Review

Ach, het smachten van de jeugd!

In 1959 keerde schrijver Evelyn Waugh zelf terug naar ’Brideshead Revisited’, de zinderende adolescentie-roman die hij in 1944 schreef en die vijftien jaar later in herdruk verscheen. In de proloog bij deze nieuwe versie meldt de schrijver dat hij de lyrische toon van de roman iets matigde.

Waugh schreef ’Brideshead’ tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl hij ziek was, en leefde op een dieet van sojabonen en lelijk, plat Engels. Geen wonder dat zijn roman doordrongen was van de hunkering naar goede wijn en echt eten, en naar de meer retorische, sierlijke taal van weleer, schrijft Waugh.

Hij wist in de duisternis van 1944 bovendien ook niet dat begin jaren zestig het tijdens de oorlog bedreigde Engelse erfgoed al lang weer gered zou zijn door dagjesmensen en aristocraten. ’Een lofrede boven een lege kist’ noemt Waugh zijn roman wat cynisch in deze inleiding.

Evelyn Waugh wist toen weer niet dat twintig jaar later, in 1981, de tweede terugkeer naar Brideshead, op televisie, in haar nostalgie naar wel en wee van de beter opgevoeden opnieuw een snaar zou raken. Midden in het tijdperk van ’Thatcher’ en ’no future’ was Waugh’s ’Oxford of aquatint’, zijn ode aan ’crepe de chine’, ’Charvet ties’ en een goede bourgogne meer dan welkom.

’Ah, het smachten van de jeugd’!’, schrijft Evelyn Waugh lyrisch, als Charles en Sebastian samen hun van alcohol doordrenkte zomer op het paradijselijke Brideshead doorbrengen. „Het smachten van de jeugd, hoe uniek en hoe zuiver!” De onbestemdheid van het jeugdige verlangen was naast het weelderige decor en het dandy-Engels, wat serie en boek onweerstaanbaar maakten.

Weer vijf en twintig jaar later, bij de derde terugkeer naar Brideshead, kunnen we Oxford en haar beschaafde Engels inmiddels dromen dankzij ’Inspector Morse’. We hebben alle Engelse landhuizen al om hun voortbestaan zien vechten in de films naar Jane Austen. Het rijke Britse erfgoed is ons ingewreven van ’A Room with a View’ tot aan ’Atonement’.

Misschien dat het daarom bij deze derde terugkeer zo lang zoeken is naar wat Charles eigenlijk nog in Brideshead te zoeken heeft. Is het de familie, is het het huis, is het God? Ervaart regisseur Jullian Arnold nu een fundamentalistische ’backlash’ en maakt hij daarom van de charismatische Sebastian zo’n fragiele, kwetsbare nicht? In zijn film domineert de repressieve over-katholieke moeder. Zij maakt van landgoed en kasteel een duistere gevangenis.

Maar ’Brideshead Revisited’ was eigenlijk geen aanklacht, het was een ode.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden