Radicalisering

'Abou Jahjah, kijk ook naar de rol van moslims'

Dyab Abou Jahjah in 2015 in Brussel. Zijn boek deed auteurs opstappen bij uitgeverij De Bezige Bij.Beeld HH

Drie ex-radicale moslims houden stellingen van politiek activist Abou Jahjah tegen het licht. Zijn boek 'Pleidooi voor radicalisering' kwam deze week uit.

Pleidooi voor radicalisering' heet het deze week verschenen boek van de Vlaamse politiek activist Dyab Abou Jahjah. Voorafgaand aan publicatie was er veel te doen om het feit dat uitgever De Bezige Bij hem een contract gaf. Enkele schrijvers keerden de uitgeverij om die reden de rug toe.

De boodschap van Abou Jahjah is gezapiger dan hij klinkt. Onder radicalisme verstaat hij niet het voeren van de jihad of het opnemen van wapens - zulke uitwassen noemt hij 'destructief radicalisme'. Wat moet een radicaal dan wel? Een kritische houding aanmeten tegen het westerse kapitalistische systeem, luidt zijn strekking, oftewel: 'constructief radicalisme'. Al was het maar omdat het westers kapitalistische systeem, zo meent Abou Jahjah, de werkelijke oorzaak vormt van terrorisme.

Drie jonge moslims die het moslimradicalisme van dichtbij kennen reageren op drie stellingen van Abou Jahjah.

1 Bij de misdaden van het Westen vallen de aanslagen van 11 september 2001 in het niet.

Izz Ad-Din Ruhulessin: "Slachtoffers van de oorlog in Irak en in Afghanistan doen ons minder. Eén aanslag in Brussel vinden we veel erger dan zovele aanslagen in Bagdad. Nee, dat is niet hypocriet. En dat is heus niet omdat westerlingen mensen daar minder waard vinden vanwege huidskleur of godsdienst. Leed wordt erger naarmate het uitzonderlijker is, en naarmate het dichterbij komt.

"Ik hou niet zo van het vingerwijzen naar de 'witte schuld'. Dat maakt jou een slachtoffer en de ander de dader. Dan plaats je witte mensen nog steeds op een voetstuk, alsof het omnipotente wezens zijn die de doorslaggevende controle hebben over alles. Alsof andere beschavingen zich voorbeeldig hebben gedragen. Japanners, Chinezen, Mongolen, die hebben ook de halve wereld veroverd. Het enige verschil is dat het Westen er beter in was, en uiteindelijk heeft gewonnen. Je kunt naar het verleden kijken om de situatie te verklaren, maar om er rechter mee te gaan spelen, nu nog, dat lijkt mij een heel gevaarlijke ontwikkeling. Want wanneer is de schuld ingelost? Hoeveel mensen moeten er dan omkomen? Net zoveel als er vroeger zijn gedood door westerse mogendheden? Dat is dan een never-ending-story."

Ilias Mahmoud Tighadouini: "Ik begrijp waar zijn stelling vandaan komt. Maar wij moslims moeten ook naar onszelf kijken: we kunnen niet ontkennen dat er stromingen zijn, nu en in het verleden, die ook geweld gebruiken. Radicalen gebruiken dit soort stellingen als excuus om mensen te recruteren."

Dennis Honing: "Er is zeker reden voor frustratie. Wij leggen elke haar van Anne Frank hier onder een stolp. Maar gaat er in het Midden-Oosten door ons toedoen wat mis - bijvoorbeeld als in plaats van een terroristenkaravaan een bruiloft wordt getroffen door een drone - dan stappen we daar echt in een dag overheen. Toch word ik heel moe van dat gemiep over imperialisme. Ja, heel lullig wat er in Gaza gebeurt, maar wat Arabieren zelf in Marokko uitvraten tegen de Berbers, daar gaat het nooit over. Islamitische beschavingen hebben ook op enorme schaal slavernij bedreven. En ze zijn er een eeuw later mee gestopt. Lees de rapporten van mensenrechtenorganisaties en je moet vaststellen dat er in Qatar en Saudi-Arabië nog steeds slavernij bestaat. De islam was ook expansief en imperialistisch. Dus het verhaal van: 'We worden geraakt, en we doen wat terug', dat gaat niet op. Kom uit je slachtofferrol, zou ik zeggen. Er wordt nu door Arabieren en moslims geweend over het kolonialisme alsof ze zelf slachtoffers zijn van drie Holocausten. Krokodillentranen."

Izz Ad-Din Ruhulessin (30) uit Haarlem werd christelijk opgevoed door Molukse ouders. Hij bekeerde zich in 2007 tot de islam. Ruhulessin noemt zich geen ex-radicaal, maar flirtte wel met de extremistische islam. In 2010 pleitte hij bij ‘Pauw & Witteman’ voor het recht van Iran om overspelige vrouwen te stenigen. De laatste jaren is hij overtuigd seculier geworden.

Beeld Trouw

2 Terroristen zijn alleen maar een echo en weerspiegeling van het systeem.

Izz Ad-Din Ruhulessin: "Ik wil terrorisme niet formuleren als de schuld van het Westen. Het gebeurt niet zomaar. Het is niet dat iemand op een dag bedenkt: 'Wat zal ik doen, gaan voetballen, of de metro in Londen opblazen?'"

"We zijn nu toch allemaal zo begripvol voor Trump-stemmers? Maar voor de onvrede die in de islamitische wereld ontstaat, is weinig of geen begrip. Het is een heel andere verschijningsvorm, maar die extremistische sjeiks, dat zijn islamitische varianten van Wilders. Als een winkelier een hekel heeft aan Marokkanen omdat hij drie keer overvallen is door Marokkanen, dan kun je begrip voor hem opbrengen. Stel, je woont in Jemen, en de Amerikanen gooien een bom op de bruiloft van je zusje. Wat verwacht je van zo iemand? Het is heel makkelijk om te zeggen: "Ze worden terroristen, want ze haten ons, en: dit moeten ze nou eenmaal van hun geloof, de islam is een soldatenleer". Dan hoef je niet meer naar je eigen rol in de wereld te kijken. Zo wil ik ook niet toe naar: het Westen heeft zich al vierhonderd jaar misdragen en dus is dit een logisch gevolg.

"Verwijzingen naar de sociaal-economische omstandigheden, daar zeg je niks mee. De niet-moslims in achterstandswijken leven ook in heel slechte omstandigheden, maar zij doen dat soort dingen niet. Je moet je afvragen: waarom kiezen mensen voor die radicale bewegingen?"

Ilias Mahmoud Tighadouini: "Op plekken waar het kapitalistische systeem niet aanwezig is, zijn er ook mensen die zich bij terreurgroepen aansluiten. Uit alle landen in de islamitische wereld sluiten ze zich aan. Neem Osama bin Laden, dat was een bemiddeld man uit Saudi-Arabië. Bovendien, kapitalisme is iets nieuws, en moslims die dachten dat ze moesten aanvallen om de wereld te veroveren, waren er al eerder. Lees de geschiedenis er er op na."

Ilias Mahmoud Tighadouini (31) groeide op in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt. Na de aanslagen op 11 september 2001 radicaliseerde Mahmoud. Hij zonderde zich af op zijn slaapkamer. Toen hij op het punt stond om zich bij de jihad aan te sluiten, greep zijn moeder in. Ze schakelde de wijkagent in. Nu geeft Tighadouini lezingen om radicalisering tegen te gaan.

Beeld Trouw

3 We moeten in opstand komen tegen de elite.

Ilias Mahmoud Tighadouini: "Machthebbers een spiegel voorhouden, dat vind ik heel goed. Maar ik mis iets. Abou Jahjah stelt zich niet de vraag: wat kunnen wij als moslims zelf beter doen? Hij moet de jongens die naar hem opkijken ook iets aanreiken om zichzelf te verbeteren. We moeten onze eigen oplossingen gaan bedenken. Niet altijd wachten op de ander."

"Ik wil een beweging waarbij we allemaal één doel hebben: het land groot maken waarin wij leven. En ons niet tegen elkaar uitspelen, of elkaar met beschuldigingen zwartmaken. Dat wordt een vicieuze cirkel. We moeten zeker kritisch zijn en blijven op het westerse beleid. Dat doen wij als westerlingen, omdat wij onderhand ook een onderdeel zijn van het westen. Maar wij moeten ook heel kritisch kijken naar onszelf, als mens, maar ook als moslim. De tijd van zelfreflectie is aangebroken."

Izz Ad-Din Ruhulessin: "Het hangt ervan af wat je verstaat onder elite. Abou Jahjah heeft een column bij een van de grootste Vlaamse dagbladen en geeft een boek uit bij De Bezige Bij. Is dat géén elite of establishment dan?"

Dennis Honing: "Dat de elite het anders moet doen, wordt al geroepen zolang de mensheid zich formeert in groepen die een elite kennen. We moeten meer mededogen hebben met doden die in oorlogen ver van ons vandaan vallen. Niet alleen zien wat ons uitkomt, of waar we ons makkelijk mee kunnen identificeren. Maar dat geldt voor de moslimgemeenschap net zo goed - ook daar moet de hand in eigen boezem."

Debatavond 'Pleidooi voor radicalisering', zondag 20 november in de Balie in Amsterdam. Aanvang 20.00 uur. Tickets (tien euro) via www.debalie.nl

Dennis Abdelkarim Honing (26) uit Haarlem bekeerde zich in de jeugdgevangenis tot de islam. Hij belandde in de Haagse jihadbeweging. Terwijl zijn vrienden naar Syrië vertrokken, kreeg hij zelf twijfels over het radicalisme. Nu is hij een liberale moslim. Met Elsevier-journalist Nikki Sterkenburg schreef Honing een boek over zijn deradicalisering: ‘Ongeloofwaardig’. Sinds kort is hij columnist voor weblog Geenstijl.

Beeld Trouw

Dyab Abou Jahjah (45), geboren in een sji'itisch gezin in Libanon, is een Vlaams politiek activist. Hij richtte in 2000 de Arabisch-Europese Liga op, een beweging die opkwam voor de rechten van Arabische migranten in Europa. Al gauw raakte hij omstreden. Na 11 september 2001 zei hij 'een gevoel van victorie' te voelen. In 2002 werd hij opgepakt en vervolgd omdat hij jongeren zou hebben aangezet tot rellen. Hij werd in hoger beroep vrijgesproken. Tijdens de Deense cartoonaffaire zette hij tekeningen op zijn website die de de spot dreven met de Holocaust. Het doel: aantonen dat het Westen met twee maten meet. Een deel van zijn publiek radicaliseerde en vormde de groep Shariah4Belgium. Zij keerden zich vervolgens tegen hem, omdat hij voorstander is van het secularisme. Abou Jahjah heeft een column in De Standaard. Toen De Bezige Bij besloot een boek van hem uit te brengen, zeiden verschillende schrijvers hun contract op bij de uitgeverij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden