Review

Aanhalig van koffie? Nooit iets van gemerkt

Waarheen voert de reis? Naar een ver en vreemd land - het verleden. 'Handelaar in Koffie' van David Liss is gesitueerd in de Nederlandse Gouden Eeuw, toen niet alleen de grachtenhuizen werden gebouwd, maar ook de koffie werd ontdekt.

Als genotsartikel dan, want voor medicinale doeleinden werd het al langer gebruikt. Je kunt erover twisten of 'Handelaar in Koffie' wel een thriller is, er komt geen moord in voor, maar het staat wel vol manipulaties en machinaties, het is aardig om te lezen en leerzaam ook. Hoofdfiguur is de Portugese jood Miguel Lienzo, eens een koopman van aanzien, nu bijna bankroet. Met de Nederlanders, die toen ook al van gedogen wisten, vooral als je het vergelijkt met de andere Europese landen, kan hij het best vinden, maar hij ligt voortdurend overhoop met de mahamad, het bestuurscollege van de joden. Almaar wordt hij op het matje geroepen omdat hij weer de een of andere wet heeft overtreden. Dit is voornamelijk te wijten aan zijn aartsvijand, die een hoge positie in de mahamad vervult.

Dan komt hij, door middel van een appetijtelijke weduwe, een zekere Geertruid, in aanraking met de koffie. Ook letterlijk - en of die koffie toen anders was dan nu weet ik niet, maar eenieder die hem dronk werd er niet alleen buitengewoon scherp van geest van, maar ook zeer aanhalig en loslippig. Nooit wat van gemerkt na mijn twee ochtendkopjes. Enfin, zonder dat hij het weet raakt hij in allerlei intriges verzeild en zo geschiedt het dat hij iemand te gronde richt zonder het te willen. Maar erg lijdt hij er niet onder, want hij heeft intussen zijn schaapjes op het droge. Veel wetenswaardigs kom je tegen, veel lijkt ook bekend: als je Liss wilt geloven zijn we in die drie-enhalve eeuw niet veel veranderd.

In 'De Dante Club' van Matthew Pearl schuiven we twee eeuwen en een continent op. Nu zijn we in Cambridge, Massachusetts. Daar komt elke woensdagavond een illuster gezelschap van zeven mannen bijeen, om zich te wijden aan een studie van Dante's 'Divina Commedia', die de dichter Longfellow bezig is te vertalen. Dat stuit op grote weerstand van de Harvard Universiteit, waar men Dante's hellevaart maar paapse gruwelliteratuur vindt. En dan worden er een aantal gruwelijke moorden gepleegd - de een wordt overdekt met maden in de tuin gevonden, de ander met de in brand gestoken voeten omhoog in een put. Wat blijkt? Er is een massamoordenaar aan het werk die Dante's beschrijving van de martelingen der zondaren in de hel nauwkeurig volgt.

Dat is spannend, maar wel erg gezocht. Het boek moet het, net als 'Handelaar in Koffie' van de couleur locale hebben. Zo komt er een interessante figuur in voor: een veteraan uit de Burgeroorlog, de eerste halfbloed die in het politiecorps wordt opgenomen. Maar hij mag geen wapen dragen en geen blanke arresteren en hij moet dagelijks vernederingen ondergaan. Toen ik dit las, had ik net een pikzwarte generaal van het Amerikaanse leger op de televisie gezien. Er is dus toch wel wat veranderd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden