Aanleg Betuwelijn ontwricht landschap

'Rust, ruimte en groen': op alle veertig beschrijvingen van de wandelroutes 'Groene Hart' staan die drie woorden uitnodigend gedrukt. Ingeklemd tussen de vier grote steden van de Randstad belooft dit 'hart' de wandelaar een combinatie van bruisend stedelijk leven en heerlijke landelijke rust. Eerder liepen we de Goudse Houtroute en de Westbroekroute, in de buitengebieden van Gouda en Utrecht. En inderdaad, daar vonden we ruimschoots wat werd beloofd. Des te groter was daarom de teleurstelling die de derde wandeling uit de serie ons bezorgde.

De Arkelroute, door Gorinchem, langs de Linge, door het dorp Arkel en terug langs het Merwedekanaal, zouden wij in alle eerlijkheid niet met vreugde willen aanbevelen. Nou was het ook wel erg jammer dat we uitgerekend dat deel van de wandeling waarvan we het meeste hadden verwacht -het traject langs de Linge- moesten missen. In plaats van op de zomerkade van deze fraaie rivier uit te komen, belandden we helaas op de Arkelse Onderweg.

Het gebied tussen Gorinchem en Arkel wordt doorkruist door spoor-, water- en autowegen. Een snijpunt van infrastructuur, waar we ook tijdens onze wandeling onder- en bovenlangs, door viaducten en over bruggen, allerlei soorten verbindingswegen passeren. En alsof hier nog niet voldoende harde lijnen het landschap doorsnijden, wordt nu ook de Betuwelijn nog aan dat netwerk van verkeersaders toegevoegd. Langs de A15, aan de noordrand van Gorinchem, is het een woestijn gelijk. Straks zal hier een enorm spoorviaduct van zo'n 9 meter verrijzen, dat over de spoorlijn Gorinchem-Geldermalsen heenschiet, over het Merwedekanaal, de Arkelse Onderweg, de Arkelse Dijk en de Linge. Je houdt je groene hart vast.

Naargeestige hopen zand, verspreid bouwmateriaal en half-affe pijlers van de nieuwe brug: de aanleg van de omstreden spoorlijn heeft een ontwrichtende uitwerking op het landschap. Precies hier gaat het ook mis met onze route. Onder het denderende kabaal van de A15 doorgelopen, raken we volledig gedesoriënteerd door de onoverzichtelijke zooi om ons heen. We zien nog net een ANWB-bordje midden op een onduidelijk soort rotonde staan, maar dan raken we het spoor bijster. Misschien is er door al dat gehei en gestamp wel een bordje gesneuveld, wie zal het zeggen.

Geen Lingedijk voor ons dus, maar de Arkelse Onderweg. Op zich geen onaardige weg overigens, met links en rechts landerijen, aardige boerderijen en woonhuizen met rondom veel bloesemende fruitbomen. Ook kunnen we even doorsteken naar de Arkelse Dijk, om een bijzondere kerk van dichtbij te bekijken. Deze hervormde kerk uit 1855 is een echte blikvanger. Met zijn achthoekige, volledig symmetrische vorm en zijn grijsglanzende, ingezwenkte koepeldak met klokkentorentje doet het gebouw een beetje wezensvreemd aan in deze landelijke omgeving. Als theehuis langs de Vecht zou het minder zijn opgevallen.

Vanaf de winterdijk bij de kerk zien we onder ons de buitendijkse oeverlanden van de Linge liggen: de Vrouwenhuiswaard, met haar rietstroken en griendbosjes. Deze uiterwaarden, geliefd bij weidevogels, zijn eigendom van Staatsbosbeheer. Vlak voor Arkel komen de Arkelse Onderweg en de Arkelse Dijk samen, wat betekent dat het verkeer nu weer hard langs ons heen raast. Aan de overkant van de Linge, waar we hadden móéten lopen, is het ongetwijfeld een stuk rustiger.

Arkel zelf is een kleurloos plaatsje, dat geen noemenswaardige indruk achterlaat. Het enige fraaie wat we passeren is de korenmolen Jan van Arkel (1851) bij de brug over het Merwedekanaal. Net als de molen Nooit Volmaakt (1772), die we bij het verlaten van Gorinchem gepasseerd zijn, is het een stellingmolen. Beide molens werden op een flinke stenen verhoging gebouwd om meer wind te kunnen vangen. Op de rondlopende houten stelling, aangebracht halverwege de extra hoge molen, kan de molenaar staart en wieken van zijn molen naar de wind draaien.

Voorbij Arkel lijkt de rust even weer te keren, wanneer we met de noordenwind in de rug langs het kanaal terug richting Gorinchem wandelen. Maar schijn bedriegt. Een irritant geronk dient zich aan en zwelt, naarmate we de plek des onheils -een officieel crossterrein- dichter naderen, aan tot een oorverdovende herrie. Het geheel biedt een haast surrealistische aanblik: achter een hoge groene geluidswal racen jongeren bezeten rond op knetterende motoren, terwijl wolken zand onder de razende wielen vandaan als een grijze stofregen op de vredige akkers en weilanden neerdalen.

Nee, met deze wandeling komt het niet meer goed. Wie natuur zoekt komt op de Arkelroute niet voldoende aan zijn trekken. Maar wie toch de trein neemt naar Gorinchem kan zeker plezier beleven aan een stadswandeling door de oude stad, met haar water en bruggen en 16de-eeuwse vestingwerken, met haar St. Janstoren en fraaie Lingedijk-huizen, die met hun achterkant in het water staan. Wie meer wil weten van de rijke historie van het stadje, dat lang eigendom was van de heren van Arkel, kan terecht in het Gorcums Museum, in het oude stadhuis aan de Grote Markt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden