Abbas laat eventjes zijn tanden zien

Palestijnse president speelt hoog spel en zoekt toegang tot het Internationaal Strafhof

In hun streven naar erkenning als zelfstandige staat zoeken de Palestijnen opnieuw hun heil bij de Verenigde Naties. Tegen elke verwachting in diende president Mahmoed Abbas gisteren verzoeken in om Palestina te laten toetreden tot vijftien VN-verdragen en -organisaties. Wat schieten de Palestijnen op met deze stap, die het einde kan betekenen voor het broze vredesproces?

Waarschijnlijk hoopt Abbas dat hij Israël via de VN-route juridisch op de knieën kan dwingen, zodat er een eind komt aan de bezetting. De nederzettingen op de bezette Westoever zijn volgens het internationaal recht een oorlogsmisdaad, en daar kan Abbas de Israëlische bezetter voor aanklagen. Maar dan moet Palestina wel eerst toegang krijgen tot het Internationaal Strafhof - ook een VN-club. Als dat lukt, kan in theorie de Israëlische premier Netanjahoe als oorlogsmisdadiger in een Haagse cel belanden.

In 2012 behaalde Abbas zijn eerste succes bij de VN. De lidstaten stemden toen met grote meerderheid vóór de erkenning van Palestina. Dat succes smaakt kennelijk naar meer. In de verte lonkt het Strafhof, maar voorlopig durft Abbas daar nog niet op in te tekenen. Hij zoekt al wel aansluiting bij de Geneefse Conventie, het verdrag over burgerrechten tijdens oorlog en bezetting.

Menachem Klein, hoogleraar politicologie aan de Israëlische Bar Ilan Universiteit, tempert niettemin de verwachtingen. De stap van Abbas noemt hij 'puur symbolisch'. Hij gelooft niet dat de Palestijnen er iets mee opschieten.

"De Palestijnen willen een eind aan de bezetting", zegt hij. "Maar dat krijgt Abbas niet voor elkaar via VN-instellingen. Het is sowieso twijfelachtig of Palestina ooit toegang krijgt tot het Strafhof. Bovendien kunnen VN-organisaties Israël hooguit wat negatieve publiciteit bezorgen; ze zijn te zwak om de situatie wezenlijk te veranderen."

Waarom neemt Abbas nu dan zijn toevlucht tot die VN-clubs? Hij wil zijn tanden laten zien, denkt Klein. De Palestijnse leider geldt thuis als een schoothondje van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, John Kerry. Die wist acht maanden geleden het vredesproces uit het slop te trekken, op voorwaarde dat Abbas voorlopig geen aansluiting zou zoeken bij VN-instellingen. Intern kon Abbas dit moeilijk verkopen, vooral omdat Israël bleef doorbouwen aan nieuwe nederzettingen.

Toen Israël dit weekeinde zijn belofte schond om 26 Palestijnse gevangenen vrij te laten, zag hij zijn kans schoon. Als Israël zich niet aan de afspraak houdt, hoef ik dat ook niet, redeneerde hij. Zijn besluit viel goed bij de Palestijnen; in steden op de Westoever gingen mensen de straat op om hun president te prijzen.

Behalve voor de interne Palestijnse consumptie kan Abbas' zet ook bedoeld zijn om alsnog de 26 gevangenen vrij te krijgen. Israël had beloofd dat ze dit weekeinde mochten vertrekken, maar hield op het laatst de poorten gesloten vanwege protest bij de Israëlische bevolking. Een beetje diplomatieke druk kan in zulke gevallen wonderen doen.

En het vredesproces? Gisteren leek het er even op dat Abbas het overleg de nek had omgedraaid. Kerry zegde een bezoek aan Ramallah af, en Israëlische haviken dreigden voor straf diverse nederzettingen te annexeren. Maar in de loop van de dag verzekerden de Palestijnen dat zij niet uit het overleg zouden stappen. Kerry zei dat het te vroeg was voor conclusies. En Netanjahoe zweeg wijselijk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden