Aanschaf in diepste geheim voorbereid

Het is een wetmatigheid dat onder de Haagse kaasstolp niets lang geheim blijft. Des te groter is het wonder dat zich de afgelopen weken voltrok. Wekenlang werkten fractieleiders en kabinet in het diepste geheim en met unieke eensgezindheid samen met de museumwereld om de in Nederland grootste kunstaankoop ooit financieel mogelijk te maken. Zonder dat dit uitlekte. Tot gisteren dan, toen De Telegraaf het nieuws naar buiten bracht dat kabinet en Rijksmuseum samen 160 miljoen euro op tafel willen leggen om Rembrandts portretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit naar Nederland te halen. De ochtendkrant wist al een week wat er gaande was, maar zag op dringend verzoek van fractieleiders en kabinet af van publicatie totdat de deal met de Franse bankiersfamilie Rothchild, de eigenaars van de kunstwerken, rond was. Ook die bereidwilligheid van De Telegraaf mag uniek worden genoemd.

Zijn woordvoerder in de Tweede Kamer bevestigt dat D66-fractieleider Alexander Pechtold, kunsthistoricus en voormalig veilingmeester, weken geleden al werd benaderd door Wim Pijbes, directeur van het Rijksmuseum. De boodschap was duidelijk: zonder een fikse bijdrage van het Rijk zou nooit voldaan kunnen worden aan de vraagprijs van 160 miljoen euro voor de twee schilderijen. Pechtold benaderde de fractieleiders van VVD, PvdA, SP, CDA, ChristenUnie en SGP. Op 8 maart vergaderden zij in het Mauritshuis met onder anderen Pijbes, de directeur van het Mauritshuis, Emilie Gordenker, en afgevaardigden van de Vereniging Rembrandt.

De kunstkenners legden de politici uit dat de kans om de twee meesterwerken te kopen zich waarschijnlijk niet nog eens voordoet. Er zijn kapers op de kust, zoals rijke Arabieren of Chinezen. Of de Franse staat kan nog roet in het eten gooien door de exportvergunning weer in te trekken. Ja, 160 miljoen euro is veel geld, maar het idee dat generaties Nederlanders zullen kunnen genieten van de kunstwerken sprak de fractieleiders aan. Ook voor het argument dat topstukken van Rembrandt alleen maar meer waard zullen worden, waren zij gevoelig.

De fractieleiders van VVD en PvdA, Halbe Zijlstra en Diederik Samsom, benaderden het kabinet. Dat wilde graag meewerken op voorwaarde dat het verzoek daartoe vanuit de Kamer kwam. Volgens de uiteindelijke deal legt het kabinet de helft van het benodigde geld op tafel: 80 miljoen euro. Minister Dijsselbloem van financiën gebruikt daarvoor 50 miljoen euro uit het dividend van staatsdeelnemingen. Minister Bussemaker legt 30 miljoen bij uit een fonds voor kunstaankopen. Het Rijksmuseum neemt de verantwoordelijkheid op zich om de tweede 80 miljoen bij elkaar te brengen. Dat moet uit eigen middelen komen, uit een donatie van een loterij en particuliere giften.

Gisteren was het definitieve koopcontract nog niet getekend. Het Rijksmuseum was ook nog hard bezig om het geld bij elkaar te krijgen. Maar minister Bussemaker heeft er vertrouwen in dat de deal rondkomt. "Kunst is natuurlijk wel een collectief bezit en als een overheid zich daar helemaal niet mee bemoeit, kan het zo gebeuren dat dit soort schilderijen naar een rijke oliestaat gaan. Dat zou ik zeer onwenselijk vinden", zei ze voor BNR-radio.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden