Aangifte tegen ambtenaren in fraudezaak Rotterdam

integriteit | Miljoenen aan overheidsgeld verdwenen via valse facturen van een poppodium. Experts die de zaak bekeken, staan paf.

Elf ambtenaren van de gemeente Rotterdam zijn mogelijk betrokken bij een miljoenenfraude met gemeentegeld. Tegen twee ambtenaren van de afdeling vastgoed is aangifte gedaan, naar de andere negen doet de gemeente nog onderzoek. De gemeente liet twee experts op het gebied van integriteit naar de zaak kijken, die staan versteld van de schaal en duur van de fraude.

De ambtenaren worden ervan verdacht dat zij hebben meegewerkt aan fraude bij poppodium S.U.R., waar de huurder in vijf jaar tijd voor bijna acht miljoen euro aan valse facturen schreef. De gemeente deed aangifte van oplichting, valsheid in geschrifte, witwassen en verduistering van geld.

Een minderheid van de ambtenaren had een actieve rol in de fraude, stelt de gemeente Rotterdam. Maar de andere werknemers van de afdeling deden hun werk niet goed: ze controleerden hun collega's nauwelijks en als ze signalen van misstanden kregen, bespraken ze die niet met leidinggevenden.

Vanaf 2010 werd het voormalige pand van poppodium Waterfront aan de Boompjeskade in Rotterdam gehuurd door ondernemer Göksel K. Vrijwel meteen stopte hij met het betalen van de huur, omdat het pand volgens hem niet in orde was. Ook ging K. facturen aan de afdeling vastgoed sturen voor het verhelpen van achterstallig onderhoud.

97 procent van de gefactureerde werkzaamheden is nooit uitgevoerd. De fraude komt neer op bijna acht miljoen euro. De kwijtschelding van de huur is ten onrechte niet aan het college gemeld, en tegen de uit de hand lopende 'verbouwingskosten' werd binnen afdeling vastgoed nooit opgetreden.

Professor Muel Kaptein van de Erasmus Universiteit Rotterdam en dr. Lenny Vulperhorst van bureau Andersson in Utrecht, experts in de ambtelijke integriteit, hebben nog nooit zo'n geval als het Rotterdamse gezien. 'Het is onbegrijpelijk dat dit zo lang, op deze schaal en met zulke grote financiële gevolgen heeft kunnen gebeuren', schrijven zij in een commentaar op de kwestie.

De Boompjeskade 10-14 stond al op een lijst van tien panden die een 'risicovolle verhuur' kenden. Die staan onder direct toezicht van de directie. 'Een leeuw benader je anders dan een poes', stellen de experts. Maar ze vinden het 'ontluisterend' te zien hoe serieuze risicobeheersing totaal ontbrak. Er waren gedurende de jaren van fraude wel degelijk signalen en vragen. Maar die kregen nooit een vervolg. Door de afwezigheid van het management kregen medewerkers structureel te veel ruimte. Er was sprake van een verantwoordingsvacuüm, omdat leidinggevenden als 'sluiswachters' ongezien hun handtekeningen zetten. 'Wie zijn wij dan om te zeuren?', aldus een ambtenaar die de aanbestedingen moest bewaken. 'Wij kijken alleen of op het formulier de juiste parafen staan.'

Juist een vastgoedbedrijf moet zichzelf volgens de deskundigen onberispelijk gedragen, integer handelen en betrouwbaar zijn. Er moet moreel besef zijn, als voorbeeld voor andere organisaties. Maar Kaptein en Vulperhorst citeren een van de sleutelfiguren die de afdeling beschrijft als een club met juist een vrije en frivole cultuur.

Samengevat is de situatie volgens Kaptein en Vulperhorst zeer ernstig en is de afdeling Vastgoed ook op dit moment niet in controle. Niet alleen is het gedrag van de betrokken ambtenaren schokkend, die collega's en management jarenlang hebben misleid. Maar dat management heeft de ernst van de zaak ook zelf onderschat, controlemechanismen functioneerden niet en risicobeheersing ontbrak.

Het college van b. en w. zegt 'tot het uiterste te gaan' om het geld terug te krijgen. Ook zal het stadsbestuur 'gepaste personele maatregelen nemen' tegen ambtenaren die laakbaar hebben gehandeld in deze kwestie.

De betrokken ambtenaren hebben niet tegen de onderzoekers willen zeggen waarom zij de fraude faciliteerden. Göksel K. is nog op vrije voeten in zijn woonplaats Rotterdam. Tegen hem is nog geen aangifte gedaan. Zijn vader, aannemer Gürsel K., die de facturen van S.U.R. bij de gemeente indiende, is naar verluidt naar Turkije vertrokken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden