Aangeslagen Fis zingt toontje lager

BRUSSEL - Algerije zorgde gisteren voor een primeur door een lid van de Hamas-beweging, Bougara Soltani, op te nemen in het nieuwe Algerijnse kabinet. De stap past in de strategie van president Liamine Zéroual de meer gematigde krachten die een islamisering van de samenleving voorstaan, te betrekken bij de macht, en de radicalere groepen als het islamitisch reddingsfront Fis en de gewapende islamitische groep Gia te isoleren.

Het Fis is aangeslagen na de herverkiezing van Zeroual vorig jaar november en de leiders zingen duidelijk een toontje lager. De Fis-woordvoerder voor Europa, Abou Oussama, zegt in Brussel dat de beweging bereid is tot een dialoog, zonder voorwaarden vooraf, en met de Gia wil het Fis niets te maken hebben.

Liamine Zeroual won met een overweldigende meerderheid de verkiezingen, had u dat verwacht?

“De uitslag was niet verrassend. Dat is ook geen wonder, want de verkiezingen verliepen niet democratisch. Er was duidelijk sprake van intimidatie, en gesjoemel met het aantal stemgerechtigden, dat in een week van 13 tot 16 miljoen steeg. De meesten hebben gestemd uit vrees voor ontslag. Je kunt in een land waar een burgeroorlog aan de gang is geen vrije verkiezingen houden.

De verkiezingen waren slechts bedoeld om de positie van de machthebbers te legitimeren. De oppositiepartijen, waaronder het Fis, die de verkiezingen hebben geboycot, mochten geen bijeenkomsten organiseren om hun standpunt aan de bevolking uit te leggen.''

Toch was het de verbannen Fis-leider Rebbah Kebir die in een open brief de legitimiteit van president Zeroual erkende.

“Dat was een handreiking, een gebaar, bedoeld om een dialoog te beginnen met de president. Als we een ding uit deze verkiezingen kunnen leren dan is het dat de bevolking een einde wil zien aan de politieke crisis. Dat verklaart de hoge opkomst ook. De mensen die op Zeroual hebben gestemd, achten hem in staat snel een einde te maken aan het geweld en de instabiliteit. Wij hebben duidelijk gemaakt open te staan voor een serieuze dialoog. Tot de dag van vandaag hult Zeroual zich in stilzwijgen. Zijn enige gebaar was de vrijlating van 641 politieke gevangenen. Een goed begin, maar niet voldoende.”

Welke voorwaarden stelt het Fis aan een dialoog met de regering?

“Ik wil niet direct spreken van voorwaarden. Een dialoog kan alleen maar slagen als er niet van tevoren allerlei obstakels worden opgeworpen. Dan heeft een dialoog namelijk geen zin. Wij zijn bereid de gewapende strijd op te schorten als de president serieuze onderhandelingen begint met ons en andere oppositiepartijen. Ook verwachten we van Zeroual dat hij de leiders van het Fis, Abbasi Madani, Ali Belhadj en anderen vrijlaat of hen in elk geval buiten de gevangenis met hun achterban laat overleggen. Als Zeroual daadwerkelijk een dialoog wil met alle politieke partijen, dan moet hij haast maken.”

“Waarnemers betwijfelen of de Fis-leiders genoeg gezag hebben om een einde te maken aan de strijd, omdat er allerlei groepjes zijn die verschillende posities innemen. Zo heeft Anwar Hadam, een andere Fis-woordvoerder, verklaard tegen een dialoog met de regering te zijn.

Ik kan u verzekeren dat de leiding van het Fis nog steeds gezag geniet bij haar achterban. Zoals in elke partij bestaat er verschil van mening over de te volgen koers. Ook binnen het Fis zijn er radicalen, linkse en rechtse groepen. Onze politieke lijn is echter duidelijk en die is door middel van een dialoog uit deze crisis te komen en een terugkeer naar de democratie te realiseren. Anwar Hadam vertolkt slechts zijn persoonlijke mening. De leiding heeft hem dan ook gesommeerd niet meer namens het Fis te spreken.''

U zegt dat het Fis mee wil werken aan het herstellen van de democratie. Toch zijn er velen, in Algerije en in het westen, die daar aan twijfelen. Het Fis zou juist de democratie om zeep willen helpen en een islamitische staat willen vestigen.

“Dit is typisch het beeld dat de machthebbers in Algerije graag in stand willen houden. We hebben meerdere malen verklaard de democratie en de grondwet te respecteren. Het zijn de militairen en bepaalde groepen die geen afstand willen doen van hun macht en dus elke gelegenheid aangrijpen om ons zwart te maken. Wij hebben de parlementsverkiezingen in 1992 niet geannuleerd en een dictatuur ingesteld. Het zijn de huidige machthebbers die de wil van de bevolking aan hun laars hebben gelapt, onschuldige burgers hebben vermoord of in de gevangenis gestopt.

Algerije is een islamitisch land en we behoren naar de beginselen van ons geloof te leven. Daarbij moet er ruimte zijn voor vrijheid van meningsuiting en de mensenrechten. In het westen zijn er ook partijen die op religieuze grondslag in het parlement zijn vertegenwoordigd. Waarom zou dat bij ons niet mogelijk zijn. Toen wij in 1989 de gemeenteraadsverkiezingen wonnen, hebben we toch ook geen mensen ontslagen, omdat ze van een andere partij waren. Wij zijn geen hetze begonnen tegen andersdenkenden!

In een democratie moet het volk oordelen over de volksvertegenwoordiging en niet de militairen of een kleine elite die de macht heeft. Het is juist het gebrek aan democratie dat de mensen radicaliseert en niet de islam. Dat is niet alleen in Algerije het geval, maar ook in andere totalitaire regimes en helaas in de hele arabische wereld. Daar zou het westen zich zorgen over moeten maken.''

Ondanks uw respect voor de vrijheid van meningsuiting en de mensenrechten, zijn er de afgelopen vier jaar talloze schrijvers, journalisten en andere onschuldige burgers vermoord. Aanslagen die zijn toegeschreven aan het Fis en de Gewapende Islamitische Groep (Gia).

“Het Fis heeft nooit onschuldige burgers vermoord. Onze gewapende strijd richt zich op diegenen die de wapens tegen ons hebben opgenomen. Dat zijn militairen, politiemensen en milities. het is een gerechtvaardigde strijd die wij voeren uit zelfverdediging.

Wij zijn niet verantwoordelijk voor de daden van de Gia, die onschuldige burgers vermoordt. Het Fis keurt deze misdadige en beestachtige moorden af en neemt daar afstand van. Ik wil ook duidelijk stellen dat wij geen enkele binding hebben met de Gia. Talloze mensen van ons zijn juist door de Gia vermoord. Deze gewapende groep is duidelijk geïnfiltreerd door de geheime dienst.

Wij beschikken zelfs over informatie waaruit blijkt dat binnen het militaire apparaat een geheime commando-eenheid bestaat die zich schuldig maakt aan het ontvoeren en vermoorden van onder meer schrijvers en anderen, met de bedoeling het Fis in een kwaad daglicht te stellen.''

Denkt u dat het Fis nog steeds op steun van de bevolking kan rekenen?

“Ja, het Fis heeft nog steeds veel aanhang onder de bevolking, daar zijn we van overtuigd. Het is voor heel veel mensen echter moeilijker geworden om hun symphatie voor het Fis te laten blijken. Ze worden simpelweg vervolgd, geïntimideerd of ontslagen. Fis-aanhangers mogen niet met de pers praten en politieke bijeenkomsten mogen we al helemaal niet organiseren. Maar ik voorspel u: Als het Fis terugkeert naar de politieke arena, dan kan het op net zo veel steun van de bevolking rekenen als in het begin van ons bestaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden