Aanklager Mueller haalt uit voor eerste klap tegen Trump

Het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller (foto) is een veelkoppig monster voor president Donald Trump.Beeld AFP

Het wordt menens in het onderzoek naar de Russische hulp die Donald Trump vorig jaar tijdens de presidentsverkiezingen kreeg: mogelijk maandag al gaat er iemand gearresteerd worden. 

Via nieuwszender CNN lekte uit dat de speciale aanklager, Robert Mueller, een 'grand jury' heeft kunnen overtuigen dat een of meer mensen zich schuldig hebben gemaakt aan strafbare feiten.

Wie zijn het, en wat hebben ze gedaan? Niemand die het nog bij benadering weet. Een 'grand jury'doet zijn werk altijd in het geheim. De aanklacht zelf wordt pas bekend gemaakt als de aangeklaagde op de hoogte is gesteld, en dus formeel aangehouden.

Vermoedelijk weet zelfs president Trump het niet, maar dat het lek slecht nieuws is, is hem zonder dat ook wel duidelijk. Zondag twitterde hij opgewonden dat het Rusland-onderzoek een heksenjacht is naar 'de nep-Trump/Rusland "samenspanning" die niet bestaat' (waarbij hij heel knap dus de realiteit van het schandaal met wel drie stijlmiddelen achter elkaar de grond in boorde). Volgens hem kan er veel beter onderzoek worden gedaan naar diverse schandalen waar de Democraten verwikkeld in zouden zijn.

Dat is nog maar helemaal de vraag, want zo schandalig zijn die schandalen niet. Maar omdat de Amerikaanse media netjes zowel de commentaren van Democraten als van Republikeinen rapporteren, zou je als lezer zomaar kunnen gaan denken dat iedereen in de Amerikaanse politiek evenveel op zijn kerfstok heeft.

Monster

Wat speelt er allemaal? Om te beginnen is het Mueller-onderzoek voor Trump een veelkoppig monster. Bij zijn aanstelling in mei dit jaar nam Mueller om te beginnen het onderzoek over naar eventuele samenwerking van de campagne-organisatie van Donald Trump met de Russen. Dat de Russische president Vladimir Putin actief heeft geprobeerd de kansen van Hillary Clinton te saboteren ten gunste van Trump, staat zo goed als vast. De Amerikaanse inlichtingendiensten zijn er in ieder geval van overtuigd. De vraag is, of er ook samenwerking was. 

Als de aanklachten van Mueller over dat onderwerp gaan, zijn mogelijk Paul Manafort, Trumps voormalige campagne-directeur, of Michael Flynn, adviseur op het gebied van defensie en nationale veiligheid, de verdachten. Maar ook directe familie van de president is mogelijk in gevaar: samen met Manafort hadden zijn zoon Donald jr. en zijn schoonzoon Jared Kushner in juni 2016 een onderhoud met een Russische advocate, met schadelijke informatie in de aanbieding over Hillary Clinton, afkomstig van de Russische regering. Toen dat bekend werd, zei die advocate, Natalia Veselnitskaya, dat ze geen contacten met de regering had, maar deze week wist de New York Times te rapporteren dat de informatie die ze aandroeg bijna letterlijk dezelfde was als die de Russische hoofdaanklager aan een Amerikaans Congreslid had gegeven.

De voormalig campagneleider van president Donald Trump, Paul Manafort (hier te midden van president Trump en diens dochter Ivanka), is een van de mogelijke verdachten in het onderzoek naar de vermeende Russische inmenging in de afgelopen Amerikaanse presidentsverkiezingen.Beeld REUTERS

Een tweede lijn van onderzoek van Mueller is de vraag of Donald Trump of anderen in zijn omgeving bewust hebben geprobeerd het onderzoek naar de Rusland-connectie te saboteren, wat op zich al een strafbaar feit oplevert. Trump ontsloeg immers FBI-directeur James Comey, die destijds met het onderzoek belast was – een ontslag dat zoveel ophef veroorzaakte, dat het ministerie van justitie wel gedwongen was een speciale aanklager, in de persoon van Robert Mueller, te benoemen.

Breekijzer

Daarnaast mag Mueller ook andere misdaden vervolgen waar hij achter komt tijdens zijn onderzoeken. Overtrad Michael Flynn de wet door lobbywerk te doen voor Turkije zonder dat officieel te melden? Was het werk dat Paul Manafort in Oekraïne deed (voor een pro-Russische partij) wel helemaal in de haak? Die zaken zijn natuurlijk politiek niet het interessantst. Maar ze kunnen voor de aanklager wel een breekijzer zijn dat betrokkenen overhaalt tot getuigen tegen anderen, over belangrijker zaken, in ruil voor strafvermindering.

Tot CNN met zijn onthulling kwam, leek het Rusland-onderzoek juist een beetje aan de verliezende hand, in ieder geval in de publiciteit. Zo besloot de commissie voor de inlichtingendiensten van het Huis van Afgevaardigden, die ook onderzoek doet naar connecties van Rusland met Trump, bovendien een onderzoek te openen naar banden tussen Rusland en... Hillary Clinton. Daarmee komt de Republikeinse voorzitter van de commissie, tot ongenoegen van de Democratische minderheid, tegemoet aan herhaalde oproepen van aanhangers van Trump en de president zelf.

Het schandaal zou zijn, dat een Russisch bedrijf in 2010 door de overname van een Canadees bedrijf twintig procent van de uraniumwinning in de VS in handen kreeg. Die overname werd goedgekeurd door de Amerikaanse regering, waarin Hillary Clinton minister van buitenlandse zaken was.

Is het toeval dat personen die betrokken waren bij het overgenomen bedrijf in totaal 145 miljoen dollar schonken aan de Clinton Foundation? En dat in 2010 Bill Clinton 500.000 dollar van een Russische bank kreeg voor een toespraak in Moskou? Daar lijkt het wel op, concludeerden Amerikaanse media die in de kwestie doken. Want uit niets blijkt dat Hillary Clinton iets te maken had met het besluit om toestemming te geven, of er zelfs maar iets van wist. En dan nog: het Russische bedrijf had dan misschien wel een deel van de Amerikaanse uraniumwinning in handen, maar daarmee had Rusland nog niet de uranium zelf: die mag niet uitgevoerd worden. De veronderstelde misdaad van de Clintons vergelijken met die van het echtpaar Rosenberg, terechtgesteld voor het uitleveren van atoomgeheimen aan de Sovjet-Unie, zoals Trump-aanhanger Sebastian Gorka deed, is dan ook zwaar overdreven.

Dossier

Het Trump-kamp probeerde de afgelopen week zelfs de publieke opinie ervan te overtuigen dat het een Clinton-Rusland samenwerking was die leidde tot het beruchte 'Steele-dossier': een pakket informatie, verzameld door de Britse ex-spion Christopher Steele. Daarin vertellen anonieme bronnen over Russische pogingen om Trump te compromitteren. Er staan zowel zakelijke als seksuele activiteiten van Trump in Rusland in beschreven.

De Amerikaanse media beschrijven de informatie in het dossier steevast als 'onbevestigd', Trump zelf maakt daar steeds 'onderuit gehaald' van. Maar dat laatste klopt zeker niet. Volgens Amerikaanse mediaberichten hebben veiligheidsdiensten delen van de informatie in het dossier wel degelijk bevestigd, en wordt naar andere delen nog onderzoek gedaan.

Bevestigd of niet, Trump ontving de afgelopen week met groot enthousiasme het bericht dat Steele het dossier had samengesteld op kosten van... de Democratische partij en de campagne-organisatie van Hillary Clinton. Zoals hij het ziet, was zij het die gebruik maakte van uit Rusland afkomstige informatie, gericht tegen hem.

"Ik heb nog nooit zoveel Republikeinse woede en eenheid gezien als over het uitblijven van onderzoek naar het door Clinton opgestelde nepdossier (nu $12.000.000?), de uranium naar Rusland-deal, de 33.000-plus verwijderde emails, de Comey-fix en zo veel meer", twitterde Trump zondag. Daarbij dus ook nog even verwijzend naar emails van Clintons persoonlijke server, die ze wiste in plaats van openbaar te maken, omdat ze persoonlijk zouden zijn. En naar het besluit van FBI-directeur James Comey om haar voor het gebruik van die persoonlijke server niet te vervolgen, een voornemen dat hij al in een vroeg stadium in een memo vastlegde.

Het is een hele lijst, maar niet elk element ervan is inmiddels nog belangrijk. In Clintons emails is niemand meer geïnteresseerd. De handelwijze van FBI-directeur Comey in die affaire was onhandig, maar per saldo vooral schadelijk voor haar. Het bestellen van negatieve informatie over een politieke tegenstander bij een onderzoeksbureau is even gebruikelijk als onsmakelijk, en vooral: Clinton bestelde het niet bij de Russen zelf.

En het is niet erg waarschijnlijk dat de Russen de informatie uit het dossier vrijwillig naar Clinton hebben doorgesluisd om haar te helpen tegen Trump. Want dat zou het doel onbereikbaar maken dat de Russen volgens het dossier zelf hadden: zo veel mogelijk macht krijgen over Donald Trump.

Maandagochtend werd duidelijk dat Trumps voormalige campagneleider, Paul Manafort, zich moet melden bij de federale autoriteiten in het kader van het Rusland-onderzoek. Lees hier meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden