Aanklacht: het verzamelen en verspreiden van nieuws

Journalist Barry Bearak van de New York Times zat dagen in een vieze Zimbabwaanse cel, nadat hij was betrapt tijdens het uitoefenen van zijn functie in hoofdstad Harare.

Inspecteur Dani Rangwani keek erbij alsof hij het over iets heel smerigs had, toen hij de aanklacht voorlas aan Barry Bearak: „U heeft nieuws verzameld, verwerkt en verspreid”.

Bearak was eerder op heterdaad betrapt in zijn hotel in Harare, de hoofdstad van Zimbabwe. „Mijn aantekeningen lagen op tafel, mijn sms’jes stonden nog op mijn mobieltje en mijn verhalen stonden in de laptop die open op tafel lag”, zo schrijft Bearak in de Herald Tribune van gisteren. Maar liefst 21 agenten waren er in zijn kamer om naar bewijs te zoeken, terwijl bewapende mannen de uitgang bewaakten.

Bearak was in januari in Afrika begonnen, als bureauchef van The New York Times in Johannesburg. Bij twee eerdere trips had hij zijn laptop thuisgelaten. ’s Avonds verzond hij zijn notities per e-mail en verscheurde hij de papieren versie. Maar met de verkiezingen moest de journalist dagelijks een artikel schrijven en verzenden. En zo liep hij in de kijker van de veiligheidsdiensten van de dictatuur.

Eenmaal in de gevangenis verscheen advocate Beatrice Mtetwa, de beste mensenrechtenjurist van het land, een hele geruststelling voor Bearak. „Zij vertelde dat de wet in januari was veranderd.” De misdaad ’journalistiek bedrijven’ bestond niet meer, of het nou met of zonder accreditatie à raison van duizend euro gebeurt. Bearak reageerde verrast en opgelucht. Waarna Mtetwa zei: „Maar helaas geldt in Zimbabwe geen enkel recht. De politie zal je net zolang vasthouden, als ze willen.”

De rechercheafdeling bleek maar een paar computers te hebben, een tekort aan stoelen, en geen functionerend toilet. Inspecteur Rangwani bedelde bij Mtetwa om een kopie van de nieuwste regels. „Hoe voelt het om door deze politiestaat gebruikt te worden, inspecteur Rangwani?”, riposteerde Mtetwa.

Het beton in de cel was hard en de muskieten staken de hele nacht. De dekens waren te smerig om te gebruiken. Toen hij van zijn twee meter hoge brits af wilde stappen, viel de 58-jarige Bearak. Vier lange nachten lag hij, slapeloos, naar muggen te slaan. Daarna werd hij naar de rechtszaal gebracht, waarbij de inzittenden eerst de auto moesten aanduwen.

Mtetwa betoogde dat Bearak (en een collega van de Britse Sunday Telegraph ) nooit gearresteerd had mogen worden. Het belangrijkste bewijs van de politieoverste was een artikel dat hij op Bearaks hotelkamer gevonden had. „Wie is de auteur van dat stuk?”, vroeg advocaat Mtetwa. Dat was niet Bearak. „Van wanneer is het?”, vervolgde zij. Het was uit 1989. Rechter Gloria Takwunda kon haar lachen niet inhouden en sprak Bearak vrij. Volgens Mtetwa was zijn geluk dat zijn zaak voor een lagere rechter kwam. De hogere rechters zijn bijna allemaal door president Mugabe benoemd.

De twee journalisten regelden een chauffeur en verdwenen, zodra ze hun pas terug hadden, via een kleine grensovergang naar Zambia. Bearak was ongedeerd. Hij had aan zijn gevangenisstraf alleen schurft overgehouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden