Aantal zelf opgeleide Ajacieden daalt

analyse | Wedstrijden tegen Spaanse topclubs verlopen niet beter na het uitbreken van de Cruijff-revolutie

Ajax speelt vanavond in de Arena zijn tiende Champions Leaguewedstrijd in ruim vier jaar tegen een Spaanse grootmacht, voor de vierde achtereenvolgende maal Barcelona. Na de eerste, in september 2010 bij Real Madrid, ontketende Johan Cruijff zijn revolutie als jeugdhervormer. Wat opvalt is niet zozeer dat Ajax over het algemeen nog even kansloos verliest, maar veeleer dat het aantal zelf opgeleide spelers afneemt.

2010, Real Madrid 0-6

'Ik herken mijn Ajax niet meer', schrijft Cruijff in zijn Telegraaf-column na de 2-0 nederlaag tegen Real Madrid, dat zich daarmee in het eigen Bernabeu-stadion uiterst coulant heeft getoond. Ajax staat nog onder leiding van trainer Martin Jol, die de ploeg tot Cruijffs ongenoegen een opportunistische stijl heeft aangemeten. Uit het verslag: 'De Champions League mag financieel zeer welkom zijn voor Ajax, bij een vervolg op déze manier zal de sportieve waarde begrensd zijn.'

Twee maanden later is Ajax even weerloos in de Arena (0-4). Real treedt met tal van reserves aan en de routiniers Xabi Alonso en Sergio Ramos 'pakken' bewust een gele kaart, zodat ze in de onbelangrijke laatste groepswedstrijd hun schorsing kunnen uitzitten.

Anderhalve week later wordt Jol ontslagen. Met terugwerkende kracht kan worden aangetekend dat in zijn Ajax, de ploeg die Cruijff niet meer herkende, acht spelers uit de eigen jeugd waren opgenomen: Stekelenburg, Van der Wiel, Alderweireld, Vertonghen, Anita, Siem de Jong, Enoh en Emanuelson.

2011, Real Madrid 0-6

Frank de Boer moet Ajax als opvolger van Jol zijn eigen spel weer laten spelen, en hij wil niets liever - ook in Madrid. Rechtsachter Van der Wiel moet de aanval zoeken en brutaal weglopen bij Ronaldo. Even is hij weg en in een flits slaat de sterspeler toe, en zo blijft er van de even goede als naïeve bedoelingen van De Boer al gauw niets over (3-0).

Uit het verslag: 'Van Johan Cruijff, die een jaar geleden de revolutie predikte, mag worden verwacht dat hij zich nu koest houdt. Maar de les voor De Boer moet toch zijn dat wezenlijke stappen voorwaarts pas kunnen worden gemaakt met een stevig geraamte.'

Ook in Amsterdam wint Real met 3-0. De avond wordt nog zuurder door een verdachte 1-7 zege van Olympique Lyon bij Dinamo Zagreb, waardoor de weg naar de tweede ronde wordt afgesneden. Ajax druipt af met zeven zelf opgeleide spelers: Vermeer, Van der Wiel, Alderweireld, Vertonghen, Anita, Eriksen en Siem de Jong.

2012, Real Madrid 2-8

De Ajax - Real Madrid van begin oktober 2012 (1-4) is volgens het verslag een 'bijna karikaturale wedstrijd'. Na een half uur stijgt er een gejuich op in de Arena: Ajax krijgt een hoekschop. Uit het verslag: 'De pijnlijke vraag dringt zich op wat het jonge Ajax nu werkelijk kan leren van repeterende uitzichtloze exercities.'

De eerste verwijzingen naar de revolutie klinken. Ajax, De Boer en Cruijff zijn niets opgeschoten, heet het dan.

Reëel is dat nauwelijks. In de vicieuze cirkel van de nieuwe verhoudingen mag in de Champions League al niet veel worden gevraagd: Ajax verliest altijd zijn beste spelers en door de geringe aantrekkingskracht van de eigen competitie zijn er geen goede routiniers om de jeugd te begeleiden.

Daarnaast mogen duels met de absolute topclubs van Europa al helemaal geen graadmeter zijn. Maar Cruijff heeft de geluiden deels over zichzelf afgeroepen door in 2010 juist zo'n wedstrijd als uitgangspunt te nemen.

Ajax verliest ook in Madrid met 4-1, in een verdienstelijke campagne waarin het Manchester City onder zich houdt - met zeven 'eigen' spelers, met enige goede wil dan: Vermeer, Van Rhijn, Alderweireld, Blind, Siem de Jong, Eriksen en de teruggekeerde Babel.

2013, Barcelona 2-5

Voor het eerst wijkt De Boer enigszins af van de doctrine van het eigen spel. Hij stelt verdediger Boilesen op als linkerspits in Camp Nou, waar Barcelona ook daardoor niet wordt geremd (4-0). Uit het verslag: 'In details verschilde deze ondergang van het nog lang iets weerbaarder Ajax misschien van de voorgaande in Spanje. Per saldo kwam het op hetzelfde neer.'

Maar in de Arena wordt Barcelona verslagen (2-1), met zeven oud-jeugdspelers: Van Rhijn, Veltman, Boilesen, Klaassen, Blind, Serero en Fischer. Barcelona mag al geplaatst zijn en steeds meer vaste spelers wisselen, Ajax-fans koesteren deze novemberavond.

Driekwart jaar later ontneemt technisch directeur Marc Overmars er misschien de glans aan, als de Amsterdammers bij de loting weer aan Barcelona worden gekoppeld. Tussen neus en lippen door zegt hij iets over een akkoordje dat misschien opnieuw gesloten kan worden.

2014, Barcelona ?

In Camp Nou wordt Ajax op 21 oktober gespaard, zoals het vier jaar geleden in Bernabeu werd gespaard. De vernedering zit 'm niet in de cijfers (3-1), maar in de wissels. Vroeg in de tweede helft worden de sterspelers Neymar, Messi en Iniesta al naar de kant gehaald. Ajax speelt met vijf spelers uit de eigen jeugd: Van Rhijn, Veltman, Klaassen, Andersen en Kishna.

Dat zijn er vanavond één of twee meer - niet weinig, maar minder dan vóór de Cruijff-revolutie. Of er anderszins vooruitgang kan worden geboekt, kan vanavond niet blijken. Ongedacht het resultaat speelt Ajax (vier punten nu achter Barcelona) om de derde plaats - en om dan in de Europa League na drie mislukkingen op rij eens verder te komen dan de eerste knock-outronde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden