Aanslag Burkina Faso brengt religieuze tolerantie in gevaar

Hulpdiensten en politie bij de plek van de aanslag in Ouagadougou. Beeld REUTERS
Hulpdiensten en politie bij de plek van de aanslag in Ouagadougou.Beeld REUTERS

Salafisme rukt op in het tolerante Burkina Faso, mede door de invloed van 'liefdadigheidsorganisaties' uit de Arabische Golfstaten.

In de doorgaans stabiele Burkinese hoofdstad Ouagadougou bestormden jihadisten zondagavond een Turks restaurant en openden het vuur op de gasten. Minstens achttien mensen werden gedood, onder wie zestien Burkinezen, een Turk en een Fransman. Onder de doden bevinden zich ook kinderen. Welke organisatie achter de aanslag zit, is nog onbekend. Wel is het duidelijk dat de daders salafisten waren.

De jihadisten arriveerden bij het restaurant op motoren en begonnen bij aankomst onmiddellijk op de menigte te schieten. Al snel grepen veiligheidsagenten in, waarna het tot een vuurgevecht kwam van maar liefst zeven uur. Volgens de Burkinese autoriteiten zijn minstens twee terroristen daarbij gedood.

In januari 2016 werd Burkina Faso ook al opgeschrikt door een aanslag van salafisten. Toen, net als nu, waren restaurantbezoekers het doelwit. Er kwamen bij die aanslag dertig mensen om het leven, onder wie veel buitenlanders. Bij die aanslag waren de meeste daders buitenlanders, maar deze keer zijn waarschijnlijk Burkinezen verantwoordelijk.

Salafisme

Burkina Faso wordt in de regio geprezen om zijn tolerante cultuur. In een land met een grote diversiteit aan religies – Burkina Faso is overwegend islamitisch, maar heeft ook een grote christelijke en animistische minderheid – bleef het er in de laatste jaren grotendeels rustig.

De religieuze tolerantie staat echter steeds meer onder druk, mede door de opkomst van het salafisme onder de stedelijke jeugd. Deze ontwikkeling hangt onder meer samen met de groeiende invloed van Saudische en Qatarese ‘liefdadigheidsinstellingen’ in het land.

Deze verspreiden het salafisme via onderwijsprojecten en moskeeën. Zo bouwde Qatar Charity alleen al tussen 2009 en 2015 496 moskeeën in het West-Afrikaanse land. Geestelijken die in Saudi-Arabië zijn opgeleid, prediken bij terugkomst doorgaans dezelfde onverdraagzame islam als die van sommige Arabische Golfstaten. Wat Burkina Faso des te kwetsbaarder maakt voor de invloed van Saudi-Arabië en Qatar is de armoede in het land.

Salafisten rekruteren met name de jongeren in de steden. Zij wijzen hen op de ongelijkheid in het land, waarbij christenen ondanks dat zij een minderheid vormen toch de politieke sleutelposities in handen hebben. Er komen steeds vaker berichten van moslims die weigeren nog eten te brengen aan hun christelijke buren tijdens Kerstmis, iets wat altijd gebruikelijk was. Ook keren zij zich tegen gemengde huwelijken.

De salafisten zijn ook bijzonder onverdraagzaam jegens andere moslims, met name de soefi’s. Deze moslims vermengen elementen van de Burkinese cultuur met de islam, zoals het brengen van dierenoffers en het uitvoeren van sommige begrafenisrituelen. De puriteinen beschouwen dit als een teken van afvalligheid.

Toenemende discriminatie

De aanslag van zondag brengt de religieuze tolerantie verder in gevaar. Na de aanslag in 2016 kregen moslims te maken met toenemende discriminatie. De jihadisten zijn onder meer uit op het aanwakkeren van de sektarische spanningen, in de hoop zo meer aanhangers te verwerven binnen de moslimmeerderheid.

De nabijheid van zoveel jihadisten in buurland Mali vormt een extra probleem voor Burkina Faso. Zo is de Burkinese jihadistenleider Ibrahim Malam Dicko, die verantwoordelijk was voor de aanslag in 2016, vooral actief in het grensgebied met Mali. De strijders in Mali beschikken over veel vechterservaring en wapens, waar Dicko maar al te graag gebruik van wil maken.

Lees verder: Gijzelingsactie Al-Qaida verrast Burkina Faso (januari 2016)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden