'Aanpassing na een jaar al op de schop'

schoolkeuze | De minister wil de eindtoets weer zwaarder laten wegen dan het advies van de basisschool. Paniekvoetbal?

Basisscholen verzetten zich tegen het 'paniekvoetbal' van minister Jet Bussemaker (onderwijs) die de eindtoets weer zwaar wil laten meewegen bij het bepalen van het middelbare schoolniveau voor leerlingen van groep 8. De scholen houden vast aan het advies van leerkrachten als belangrijkste graadmeter.

De wet is net aangepast zodat vooral het oordeel van de school telt, gebaseerd op het volgen van de leerling over meerdere jaren. "Na een jaar gooi je die weloverwogen aanpassing al op de schop", kritiseert voorzitter Rinda den Besten van de PO-raad, de koepel van basisscholen. "De sector begrijpt er niets van. We hadden afgesproken na drie jaar te evalueren, dezelfde termijn als bij het leenstelsel."

Het schooladvies kwam de afgelopen maanden onder vuur te liggen. Uit onderzoeken van de Onderwijsinspectie en de Oeso blijkt dat kinderen van laagopgeleide ouders vergeleken met klasgenoten uit betere milieus lagere adviezen krijgen. Deze maand nog praat de Tweede Kamer over deze kansenongelijkheid.

Basisscholen moeten bekijken "waar het schooladvies beter, scherper en zuiverder kan", erkent Den Besten. Maar het terugdraaien naar de oude situatie lost volgens haar niets op. "De oorzaken liggen dieper."

Bij het jaarlijkse congres van de PO-raad komende vrijdag zal ze daarom pleiten voor een 'scan' van het hele onderwijssysteem. Die moet alle blokkades bij het doorstromen naar andere niveaus aan het licht brengen.

Uit een peiling van de Algemene Vereniging Schoolleiders blijkt bovendien dat de eindtoets sowieso alweer aan belang wint. Steeds meer basisscholen gebruiken de toets als second opinion. Twee derde van de basisscholen heeft bij een hogere score op die toets het schooladvies naar boven bijgesteld. Vorig jaar gebeurde dat in slechts een op de zes gevallen.

"Je kunt dit niet één op één toeschrijven aan de politieke druk", zegt voorzitter Petra van Haren van de Algemene Vereniging Schoolleiders. Ze wijst erop dat twee derde van de bijstellingen gebeurde op initiatief van de scholen zelf, een derde op aanvraag van ouders. Het plaatsen van een leerling met een bijgesteld advies is echter problematisch, aldus de AVS.

de verdieping 6|7

'Ze moeten een trapje op kunnen'

Eerste in familie naar gymnasium

Supertrots is Erik van der Veer op dochter Julia (11). Na een prachtige score op haar cito-eindtoets van 549 is het schooladvies havo/vwo verhoogd naar vwo. Daarmee wordt ze de eerste in de familie die naar het gymnasium gaat en kan ze - wat ze heel graag wil - Latijn en Grieks gaan leren.

Vader: "We hebben als ouders niet hoeven te vechten voor die aanpassing. Haar leerkrachten zagen het eindtoetsresultaat ook direct als een bevestiging dat ze vwo aankan. Anders hadden ze wel een probleem met me gehad. Ze kreeg het gemengde advies door één pechdag bij begrijpend lezen."

Hij prijst zich gelukkig dat op het Sint-Maartenscollege in Voorburg een plekje was in de vwo-gymnasiumbrugklas, want op veel Haagse scholen wordt geloot. Op de hulp van haar ouders kan ze rekenen, maar hij is ervan overtuigd dat ze het goed gaat doen. "Ze is bescheiden en een jonge leerling, maar leergierig en een doorzetter op alle gebieden."

Bijstelling komt te laat

"Had ik maar mijn poot stijf gehouden. Bij de volgende twee kinderen blijf ik bij mijn gevoel." Voor Marieke Duijndam was de uitslag van de Iep-eindtoets een bevestiging van haar vermoedens: zoon Mark (11) is een havo/vwo-kind. Toch kwam de basisschool met het advies vmbo-tl, na hem drie jaar lang ingeschat te hebben op havo/vmbo. Ze heeft lang moeten praten om dat na de Iep-score verhoogd te krijgen. "De school wilde eigenlijk het advies niet heroverwegen, terwijl dat verplicht is." Maar de bijstelling helpt Mark niet, want in Utrecht zijn de klassen overal al ingedeeld. "En dat is triest." Uit frustratie schreef ze een brief naar het ministerie van onderwijs: de bijstelling komt te laat. Tijd voor verandering van het systeem, vindt ze.

Ze hadden al een brede scholengemeenschap gekozen, waar hij kan opstromen. Mark gaat naar een gemengde brugklas vmbo-havo van het Niftarlake College in Maarssen. "Het liefst had hij gelijk havo gedaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden