Aandoenlijk boek over het 'goudhaantje' van Oranje

En daar is de kopbál... En hij zit er al in óók! 1-0, van Johnny Rep'. Het is 30 mei 1973 en tv-commentator Herman Kuiphof verheft in de vierde minuut van de wedstrijd in Belgrado zijn stem. Ajax wint ruim anderhalf uur later die avond wederom de Europa Cup 1 - nu van Juventus. Een jaar later staat Rep in Duitsland voor het eerst in een WK-finale en in 1978 in Argentinië opnieuw. Beide keren verliest Oranje van het gastland. Met zeven WK-doelpunten is Rep nog altijd Nederlands recordhouder.


Ruim veertig jaar na die beslissende goal voor Ajax spraken Rep en auteur Mark van den Heuvel af dat hij de voormalige stervoetballer een jaar zou volgen om daar een boek van te fabriceren. Het leverde eind vorig jaar 'Johnny Rep, buitenbeentje' op, een aandoenlijke road trip. Eentje die uiteindelijk nog inzicht weet te geven in de ziel van de dolende ex-voetballer.


Van den Heuvel schetst een leven dat voornamelijk voert langs door Nederlandse toeristen bevolkte terrassen van de Spaanse kust. Auteur en hoofdpersoon slepen zich pagina's lang van terras naar restaurant, fietsen dan weer eens een stukje, nemen een biertje, hangen voor de televisie en kijken Chileens voetbal, bestellen een flesje witte wijn, pellen garnalen, bestellen op bloedhete dagen koele Spaanse drankjes en babbelen er een eind op los.


Hun omzwervingen (heel ver komen ze overigens niet) leveren geen belangwekkende inzichten op over de gouden periode van het Nederlandse voetbal. Ook niet als Rep vertelt over de gebeurtenissen in het Hiltrup-hotel, de verblijfplaats van Oranje tijdens het WK 1974, waar het beruchte zwembadincident zou plaats hebben gevonden. Volgens Rep was het allemaal nog veel heftiger met de meisje van lichte zeden dan men denkt.


Zijn vertellingen zijn helaas omgeven door een waas van vergeetachtigheid. Rep vertelt weliswaar zonder haperingen over de seksuele escapades in het hotel, maar in de pagina's die eraan voorafgaan, blijken er behoorlijke gaten in Reps herinneringen te zijn geslagen, al dan niet veroorzaakt door stevig alcohol- en drugsgebruik door de jaren heen. Het maakt de ogenschijnlijk sappige onthullingen boterzacht en nauwelijks serieus te nemen.


Over Rep zelf komen we tussen de regels door toch behoorlijk veel te weten, al heb je daar wel je eigen fantasie bij nodig. Dat mag best een knappe prestatie van Van den Heuvel genoemd worden.


In eerste instantie lijken de scènes allemaal tot weinig te leiden. Je denkt aanvankelijk dat Van den Heuvel strandt, maar juist doordat Rep nauwelijks zijn zieleroerselen prijsgeeft en de twee onverdroten doorslenteren, ontstaat er gaandeweg toch een overtuigend beeld van de vergane glorie van een stervoetballer die bij Ajax, Valencia, Bastia en St. Etienne grote successen vierde, sloten met geld verdiende en het vrijwel allemaal weer verspeelde. De scène waarin de verveelde mannen een joint opsteken in een kroeg in Leeuwarden is van een treurniswekkende schoonheid, die in de verte doet denken aan passages uit 'J. Kessels: the novel' van P.F Thomése.


De keus van Van den Heuvel om in de buurt van Reps entourage te blijven en oud-ploeggenoten te mijden heeft een aandoenlijk boek opgeleverd dat aan de randen van de ziel van Rep weet te pulken. Hij dronk uit verveling, verbijt het verdriet om zijn jong gestorven moeder en wordt gekenschetst als een emotionele analfabeet.


"Johnny heeft zijn sores altijd stelselmatig opzijgeschoven", vertelt zijn Texelse vriend Theun de Winter. "Je wilt er graag achter komen", zegt zijn dochter over de beweegredenen van haar vader. "Maar je komt er toch niet achter (...). Vandaag vertelt ie dit, morgen zegt ie dat."


Johnny Rep, buitenbeentje - Mark van den Heuvel. Uitgeverij: Voetbal Inside. 19,90 euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden