Aankomen en vertrekken

Aankomen en vertrekken was lang het leven van Philip Freriks. Met dat thema klimt hij nu op de planken.

Naakte herinneringen, ontdaan van hun nostalgie, vertellen niet alleen het verhaal van de gebeurtenis, maar ook dat van de persoon die ze beleeft. Maar zegt dat wat?

Philip Freriks (59) omschrijft de wekelijkse gang naar het graf van zijn broer als 'vormend' voor zijn jeugd. De oudste zoon van het gezin werd in 1945, gezeten in een raamkozijn, getroffen door een verdwaalde kogel. Voor de nabestaanden betekende dat een benauwde invulling van de zondagen die zouden volgen.

Ongetwijfeld, zegt Freriks, hebben die indringende momenten op de begraafplaats een rol gespeeld in wie ik ben geworden. Verdere uitleg acht hij overbodig. De presentator van het achtuur journaal' is beducht voor huis-, tuin- en keukenpsychologie. Als krantenjournalist hield hij ook altijd al meer van de beschrijvende reportage, in plaats van het duidende verhaal.

De observator bekeken. Gravend in zijn geheugen haalt hij een tweede beeld aan, dat op hem van invloed is geweest. Als jochie van vijftien bekeek hij melancholisch gestemd de ondergaande zon aan de Franse kust, terwijl zijn nachttrein vertrok naar huis. ,,Als ik ergens per spoor langskom, wil ik vaak uitstappen. Maar dat kan nooit: de trein reed en rijdt altijd door.''

Aan de andere kant van de tafel zit een vrolijke man. Opgeruimd, tevreden. Iemand die de zonnige zijde van het leven wel degelijk inziet. De keuze voor deze twee herinneringen zal dus toeval zijn.

Freriks zelf laat dat (bewust?) in het midden en benadrukt liever 'heel erg' in het heden te staan. Toch begint hij vanavond aan een tweede theatertournee waarin de geschiedenis een prominente plaats inneemt: 'Gare du Nord', niet toevallig ook het thema van de Boekenweek.

Het Parijse noordstation betekende voor hem de toegangspoort tot het door hem zo geliefde Frankrijk. Als 'een vlucht vooruit' omschrijft hij de kennismaking. ,,Ik wilde overal bij zijn. Was veel op stap. Dat is heel lang mijn leven geweest: aankomen en vertrekken.''

De voorstelling is een vertelling, waarin Freriks zijn eigen ervaringen combineert met 'eigenlijk van alles'. Disneyland als ontsmet Tsjernobil, de Thalys op de frontlijn van de Eerste Wereldoorlog en Jules Verne als notabel in Amiens. ,,Voor het grootste deel is dat wat ik vertel niet geromantiseerd. Maar in de tekst kan ik me wel meer vrijheden veroorloven dan bij een journalistiek product. Alle journalisten kennen, denk ik, het verlangen om ook eens buiten de werkelijkheid te treden. Objectiviteit bestaat niet, al dat soort gelul kennen we. Eigen gevoelens en ideeën kunnen een artikel in de weg gaan staan.''

Een saillante uitspraak, uit zijn mond tenminste. Als nieuwslezer veroorlooft Freriks zich meer vrijheden dan de meeste collega's. Los van zijn inmiddels beruchte versprekingen, die hem de bijnaam 'De Hakkelaar' opleverden, maakt hij in de uitzending regelmatig een grapje. Ook sluipt de ironie nog weleens in zijn stem.

,,Ik zit bij het Journaal niet zozeer voor de Philip Freriks-show. Mijn manier van presenteren is een poging om de aandacht van de mensen te pakken. Om de urgentie van het nieuws te onderstrepen. Dat is meer ambachtelijk dan persoonlijk. Ik weet heel goed het onderscheid te maken tussen wat belangrijk nieuws is en wat ík belangrijk vind.''

Het is een van de redenen dat hij blij is dat zijn fanclub twee weken geleden 'eindelijk' werd opgeheven. De voorzitter was boos over het gebrek aan medewerking en waardering van Freriks. De meest besproken nieuwspresentator van Nederland heeft zich altijd ongemakkelijk gevoeld, bij het idee idool te zijn. Een journalist met een fanclub. Kom op zeg. Het voelt niet goed voor iemand die zichzelf serieus neemt.

De bescheidenheid stond hem niet in de weg de schijnwerpers van het toneel op te zoeken. Het seizoen 2002/2003 trok hij 'verschillend gevulde' zalen met de voorstelling 'Ik herinner me'.

,,Als beginnend journalist vond ik mijn persoon volstrekt oninteressant. Je geloofwaardigheid komt gauw in het geding, denk je bij alles. Naarmate je ouder wordt, kun je ook relativeren: ik heb niets te verbergen.'' Maar, belangrijker, heeft Freriks iets te brengen? Hij weet in 'Gare du Nord' in ieder geval waar hij het over heeft. Een groot deel van het jaar woont hij nog altijd in Parijs en zowel zijn opa als zijn vader werkte bij de Spoorwegen. Zelf begeleidde hij in uniform internationale nachttreinen.

,,Het beeld van aankomen en vertrekken bevalt me wel. Je komt nooit definitief aan. Zodra je ergens bent, ben je alweer bezig met weggaan.'' Als tiener maakte Freriks zijn huiswerk vaak in de trein, een dagretourtje Utrecht-Groningen. Zijn familie mocht vrij reizen. ,,In de trein ben je nog echt op reis. Je ziet het landschap veranderen. Het is een heerlijk moment van neutraliteit; los van alles zijn. Op het spoor kun je nog mijmeren.'' Tijd voor herinneringen dus.

Kijken naar Philip Freriks

Theatertournee Gare du Nord:

1/3 Dieren, 2/3 Leersum, 3/3 Hillegom, 5/3 Roden, 7/3 Zoetermeer, 8/3 Eelde, 10/3 Middelburg en Goes, 11/3 Assen, 12/3 Hoorn, 14/3 Amersfoort, 15/3 Emmeloord, 16/3 Delft, 17/3 Schagen, 18/3 Varsseveld, 19/3 Den Helder, 20/3 Loenen aan de Vecht, 21/3 Hellevoetsluis, 22/3 Asten. Voor inlichtingen: www.sss.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden