatie van de Koran door islamitische migranten hier. Natuurlijk is vasthouden aan tradities kenmerkend voor alle migrantengroepen. Kijk naar Hollanders in Australie. Bovendien: de meeste Marokkaanse en Turkse immigranten hier zijn geen intellectuelen en kosmopolieten, maar vergelijkbaar met een keuterboertje uit het Drente van de jaren vijftig. Desondanks hoef je niet kritiekloos te blijven tegenover die mensen.”

“In de jaren zeventig en tachtig, toen ik in de Indische Buurt van Amsterdam namens het gemeentebestuur een zogenaamde voorpost bemande, kwamen die moslim-boertjes in mijn kantoor van alles roepen in naam van de Koran. Dat hun dochter niet naar school hoefde, bij voorbeeld. Nu kende ik de Koran intussen een stuk beter dan zij, dus legde ik het Grote Boek voor hun neus en zei: wijs mij maar eens aan waar dat precies staat. En wijs meteen maar aan waar staat dat je mag liegen. Dan vertrok zo'n man met slaande deuren en dan riep ik hem achterna dat hij een slecht moslim was, want dat in de Koran wel staat dat het verwerven van kennis door moslims, zowel mannen als vrouwen, verplicht is, al moeten zij, zoals de Profeet zegt, daarvoor naar China.”

“Ik ben onlangs als schriftgeleerde ingezet. Bij het laatste conflict onder Marokkanen hier in Amsterdam in de grote El Kabir-moskee, citeerde de hoofdcommissaris op mijn aanraden uit de Koran stukken waarin moslims worden vermaand hun onenigheden middels overleg op te lossen. Tot verbijstering van de meer tot harde actie geneigde moskeegangers.”

“De hoogste wet uit de Koran is voor mij dit woord van God: 'Er is geen dwang in godsdienst.' (Soera 2 : 257). Die uitspraak zie ik als de achtergrond voor de rest van de Koran. Vertel je moslims in Nederland dat uit de Koran een absolute verplichting tot vijf keer per dag bidden niet valt te distilleren, dan krijg je meestal reacties alsof je de goddelijke oorsprong van het Boek in twijfel trekt.”

“De Koran bedoelt, voor wie goed leest, met zijn regels aan te geven hoe een mens het best sociaal kan functioneren in een gegeven gemeenschap. In dit geval de Nederlandse. Daarom moet je de voorbeelden die erin staan niet verabsoluteren. De islam is, naast tolerant, ook relativerend, matig en matigend. Volgens mij moet je drinken van alcohol in dat licht zien. Die Postbus-51 spot van de televisie zou uit de Koran afgeleid kunnen zijn: geniet, maar drink met mate.”

“Die islamitische quasi-orthodoxie is hier niet uitvoerbaar. Je hebt in Nederland slagerijen die met grote letters 'islamitisch' op het raam hebben staan, maar soms varkensvlees verkopen en op de heilige vrijdagmiddag de grootste omzet draaien. Het lijkt gereformeerd Noordwijk wel: nooit op zondag, behalve als er flink omzet gemaakt kan worden vanwege de badgasten.”

“En je krijgt grappige culturele vergissingen met die islamitische folklore. Ik at eens mee in een vrij streng Marokkaans islamitisch gezin en kreeg daar leverworst voorgezet. Toen ik beleefd opmerkte dat in leverworst varkensvlees zit, antwoordde de vrouw des huizes dat ik verkeerd ingelicht moest zijn. Ze liet me de verpakking van de worst zien. Daar stond Kips op. Dat aten ze al twintig jaar.”

“Er bestaat in Nederland een club van islamitische politici. Die is opgericht door de Islamitische Stichting Bevordering Integratie in Den Haag. Die doen erg hun best de islam hier te integreren. Die heb ik wel eens voorgehouden dat ze ook eens aan de Nederlandse samenleving moesten vertellen waar ze tegen waren. Dan krijg je, vermoed ik, een bedenkelijk lijstje. Want de islam zoals die op het ogenblik bestaat, ook die in Nederland, is niet ingericht volgens het woord van Allah en de Profeet. Het is een patriarchale en vrouwen-onderdrukkende interpretatie van de islam door mannen van vijfhonderd jaar terug. De onjuistheid van die interpretatie kan je gewoon met tal van citaten uit de Koran bewijzen.

De Profeet zelf heeft ooit een gebedsdienst onderbroken omdat een vrouw een huilend kind de borst moest geven. Dat betekent dus dat er vrouwen in de moskee zaten en dat er daar minstens een met een tiet bloot zat.''

“Je zou het aan de reeel bestaande islam niet meteen aflezen, maar in oorsprong is de islam een niet-hierarchische religie. Elke moslim mag die fatwa van Khomeini tegen Rushdie naast zich neerleggen. Een 'paus' kent de islam niet en een imam heeft officieel alleen gezag voorzover jij, als individuele gelovige of als lokale geloofsgemeenschap hem dat gezag geeft. Alleen de Sji'iten, maar dat is een minderheid, geloven in erfelijk leergezag en afstamming van de profeet.”

“Mohammed Rabbae? Een vreselijke man. Toen mijn voorpostfunctie in de Indische Buurt in 1990 werd opgeheven, zei ik tegen mijn clienten dat het nu toch echt tijd werd dat ze Nederlands gingen leren, want dat ik ze niet meer kon helpen. Daarop schreef Rabbae dat mijn uitspraken schandelijk 'koloniaal' waren. Toen heb ik hem geantwoord dat volgens Van Dale een koloniaal iemand is die de eigen meegebrachte cultuur beter vindt dan de cultuur die hij in een vreemd land aantreft.

Anders dan Rabbae, vind ik dat migranten in dit land, na verloop van zo'n dertig jaar, nu eens moeten integreren. En als je maar niet kan aarden in de Nederlandse cultuur, en daarvan fundamentele elementen blijft afwijzen, moet je erkennen dat je je vergist hebt en moet je teruggaan naar je land van herkomst. Een kwart van de Nederlandse emigranten naar Canada of Australie komt ook terug. En die hebben minder last van cultuurverschillen en zijn beter voorbereid. Ik persoonlijk heb, met tranen in de ogen, afscheid genomen van Turkse vrienden, die dat besluit inderdaad namen.''

“Ambtenaren van WVC wanhoopten op een gegeven moment Rabbae nog ooit kwijt te raken. Voor quasi-progressief Nederland was hij immers de allochtoon bij uitstek. Maar hij stond wel een volwassen aanpak van de minderhedenproblemen in de weg. Altijd dat verhaal van de gastarbeiders die wij Nederlanders hier naartoe zouden hebben gesleept. Niks van waar. Daar ben ik, tussen 1962 en 1970, als secretaris van de NederlandsTurkse Vereniging, zelf bij geweest. Niemand is het mes op de strot gezet. Dat ging volledig vrijwillig. Rabbae riep altijd maar twee dingen: het is discriminatie en er moet meer geld komen.”

“Als ik wat op touw zette, dan zorgde ik altijd dat Rabbae en zijn Nederlands Centrum voor Buitenlanders op de hoogte werden gesteld. Ik kreeg nooit, maar dan ook nooit antwoord. Tot mijnheer had besloten in de partijpolitiek te gaan. Toen vond hij het nodig steun te gaan werven en stond hij ineens bij me op de stoep. Die twintig centimeter brieven van mij, waarop hij nooit had geantwoord, had hij nota bene bij zich. Heel langzaam heeft hij nu toch doorgekregen dat niet alleen de cultuur van de allochtonen voor Nederlanders verklaard moet worden, maar dat een ietsiepietsie verkeer de andere kant op ook wel aardig zou zijn.”

“Een werkelijk succesvol voorkeursbeleid op de arbeidsmarkt gecombineerd met het bijna uitsluitend halen van nieuwe partners uit het land van herkomst zou een lopende band in werking houden. Ik ben dan ook tegen die zogenaamde gezinshereniging. Een heel misleidend woord, dat Hennie Huisman-visioenen oproept: naaste verwante sluiten elkaar na jaren weer huilend in de armen. Het gaat echter om de vorming van nieuwe gezinnen, om partners die, vanwege afkeer van de Nederlandse cultuur, per se uit Turkije of Marokko moeten komen. Daarbij gaat soms geld over de tafel. Ik vind 'een combinatie van vrouwen- en verblijfsvergunningenhandel' wat kras uitgedrukt, maar misschien komt het daar wel vaak op neer. Toen Aad Kosto zei dat de Nederlandse huwelijksmarkt voor de hier wonende allochtonen open staat, viel heel halfzacht Nederland over hem heen. Maar ik was het met hem eens.”

“Als je die ketting-immigratie in verband brengt met de huidige kinderrijkdom van islamitische gezinnen, zou je op een exponentiele aanwas komen. Ik heb ooit tegen een Turk, die almaar kinderen kreeg en een zeer grote woning voor een zeer lage huur eiste, gezegd: hou eens op met neuken. Dat hoorde zo'n geitewollen welzijnssok en daar heb ik flink last mee gekregen. Maar die Turk was wel zelf schuldig aan het feit dat hij constant op een veel te kleine woning zat. Want hij wist hoe lang de wachttijd was en vond alles te duur. Op een gegeven moment zat hij met zes kinderen op een tweekamerwoning. Dat vond ik wreed tegenover die kinderen. Toen hij er acht had heb ik hem uit het oog verloren.”

“Ik heb genoeg met Turkse en Marokkaanse ouders gepraat over de partnerkeuze van hun kinderen. En de discriminerende taal die ze daarbij nogal eens over Nederlanders uitslaan, is niet van de lucht. Ik gaf laatst een lezing aan de Hogeschool Holland. Zit achter in de zaal een Turks meisje met een hoofddoek een beetje dicht tegen een Surinaamse jongen aan. Ik denk: da's kat-in-'t-bakkie. Dus ik vertel dat Turken racisten zijn. Dat zelfs die pseudo-religie van Ataturk racistisch is. Overal in Turkije hangen tegenwoordig nog affiches met de tekst: Niets Is Mooier Dan Een Turk Te Zijn. En ja hoor. Ze sprong bijna tegen het plafond. Hoe ik durfde beweren dat Turken racisten waren? Ik liet haar uitrazen en vroeg toen liefjes of ze vanavond met haar zwarte vriendje mocht thuiskomen. Toen werd ze nog rooier dan ze al was, maar ze zei niks meer. Ach ja, ze had toch maar dat donkere vriendje. Dus er zijn al uitzonderingen onder de jeugd waarop we mogen hopen.”

“Ik heb me altijd erover verwonderd waarom het racisme is wanneer ik mijn dochter zou verbieden met een neger te trouwen, maar het cultuur heet wanneer een Turk of Marokkaan hetzelfde doet.”

“We praten over het racisme van autochtonen die op de Centrumpartij stemmen, maar die in veel gevallen volgens mij veel minder racistisch zijn dan delen van de Turkse, Marokkaanse en Surinaamse gemeenschap. Behalve dat ze met hun stem tegen werkloosheid, criminaliteit en culturele isolatie protesteren, zijn het vaak ook nog mensen, die vergeefs geprobeerd hebben hun allochtone buren bij allerlei sociale activiteiten te betrekken. Ik kan ze aanwijzen in de Indische Buurt. Trap op trap af zijn ze gegaan in de buurt, met uitgestoken handen, om de buitenlandse medemens te bewegen, hun kinderen mee te sturen op schoolreisje of te participeren in de speeltuinvereniging. Maar neen hoor. En dat werd geweigerd met allerlei smoesjes, maar de ware reden was minachting en angst voor de Nederlandse samenleving, waarmee ze zo weinig mogelijk te maken willen hebben. Ach, jongen, ze zijn vaak zo eenkennig!

Ik heb, verdomme, met de Koran in de hand geprobeerd Turken en Marokkanen te bewegen tot samenwerking! Want die hadden in hetzelfde gebouw elk een aparte moskee. Dat is volstrekt tegen de geest van de Koran.''

“Door Nordholt ben ik als minderhedenspecialist binnen het Amsterdamse politiekorps gehaald. We hebben nu dat Crailo-project opgezet. Dank zij de onderbezetting van de opleidingsinstituten van de krijgsmacht, kunnen daar geselecteerde Marokkaanse boefjes een opleiding krijgen. Maar het is dweilen met de kraan open. In de eerste fase hebben we er zestig aan een opleiding kunnen helpen, maar dan lees ik op een maandagmorgen in de krant dat de KLM met 1900 eenvoudige arbeidsplaatsen naar Madras gaat. Dan heb ik dus, 1900 gedeeld door 70, is ruim 25-voudig voor de kat zijn kut gewerkt.”

“Hirsch Ballin loopt maar achter die illegale naai-ateliers aan te draven. En die zijn inderdaad ondermijnend voor de sociale structuur. Toch hebben wij, bij de Amsterdamse politie, steeds gezegd: het is geen probleem ze te sluiten. Je moet alleen even voldoende mankracht vrij maken, want het zijn er zo'n 650. We weten precies waar de naaiateliers zitten. Maar de vraag is vervolgens wel waar die 9000 illegalen die daar werken dan hun geld vandaan moeten halen, anders dan door misdaad.”

“En dan de integratie binnen het politiekorps. Frank Hermsen, een Amsterdamse hoofdinspecteur, is pas een paar maanden naar Toronto geweest, om de multicultuur te bekijken. Daar is het nu zover dat politie-agenten uit hetzelfde korps elkaars taal niet kunnen spreken. Dat kan dus de consequentie zijn van een verkeerd begrepen multiculturele samenleving.”

VERVOLG OP PAGINA 21

VERVOLG VAN PAGINA 17

“Turkse of Marokkaanse politie-agenten krijgen hier vaak, als ze hun landgenoten op de bon slingeren of arresteren, het verwijt van verraad. Dat wordt onsolidair gevonden. En er zijn gevallen bekend van onze politie-agenten van Marokkaanse oorsprong die dat, als ze Marokko voor vakantie binnenkomen, ook nog eens door de Marokkaanse autoriteiten ingepeperd krijgen.”

“We hebben op het ogenblik een werkgroep die zich bezighoudt met de toenemende problematiek in het vervolgonderwijs. De etnische groepen jongeren staan steeds meer op voet van oorlog met elkaar. Arabische kinderen tegen Berberkinderen. Die met z'n tweeen weer tegen Turken en Turken weer tegen Surinamers. En vice versa. Nee, het gaat dieper dan de ruzie tussen twee dorpen of wijken vroeger.”

“Ik heb wel eens aan mijn joodse buurvrouw gevraagd wat het verschil is tussen de joden vroeger in Nederland en de allochtonen van nu. Wij hadden, zei ze, allemaal gois als vrienden.

Verreweg de meeste Turken en Marokkanen hier hebben nul Nederlandse vrienden. Laatst zat ik bij een door D'Ancona georganiseerde vergadering van deskundigen, die hun licht moesten laten schijnen over de mogelijkheden tot sociale integratie van de minderheden. Veel beleidsnota-taal vloog over tafel. Toen heb ik de aanwezigen, inclusief mevrouw D'Ancona zelf, gevraagd om de vergadering te gaan beperken tot de echte deskundigen, namelijk tot degenen die minimaal vijf Nederlandse allochtonen in hun adressenboekje hadden staan. Nou, dat zou een beperkte vergadering geworden zijn.''

“We hebben in Nederland twee grote fouten gemaakt in het minderhedenbeleid: we hebben twintig jaar aan de fictie vastgehouden dat integratie met behoud van eigen cultuur mogelijk is en we hebben niet gezorgd dat met Nederlandse financiele hulp moskeeen konden worden gebouwd zodat een Nederlands-islamitisch geestelijk leven met een modernhumanistisch karakter van de grond kon komen.”

“Judith Belinfante van het Joods Historisch Museum heeft me eens verteld dat Koning Willem I de joden in Nederland een geweldige dienst bewees door te verbieden dat hun kerkdiensten in het Jiddisch of Ivriet gehouden werden. Als ik wel eens naar het vrijdagmiddaggebed ga in de moskee en de preek wordt in het Arabisch of Turks gehouden, wandel ik demonstratief de dienst uit. Ik vind het schandalig dat ik in een Nederlandse moskee nog steeds niet naar een preek in het Nederlands van een in Nederland opgeleide imam kan luisteren.”

“Wachtlijsten voor de taalcursussen? Er is toch ook zo iets als Lingua-phone en zelfwerkzaamheid? Er zijn mensen die via schriftelijk onderwijs hele universitaire studies doen. Moet alles dan aangedragen worden? Mag er geen enkel eigen initiatief zijn? We zijn nu zo ver dat we het leren van Nederlands voor hier wonende allochtonen verplicht gaan stellen. Maar een stapje verder is nog, gewoon, zoals elk immigratieland, te eisen dat mensen die hier naartoe willen komen, al een redelijke kennis van het Nederlands hebben. Een vriend van mij, die Nederlands doceert aan de universiteit van Ankara, verzekert mij dat dan automatisch in Turkije de commerciele taalcursussen als paddestoelen uit de grond zouden schieten.”

“Schaf vooral dat onderwijs in eigen taal en cultuur onder schooltijd af. Portugezen en Chinezen in Nederland geven dat onderwijs al jaren op eigen initiatief buiten de gewone schooluren. Dat is prima. Die moskee-scholen worden niet alleen opgericht om de kinderen een religieus besef bij te brengen, dat nauwelijks past in de Nederlandse samenleving, maar ook en vooral om ze zoveel mogelijk van die samenleving af te schermen. Nu is het slagwoord zelforganisatie. Wat is dat voor onzin? Wat deugt er niet aan de Nederlandse maatschappelijke organisatie? Als onze cultuur niet deugt, mevrouw, mijnheer, wat doet u dan hier? ”

“Er is wel een kleine voorhoede die zijn best doet. Ergens in 1975 al kwam mijnheer Eken, de voorman van een Turkse moskee in de Indische Buurt, met een paar andere Turken demonstratief naar me toe en boden mij vuilniszakken vol met allerlei voorlichtingsfolders in het Turks ter vernietiging aan. Die folders moesten voortaan in het Nederlands, zodat hun achterban gedwongen zou gaan worden Nederlands te leren. Ik heb in dat gebouwtje waar ik huisde een vrijwillig huiswerkgroepje gehad van zo'n dertig jonge Turken, die allemaal elke zondagmiddag een gulden op tafel legden en daarmee een gepensioneerde leraar Nederlands betaalden voor een paar uur les.”

“Het tot nu toe slappe integratiebeleid is de Nederlandse kant te verwijten, maar ook verwijt ik het gros van de hier wonende Turken en Marokkanen een gebrek aan minimale belangstelling voor de cultuur temidden waarvan zij wensen te wonen. Ze vinden het hier niet interessant. Dat gevoel van tijdelijkheid blijft maar overheersen.

Vandaar dat veel kinderen die wel echt hier wortelen, in eigen kring agressie oproepen. Die krijgen te horen dat ze zich als Turk of Marokkaan dienen te gedragen. Als je aan Turken en Marokkanen hier voorstelt om eens in Nederland op vakantie te gaan, kijken ze je oprecht verbaasd aan.''

“Het is jammer dan Van Thijn voortijdig is vertrokken. Want we waren van plan om bij zijn afscheid in alle 16 deelgemeenten van Amsterdam op die dag een etnisch gemengd huwelijk te laten sluiten. Hij zou het 17e in de binnenstad hebben moeten inzegenen. En dan een groot feest in de RAI voor al die bruiloftsgasten. De KLM zou van overal over de wereld voor nop en de reclame de familieleden hebben moeten invliegen om het feest bij te wonen. Dat dan aankondigen op grote billboards overal in de stad, met portretten van de bruidsparen. Met als slagzin eronder: Samenwonen in Amsterdam. Wij tekenen ervoor.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden