Aanmatigend, die toon over PVV-stemmer

kerk en pvv | Vreemd dat Ad van Nieuwpoort zich wel zorgen maakt over de PVV en niet om SP, D66 en Denk, vindt Henk-Jan Prosman.

In zijn artikel 'De kerk moet opstaan tegen de PVV' (Opinie, 28 februari) richt Ad van Nieuwpoort zich tegen predikanten die begrip zouden tonen voor PVV-stemmers. De kerk zou de PVV juist moeten veroordelen.


In diverse media heb ik mij uitgelaten over de redenen die mensen hebben om PVV te stemmen. Ik heb met geen woord gesproken over een pastorale bewogenheid met deze mensen. Dat is precies de paternalistische toon waar ik me aan stoor bij Van Nieuwpoort. Het is aanmatigend om 'teleurgestelde burgers' voor te rekenen dat zij 'zelf het slachtoffer zullen worden van de door hen gekozen politieke richting'.


Mijn interesse is sociologisch. Uit tal van onderzoeken blijkt dat verrassend veel allochtonen, christenen en vrouwen de nieuw-rechtse partijen weten te vinden. Het frame van de boze blanke man, van de onderklasse en haar misplaatste angsten, is allang achterhaald.


Ook Van Nieuwpoorts typering van de PVV als een ondemocratische partij is misplaatst. Politieke partijen zijn vrij in de organisatie van hun vereniging en de rol die leden daarin hebben. In dat opzicht is er niets ondemocratisch aan de PVV. Het argument dat de partij haat en verdeeldheid zaait, is vooral retorisch. Net als destijds met Ayaan Hirsi Ali gebeurde, wordt islamkritiek en het benoemen van verdeeldheid in de samenleving al te gemakkelijk bestempeld tot de oorzaak ervan.


Een serieuzer bezwaar is dat de PVV de Grondwet aan haar laars zou lappen. Dat argument overtuigt alleen als je meent dat de Grondwet een onveranderlijke waarheid zou bevatten. Het staat echter elke partij vrij grondwettelijke wijzigingen voor te stellen. Linkse partijen willen discriminatie op grond van handicap en seksuele gerichtheid in artikel 1 expliciteren. De PVV wil datzelfde artikel aanpassen om effectiever op te kunnen treden tegen de radicale islam. Voor dergelijke wijzigingen is een tweederde meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer vereist.


Dat betekent niet dat het ter discussie stellen van de Grondwet als zodanig antidemocratisch is. In een vraaggesprek op Radio1 legde Van Nieuwpoort nog meer nadruk op de Grondwet als de haast onfeilbare grondslag van het samenleven. Hij sluit zich aan bij De Gaay Fortman, die in deze krant de PVV 'flagrante ongrondwettelijkheid' verweet (Opinie, 4 maart). Dit pleidooi voor grondwettelijke toetsing wekt de schijn van een onbetwistbare neutraliteit. In werkelijkheid is deze redenering zelf al deel van een politieke ideologie.


In Duitsland wordt onder meer door de filosoof Jürgen Habermas 'Verfassungspatriotismus' bepleit. Als alternatief voor nationale solidariteit en religieuze tradities, wordt grondwetspatriotisme gezien als bindmiddel voor een nieuwe maatschappelijke cohesie. Doorgaans gaat dit gepaard met een afwaardering van de natiestaat en een hoge waardering van het multiculturalisme en de bovennationale regeringsvorm van de EU.


Het belangrijkste bezwaar hiertegen is dat maar weinig burgers warme gevoelens krijgen bij een wetstekst. In plaats daarvan zien we een herwaardering van nationale identiteit en historisch gewortelde solidariteit. Dat kan Van Nieuwpoort betreuren, maar het geeft geen pas dit af te doen als een 'ontwrichtende ideologie van chaos en destructie'.


De roep om een kerkelijke veroordeling is slechts de keerzijde van de onmacht van het liberale christendom. Seculier-progressieve partijen, die ook de laatste resten van het christendom en zijn moraal willen opruimen, kunnen doorgaans op veel sympathie rekenen. Predikanten vinden zichzelf opnieuw uit als de kampioenen van de verbinding en wakers over de goede naam van de islam. Niet de anti-Israël- politiek van de SP, niet de stervenswet van de D66 of de ontkenning van de Armeense genocide door Denk, maar alleen de islam- en immigratiepolitiek van de PVV is voor Van Nieuwpoort reden tot een kerkelijke veroordeling. Van zoveel selectieve verontwaardiging heb ik niet terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden