Analyse

Aanslagen treffen toeristische goudmijn van Spanje

De Ramblas in Barcelona, drie dagen na de aanslagen.Beeld EPA

Hoewel de Ramblas daags na de aanslagen weer volstroomde, levert de aanslag het toerisme een gevoelige klap.

De aanslagen in Barcelona en Cambrils komen op het moment dat Spanje wederom bezig was een nieuw bezoekersrecord te halen. De afgelopen jaren profiteerde het land als alternatieve bestemming, omdat toeristen landen als Egypte, Tunesië en Turkije steeds vaker links lieten liggen vanwege terreuraanslagen.

Dit jaar werd verwacht dat de grens van 80 miljoen bezoekers zou worden overschreden. Toerisme is van oudsher belangrijk voor Spanje. Het is goed voor 11 procent van het bruto binnenlands product en voor veel Spanjaarden een belangrijke bron voor (seizoens-)werk. Bovendien speelt het succes van het toerisme nu een extra urgente rol in het economisch herstel na de crisis.

Lokale commentatoren stellen in de nasleep van de aanslagen vast dat door de terreur een vitale ader van de Spaanse economie is geraakt. De toeristische sector is op een zeer prominente plek getroffen: de Ramblas, waar dagelijks driehonderdduizend mensen passeren, is een van de bekendste toeristische trekpleisters van het land. En als het aanvankelijke terreurplan – zoals nu wordt gedacht – zou zijn geslaagd, was ook het wereldberoemde kerkgebouw Sagrada ­Familia aangevallen.

Direct na de terreuraanslagen werden toeristen dan ook door Spaanse media aangespoord om ‘gewoon’ naar het strand te gaan en vakantie te vieren als vorm van protest; om de terroristen de normale gang van zaken niet te laten verstoren.

Zelfpromotie 

Maar de vraag is of deze moraal van ‘niet bang zijn, gewoon doorgaan’ ook op langere termijn overtuigend is voor buitenlandse vakantiegangers. Toeristen geven in onderzoeken steevast aan dat ze hun bestemmingen voor een belangrijk deel uitkiezen op veiligheid. Zowel in Brussel als in Parijs daalde het aantal bezoekers na de aanslagen van de afgelopen jaren.

Na de terreur in Barcelona en Cambrils zakten Spaanse toeristische bedrijven op de beurs, al lijkt er op het eerste gezicht geen sprake van massaal geannuleerde vakanties.

Het beeld van wederom een volle Ramblas dat de dag na de aanslagen de wereld overging, verhult mogelijk toch een weerbarstiger toekomstperspectief voor Spanje als vakantieland. Hoe het uitpakt, hangt af van de nasleep van de aanslagen en van de vraag of Spanje ook in de beeldvorming weer een veilige bestemming wordt.

Beelden van badderende strandgasten geflankeerd door zwaarbewapende soldaten zijn bekend uit Mexico, maar zo’n scenario is toch moeilijk voor te stellen aan de Spaanse costas.

Het land is in elk geval bekwaam in zelfpromotie. Met de gevleugelde slogan ‘Spain is Different’ (Spanje is anders) klonk in de jaren zestig het startschot voor de opkomst van een succesvolle toerisme-industrie. Spanje was net bezig om daar een nieuwe draai aan te geven. Dat gebeurde ondanks druk van burgerprotest tegen het feit dat sommige toeristenoorden in Spanje te druk worden, dat toeristen zich slecht gedragen en dat er sprake is van gentrificatie. De aanslagen komen daar nog eens overheen. Spanje zal hard aan de slag moeten om zichzelf weer als ideaal vakantieland aan de man te brengen.

Toeristen onderweg naar het strand, zondagochtend. Club Náutic Cambrils op de achtergrond.Beeld alex tieleman

Aanslag heeft weerslag op toerisme Cambrils

Voor Club Náutic Cambrils, pal naast het brede strand, staan zwaarbewapende agenten met kogelvrije vesten en machinegeweren. Het kuststadje Cambrils in het zuiden van Catalonië is het chique broertje van het even verderop gelegen feestoord Salou. Donderdagnacht werd hier een massale messenaanval door uitgeweken daders van de terreuraanslag in Barcelona op het nippertje voorkomen; wel vielen er één dode en zes gewonden.

“Ik zei net een paar vrienden gedag”, vertelt eigenaar en chefkok van het restaurant in de jachtclub, Rúben Campos in zwart koksuniform. “We hadden het er na de aanslag op de Ramblas nog over dat we van het leven zouden moeten genieten, omdat het zo voorbij kan zijn.” Twee minuten later vluchtten de circa zestig gasten in paniek zijn terras af. Campos zag hoe een agent vlak voor de zaak vier van de vijf terroristen doodschoot.

Toch is het strand zondagochtend in Cambrils goed gevuld met fleurige parasols, dicht opeengepakt aan de vloedlijn. Maar Campos vreest dat dit misschien niet lang meer zal duren. Voor vanavond staan er nog maar twee reserveringen in de agenda van het restaurant, terwijl het normaal gesproken vol zit.

“Mensen zeggen nu wel dat ze niet bang zijn. Maar dat zijn ze toch”, zegt Campos.

Campos twijfelt er niet aan dat de aanslag nog lang zal nadreunen in Cambrils en de rest van het land. “Veel mensen zijn de afgelopen dagen al vertrokken en in Salou waren de clubs gisteren leeg”, weet de chefkok. “Toerisme is zo belangrijk voor Spanje. Bezoekers kwamen juist omdat hier geen terreur was. Misschien dat sommige toeristen nog wel naar Cambrils komen, omdat ze het nu kennen van de aanslagen. Maar dat zou wel erg cynische marketing zijn.”

Lees meer over de aanslagen in Spanje in ons dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden