Aanleg van Marker Wad lost niets op

In mei bezocht koning Willem-Alexander het eerste voltooide eiland van de Marker Wadden. Beeld ANP

De nieuwe eilanden gaan het Markermeer niet redden, denkt Willem Goudswaard van de IJsselmeervereniging. Herstel van de oude dynamiek levert meer op.

In het artikel over de Marker Wadden in de Verdieping van 1 juni wordt sterk gepleit voor uitbreiding van dit project. Het is de vraag of dit wenselijk is.

Er is zeker geen brede politieke steun geweest voor de aanleg van deze eilanden. Onder anderen de IJsselmeervereniging en de Nederlandse vissersbond hebben bezwaar aangetekend vanwege het verlies van open water en het weidse uitzicht en vanwege onzekerheid over het positieve effect op de natuur. Ook is niet goed onderbouwd hoe het slibprobleem wordt opgelost, zeker nu is gebleken dat niet het slib, maar de zandlaag eronder wordt gebruikt voor het opspuiten van de eilanden. En: is het slib wel het probleem van de slechte waterkwaliteit van het Markermeer?

Al in 2010 bleek uit het rapport van Ruud Noordhuis van Deltaris dat de-trofiëring van het water - vermindering van fosfaat - de draagkracht van het water verlaagde, meer dan de vertroebeling door opwervelend slib. De claim dat het slib de oorzaak was van de achteruitgang van de visstand en visetende vogels bleek onjuist. En juist deze bewering gaf de doorslag bij het beschikbaar stellen van de vele miljoenen die het mogelijk maakten de eerste vijf eilanden van de Marker Wadden aan te leggen.

Helder en schoon

Natuurmonumenten beweert dat door de aanleg van de eilanden met hun natuurlijke oevers het water weer helder en schoon wordt. Dat zou goed zijn voor de vis- en vogelstand. Dit, terwijl het westelijke en zuidelijke deel van het Markermeer ondieptes met een weelderige plantengroei kennen met schoon en helder water, maar de visstand daar nog steeds achteruit gaat. De claim dat de natuur van het Markermeer kan worden gered door veel meer eilanden aan te leggen en dat daarmee het slibprobleem langdurig wordt opgelost, wordt nergens goed onderbouwd. Zeker, de eilanden zullen vogels aantrekken, maar hebben ze ook te eten?

Natuurmonumenten vraagt nog eens 200 miljoen euro voor de uitvoering van hun toekomstvisie. Zelfs de koning kreeg bij zijn bezoek de boodschap mee dat het Markermeer weer gaat leven door de eilanden.

Met oogkleppen op doordenderen tot een aanzienlijk deel van het open water is 'ingepolderd', zonder duidelijkheid over de positieve effecten, is geen goed beleid.

Uniek estuarium

Het moge duidelijk zijn dat de ecologische problemen van het IJsselmeer zijn ontstaan door de aanleg van de Afsluitdijk. Een uniek estuarium met geleidelijke overgang van zout naar zoet water en getijdewerking werd opgeofferd ten behoeve van de veiligheid. In die tijd een begrijpelijke beslissing. Maar wel een met grote gevolgen voor de vismigratie en de visstand. De aanleg van de Houtribdijk heeft de problemen versterkt. Hiermee werd een stilstaande waterplas, het Markermeer, gecreëerd.

De IJsselmeervereniging zoekt de oplossing van de problemen van het Markermeer vooral in het terugbrengen van de dynamiek in het systeem. Een snellere verversing van het water kan worden gerealiseerd door openingen in de Houtribdijk. Samen met bevordering van vismigratie door het aanleggen van een vispassages in de afsluitdijk en een visvriendelijk spuibeleid - het langer open houden van de sluisdeuren, zodat de uitgespoelde vis de kans krijgt naar het IJsselmeer terug te keren (reeds in gang gezet) - lijkt dit een veel doelmatiger oplossing. Ook een visverbod op spiering, die zich ophoopt voor de afsluitdijk op zoek naar zoet water, en betere bestrijding van illegale visserij kunnen een bijdrage leveren.

Niet het opspuiten van eilanden, maar alleen aanpak van de werkelijke oorzaken van de problemen zal herstel van de natuur in het Markermeer in gang zetten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden