Aartsvijanden zijn opeens vrienden

Turkije en Iraakse Koerden vinden elkaar in lucratieve olie- en gasdeal

Komt dat zien: een opbloeiende economische romance tussen twee oude vijanden. Turkije gaat olie inkopen van Koerden in Irak. De partijen hebben een lucratieve deal gesloten, terwijl ze tot voor kort nog met elkaar overhoop lagen.

De verrassende samenwerking wordt met argusogen gadegeslagen door twee andere partijen. Om te beginnen door de Turkse Koerden. Die zijn niet blij met de toenadering tussen de bevriende Iraakse Koerden en de Turkse vijand.

De tweede partij is de centrale regering in Irak. Die heeft bij de Turken protest aangetekend tegen het handelsakkoord, onder het motto 'blijf van onze olie af'. Maar de Turken en de Iraakse Koerden laten zich niet weerhouden.

De lente en de zomer van 2012 hebben voor de Turken en de Koerden geen revolutie gebracht, maar 'verliefdheid'. En zoals het een pas verliefde betaamt, heeft Turkije de leider van de Iraakse Koerden, Massoed Barzani, tijdens zijn bezoek aan Turkije in mei omarmd, vertroeteld en geprezen. Dat moet een rare gewaarwording zijn geweest voor de Koerdische leider die tot voor kort door Turkse monden voor 'achterlijke clanleider' werd versleten.

Volgens de bekende econoom Yavuz Semerci heeft de opleving van de relatie tussen de Iraakse Koerden en de Turken vooral te maken met het geld dat is te verdienen met olie- en gashandel. Semerci: "Het autonome Koerdische gebied heeft vanwege de verdeling van de olie-inkomsten grote moeite met de centrale regering in Bagdad. Men voelt zich benadeeld door Bagdad. Er wordt serieus over onafhankelijkheid gesproken en die stap kan zonder steun van Turkije moeilijk gerealiseerd worden. Turkije ziet op zijn beurt de mogelijkheid om tegen aantrekkelijke prijzen aan olie en gas komen."

De import van olie en gas drukt zwaar op de Turkse schouders en is blijkbaar zo belastend dat de Turken binnen korte tijd het eeuwige taboe op een onafhankelijk Koerdistan een zachte dood hebben laten sterven.

De Turkse media noemen het 'verboden woord' steeds vaker. Kregen de Turkse leiders vroeger kippenvel bij het horen van het woord Koerdistan, nu krijgt Barzani die aangeeft eventueel de onafhankelijkheid te zullen uitroepen, klopjes op de schouder.

Vlak nadat dit taboe in Turkije werd doorbroken, zijn de eerste olietransporten vanuit Iraaks Koerdistan naar Turkije gaan rijden. Deze olie is nog niet voor eigen gebruik: de ruwe olie wordt in Turkije verwerkt en (met winst) weer aan de Koerden verkocht. Een deal over gasimport - wel voor eigen gebruik - is in de maak.

Semerci zegt de koerswijziging van de Turken te begrijpen: "Turkije is voor zijn economische groei volledig afhankelijk van de import van olie en gas. Steeds meer rapporten stellen dat de Iraaks-Koerdische economie vooral op gas drijft. Een speciale korting van tussen de 20 en 30 procent zou Turkije jaarlijks miljarden dollars voordeel opleveren."

Geld lijkt echter niet de enige factor die de twee partijen in elkaars armen drijft. De groeiende sjiitische invloed van Iran is de Turken een doorn in het oog. De huidige realiteit is dat Irak grotendeels onder invloed van Iran verkeert.

Dezelfde Iraniërs zetten zich volledig in voor het behoud van het sjiitische Assad-regime in Syrië. Bij de zoektocht naar geloofsgenoten in de regio die tegen de groeiende invloed van Iran zijn, komen de Turken algauw bij de soennitische Koerden terecht.

De vraag is echter of dit nieuwe bondgenootschap zonder goedkeuring van de 'eigen', Turkse Koerden een lang leven beschoren is. De Koerdische afscheidingsbeweging PKK en de daaraan gelieerde partij BDP hebben nog geen goedkeuring aan de relatie gegeven. Op sommige Turks-Koerdische internetsites wordt Barzani zelfs van verraad beschuldigd. Hij wordt als een man afgeschilderd wiens hoofd op hol is geslagen door de lonkende olie-inkomsten, en die niet meer denkt aan de grote Koerdische zaak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden