'Aanslag op Koerden vond niet toevallig in Parijs plaats'

Analist: Jullie zijn niet veilig in Europa, is de boodschap

Het zou een moeizaam proces worden, dat wist iedereen. Maar de liquidatie van drie Koerdische activisten in Parijs, afgelopen woensdag, heeft eens te meer bewezen dat vrede tussen de Turken en de Koerden nog heel ver weg is. Te veel mensen, zo denkt Cafer Solgun, hebben belang bij voortzetting van de oorlog.

De Koerdische schrijver en politiek analist heeft het conflict aan den lijve ondervonden. Hij zat bijna achttien jaar in een Turkse cel, vier jaar langer dan PKK-leider Abdullah Öcalan die nog steeds achter de tralies zit. Nu woont hij in Istanbul, waar hij zich naar een koffiehuis in het Aziatische deel van de stad spoedt. Het regent, en de grijzende, bebaarde man wil thee.

Na een eerste teug zegt hij erg geschrokken te zijn van de moordaanslag op de drie Koerdische vrouwen. "Voor het eerst praat de Turkse regering met Öcalan en ik wist dat er sabotage zou zijn. Maar dat deze aanslag in het hart van Europa is gepleegd en ook nog eens op drie vrouwen gericht was, heeft me flink laten schrikken."

Na het bekend worden van de vredesgesprekken met Öcalan, begin dit jaar, vierde optimisme even hoogtij onder Turken. Solgun, zelf afkomstig uit het gebied Dersim waar de Turkse machthebbers eind jaren dertig massaslachtingen onder de Koerden aanrichtten, onderstreept dat dat optimisme onrealistisch was. "Laat ik voorop stellen dat ik erg verheugd ben over het vredesproces, maar het zal misschien jaren duren om het conflict uit de wereld te helpen."

De Koerdisch afscheidingsbeweging PKK bestond bij de oprichting slechts uit een honderdtal mannen en vrouwen in de bergen van Zuidoost-Turkije. Er volgden decennia van vechten, en de organisatie dijde uit. Nu, dertig jaar later, betekent het in stand houden van de oorlog voor velen brood op de plank, rijkdom en status.

"Er gaat veel geld om in deze oorlog", weet Solgun. "De PKK is een goede klant van de wapenhandelaren. En Turkije heeft te maken met duizenden Koerdische 'dorpswachters' die zich in dienst van het leger hebben gesteld en die daarvoor een maandelijks salaris krijgen. Er zijn dus genoeg lieden die de voortzetting van dit conflict wensen."

En dan zijn er de PKK'ers zelf, die al dertig jaar in de bergen leven en daar heer en meester zijn. "We weten dat bij de vredesgesprekken ook over de positie van die PKK-leiders is gepraat. Het voorstel van de Turkse regering zou zijn dat ze met zijn honderden in een Europees land in ballingschap gaan. Waarschijnlijk is het geen toeval dat de aanslag van woensdag in Parijs plaatsvond. De moordenaars hebben tegen de PKK-leiders willen zeggen dat ze in Europa niet veilig zijn."

De dood van de drie Koerdische vrouwen heeft het optimisme onder de Turken over een akkoord met de PKK ook meteen doen kelderen. En het besef dat het moeilijk wordt, leeft niet alleen bij het volk, maar ook bij premier Tayyip Erdogan. Gisteren zei hij dat men geen al te grote stappen van de regering moet verwachten. Die zal niet met culturele rechten voor de Koerden gaan 'strooien'. Wel beschikt Öcalan sinds gisteren over een televisie in zijn gevangeniskamer.

In het theehuis staat de televisie ook aan. Solgun kijkt naar het nieuws, waar de foto van de in Parijs vermoorde Sakine Cansiz wordt getoond. Bijna op fluistertoon zegt de schrijver: "Net als ik kwam zij uit Dersim."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden