Boekrecensie

Aardig boekje voor iedereen die graag nadenkt over de betekenis van de kerk

Beeld rv

Geloven: in de toekomst
Stephan Sanders en Mirjam Sterk
Kok; 55 blz. € 12,50.

De schrijvers

De auteur Stephan Sanders is schrijver, maar wij kennen hem vooral als de man die op een dag besloot om te gaan proefgeloven. Hij wandelde de katholieke kerk binnen die hij tientallen jaren links had laten liggen, en publiceert in deze krant sindsdien regelmatig over zijn ervaringen.

Mirjam Sterk is voormalig CDA-Tweede Kamerlid en nu directeur van MEE, een organisatie die opkomt voor maatschappelijke participatie van kwetsbare groepen. Ze is lid van de PKN en theoloog.

De opzet

Dit dunne boekje bevat twee essays, een van Stephan Sanders en een van Mirjam Sterk, die eerder als lezing werden gehouden in het Bijbels Museum. Ze gaan los van elkaar in op dezelfde vraag: hoe ziet de stedelijke samenleving eruit over vijftig jaar en welke rol speelt religie daarin? Sanders haalt direct de vraag onderuit, en verwijst naar zijn persoonlijke bekeringsverhaal: wie had dertig jaar geleden kunnen geloven dat hij nu opeens iedere zondag naar de kerk zou gaan? Niets zo onvoorspelbaar als religie, wil hij maar zeggen.

Mirjam Sterk waagt zich in haar essay toch aan voorspellingen. Ze benoemt maatschappelijke trends zoals globalisering, individualisering en groeiende diversiteit in de samenleving. De kerk zal zich moeten aanpassen, wil ze niet in het verleden blijven steken.

Het uitgangspunt

Sanders ervaart in de kerk de ruimte om eindelijk te twijfelen. Hij leert hier langzaam een mysterieuze religieuze taal, stottert voorzichtig het woord 'God.' Het doet hem denken aan zijn jeugd waarin hij als jonge homo aarzelend ontdekt dat de vanzelfsprekende hetero-orde niet alomvattend is. De kerk is voor hem een weidse ruimte die bevrijdt van een benauwend conformisme.

Sterk ziet het anders. Volgens haar zit de kerk gevangen in oude vormen. De samenleving gaat vooruit, de kerk blijft achter. Wil de kerk relevant blijven, dan zal ze zich moeten heruitvinden; en Sterk ziet hoopvolle voorbeelden in initiatieven zoals de Vluchtkerk en andere vernieuwende, weinig institutionele, kerkvormen. Bij Sanders is de kerk aantrekkelijk omdat ze een andere werkelijkheid representeert; bij Sterk overheerst de urgentie dat de kerk betrokken moet raken op deze werkelijkheid.

Leuke passage

Kenmerkende zinnen Sanders: "Ik denk dat er ook in de toekomst behoefte is aan twijfel, aarzeling, aan alles wat niet pertinent is en neigt naar de hoop. En daarin voorzien kerken, met hun bezield geloof dat niet langer wordt afgedwongen."

Sterk: "Misschien zijn er dan over dertig jaar geen kerken meer met een wekelijkse viering, waar mensen samenkomen en na de dienst koffiedrinken met elkaar. Maar zijn er wel plaatsen in de stad waar mensen op verschillende momenten in de week elkaar ontmoeten, om daar met elkaar te spreken over wat hen drijft en de Bijbel open te slaan."

Reden om dit boek niet te lezen

Dit boekje zet twee ogenschijnlijk tegengestelde meningen naast elkaar, zonder dialoog. Dat is een gemiste kans, want Sanders en Sterk hebben echt diametraal tegengestelde benaderingen. En 12,50 voor een boekje van al met al dertig bladzijden tekst is wel erg duur, hoe boeiend de essays op zich ook zijn.

Reden om dit boek wel te lezen

De kerk is een stoffig instituut dat nodig moet hervormen voor de een, en een frisse bron van spiritualiteit voor de ander. Is dit een kwestie van smaak, of is er meer aan de hand? Heeft het te maken met het verschil tussen katholiek en protestant? Met de verschillende biografieën van Sanders en Sterk?

Deze essays geven daar helaas geen antwoord op, maar samen laten ze wel zien dat het klaarblijkelijk niet zo makkelijk is om de rol van de kerk in onze samenleving te duiden. En alleen daarom al is dit toch een aardig boekje voor gelovigen en anderen die graag nadenken over de betekenis van de kerk in onze tijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden