Aanhalen van banden met Australië biedt kansen

“Azië is meer dan een stuk land waar je overheen vliegt op weg naar Europa.” Kernachtiger dan de voormalige, socialistische premier Keating kan niemand het nieuwe Azië-gevoel van Australië uitdrukken.

Eind jaren '80, begin jaren '90 werd de omslag in de Australische buitenlandse politiek merkbaar. De nadruk op de traditionele bondgenoten, de VS, buurland Nieuw Zeeland en ex-kolonisator het Verenigd Koninkrijk werd kleiner en die op Japan, China, de tijger-economieën in Zuidoost-Azië en vooral Indonesië groter. Dat die koers onomkeerbaar is, staat wel vast, zo blijkt in al mijn gesprekken tijdens mijn bezoek. Interessant is wel dat waar Labour, zeg de Australische variant van de PvdA, de opening naar Azië maakte, de huidige conservatief-liberale regering onder premier Howard daarvan iets lijkt te zijn teruggekomen. Azië wordt niet opgegeven, integendeel, Indonesië was het eerste reisdoel van de politieke top na het aantreden begin vorig jaar, maar de banden met Nieuw-Zeeland en met name de VS worden beslist nauwer aangehaald.

Waarin zit nu voor Nederland de meerwaarde van Australië? Dat is niet alleen de emigrantengolf van na de Tweede Wereldoorlog (90 000 mensen) of onze rol bij de ontdekking van het continent: denk aan Abel Tasman en Tasmanië. Het is natuurlijk jammer dat de Nederlanders vergaten Australië te ontdekken en de eer uiteindelijk aan de Brit James Cook lieten, maar de diepe historische banden geven ons land een prima uitgangspositie voor profilering. Geen gezelschap, of je ontdekt wel een Nederlandse naam, en daarmee gespreksstof, en daarmee politieke of economische kansen.

Een tweede bindend element is de multi-culturele samenleving, die in rap tempo in Australië ontstaat. En ja hoor, sinds kort heeft Australië zijn eigen variant van Janmaat, alleen wat slimmer en aansprekender: Pauline Hanson, die vlak voor de verkiezingen 'Australië voor de Australiërs' riep, of woorden van gelijke strekking. Haar uitlatingen kwamen te laat om haar van een zetel te beroven, maar nog tijdig genoeg om haar van de liberale lijst te verwijderen en haar als een-persoonsfractie door het politieke leven te doen gaan. En nu woedt het vreemdelingendebat volop, met de liberalen ietwat ongemakkelijk zoekend naar een toereikende strategie (boycot of serieus nemen) onder vuur van de socialisten. Nederland heeft zeker geen patent-oplossing voorhanden, maar goede stof in de gesprekken met Kok en Van Mierlo geeft het zeker.

En dan, last but not least, de economie, de politiek en Azië. Nederland is geen grote handelspartner, maar wel de vierde grootste investeerder in Australië. Met het minder prominent worden van de traditionele in- en uitvoer van producten tussen Australië en de Europese Unie is juist Nederland goed geplaatst met een directe entree in de Australische economie. Politiek zou het land voor ons, scherp gesteld, wel eens gateway to Asia kunnen zijn. Immers, een van oudsher westelijk, Angelsaksisch georiënteerd land heeft zijn weg in Azië gezocht en gevonden. Europa doet dat natuurlijk al, met wisselend succes (Indonesië, China, mensenrechten) en heeft daarbij, strikt genomen, Australië niet nodig, maar een nuttige leerervaring is daarvan wel op te steken. Per slot van rekening zijn initiatieven als het Asian-Pacific Economic Forum (APEF) en het Regional Forum (over politiek en veiligheid) van Canberra afkomstig. Dit jaar is een volwaardige Chinees-Australische dialoog over mensenrechten van start gegaan. In de Europese en Nederlandse zoektocht naar de juiste aanpak valt met vrucht bij Australië te rade te gaan.

Alles bij elkaar is er meer dan voldoende aanleiding het land als meer dan een historische achtertuin voor emigranten uit het volle Nederland van de jaren '50 en '60 te zien, of als lokale variant op Canada, de VS of Engeland, of een mix van de drie. Australië is Australië, een pioniersmaatschappij met een bijna-Nederlandse directheid, die ons land ongekende politieke en economische kansen biedt. Een steeds gemengder wordend white man's Asia aan de andere kant van de wereld, dat wel. Maar met de on-line communicatie en het eerste (sic) bezoek van een Nederlandse premier voor de boeg moet die kloof met down under te dichten zijn. De fout in de 17de eeuw om Australië niet te ontdekken maar er wel dicht langs te varen, moet en zal geen tweede keer worden gemaakt, denk ik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden