Aantal megastallen groeit in rap tempo

Beeld thinkstock

Het aantal megastallen in Nederland is tussen 2005 en 2013 bijna verdrievoudigd: van 301 naar 803. Daarbij valt op dat het aantal megamelkveehouderijen sterker groeit dan het aantal grote varkensbedrijven. Experts vrezen hierdoor toenemende milieuproblemen. De toename van het aantal megakippenstallen is daarentegen tot staan gekomen.

Dat blijkt uit een inventarisatie van het onderzoeksinstituut Alterra, gemaakt in opdracht van Milieudefensie. De groei doet zich voor in elke provincie, maar Noord-Brabant, Gelderland en Friesland springen eruit: die tellen nu elk meer dan 100 megastallen. Noord-Brabant alleen al is met 259 goed voor bijna een derde.

Volgens onderzoeker Edo Gies van Alterra is de versnelling bij de melkveehouders toe te schrijven aan de opheffing van de melkquota in Europa per 1 april. "Vooruitlopend daarop zie je de laatste jaren bedrijven groeien van 60 naar wel 500 koeien. Dat is niet per se slecht voor het dierenwelzijn. Het hangt helemaal af van de bedrijfsvoering van de boer."

Stapelingseffect
Gies voorziet wel problemen voor het milieu. "Bedrijven worden ieder op zich bekeken door de provincie op milieubelasting. Wat de buurman doet wordt daarin niet betrokken. Er kan dus een stapelingseffect optreden. Dat wordt niet in beeld gebracht." De onderzoeker wijst naar Brabant en de grote varkenshouderijen daar. "Die megabedrijven hebben elke relatie met de omgeving verloren. Het zijn gesloten systemen. Je ziet niet wat daar gebeurt en het vlees gaat naar China en Rusland."

Gies vreest dat zoiets ook bij de melkveehouders staat te gebeuren. "Koeien van megabedrijven komen steeds minder in de wei. Inmiddels kent 30 procent geen weidegang. Ik verwacht dat in 2020 bij de koeien 37 procent het hele jaar door op stal zal staan, bij nog eens een verdubbeling van het aantal megamelkveestallen naar ruim 600. Daarmee verdwijnt ook de grondgebondenheid.

'Doodlopende weg'
"Nu al kan 70 procent van de megabedrijven de mest niet geheel op eigen akkers afzetten en moet die dus naar elders worden vervoerd. We moeten ons afvragen of we dit willen in landelijk gebied. Je kunt zulke bedrijven beter op een bedrijventerrein neerzetten of in een havengebied."

Milieudefensie wil helemaal af van de megastallen. Volgens campagneleider Jacomijn Pluimers zien boeren schaalvergroting als enig middel om de concurrentie met het buitenland vol te houden. "Het is een doodlopende weg. Nederland kampt met hoge kosten voor arbeid en grond en kan nooit op bulk concurreren met andere landen. Daarom moet Nederland kiezen voor kwaliteitsvlees en een kleinere veestapel."

Beeld Trouw

Wie gaat er over de megastal?

Campagneleider Jacomijn Pluimers van Milieudefensie verwijt staatssecretaris Dijksma gebrek aan visie. "Ze geeft alle ruimte aan de groei van het aantal dieren. De problemen die daarbij ontstaan worden naar de provincies doorgeschoven."

Staatssecretatris Dijksma (landbouw) stelt dat zij de verantwoordelijkheid aan provincies en gemeenten overlaat omdat er behoefte is aan maatwerk. Dat kan het best ter plekke worden geleverd.

Een boer die een megastal wil neerzetten of zijn bestaande stal wil uitbreiden naar mega, vraagt bij zijn gemeente een vergunning aan. Die oordeelt op grond van criteria als geur en geluid. De provincie kijkt ook mee en laat daarbij wel degelijk de invloed op het wijdere gebied meespelen, stelt een woordvoerder van het Interprovinciaal Overleg, de koepel van de provincies. Bovendien oordeelt de provincie over ammoniakuitstoot. De megastal is in drie provincies een onderwerp bij de komende verkiezingen voor Provinciale Staten: Noord-Brabant, Gelderland en Groningen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden