‘Aandelenoverval’ verbijstert de Fransen, oppositie is enthousiast maar ook sceptisch

Beeld AFP

Commotie in Frankrijk over de Nederlandse aankoop van aandelen in Air France-KLM. ‘Den Haag betaalt ons met gelijke munt terug. 

‘Niet-vriendschappelijk, verrassend en aanvechtbaar’. Zo citeerden de Franse media vanochtend ambtelijke bronnen van Bercy, zoals het ministerie van financiën in Parijs wordt genoemd.

De ambtenaren van de Franse minister van financiën Bruno Le Maire spreken zelfs van een raid, een overval. Le Maire voegde daar zelf in de middag nog een vinnige tweet aan toe: ‘De beslissing van de Nederlandse regering is onbegrijpelijk. Wij verwachten opheldering’. Vrijdag mag Hoekstra uitleggen wat precies de bedoeling is van de aandelenmanoeuvre.

Het Nederlandse wantrouwen is niet nodig, zo luidt de boodschap van de Fransen. De Nederlandse belangen rond KLM en Schiphol zijn niet in het geding, omdat alle betrokkenen gebaat zouden zijn bij de strategie van Ben Smith. Smith is de nieuwe topman die voor de verandering nu eens een keer niet afkomstig is uit de carroussel van hoge ambtenaren die het bedrijf tot nu altijd hebben geleid. 

Botsing

Volgens luchtvaartexpert Fabrice Gliszczynski is een botsing tussen de Franse en Nederlandse tak onvermijdelijk nu Den Haag zich meer wil laten gelden. Frankrijk staat vierkant achter Smith, die aanstuurt op meer integratie van beide onderdelen terwijl de Nederlanders met KLM-baas Pieter Elbers de autonomie van KLM willen waarborgen. Die tegenstelling zal onherroepelijk tot onoverkomelijke problemen leiden, voorspelt Gliszcynski.

In het koor van verontwaardiging valt de dissonante stem van de liberale zakenkrant Les Échos op. ‘Den Haag betaalt ons eigenlijk alleen maar met gelijke munt terug’, aldus een commentaar op de site van de krant. ‘Het is een verbijsterend initiatief die om een verklaring vraagt. Maar Frankrijk kan anderen moeilijk de les lezen als het gaat over staatsbemoeienis.’

Sinds het begin van de overname van KLM door Air France in 2003 speelt de Franse staat een zeer prominente rol bij het concern. ‘Parijs heeft 14 procent van de aandelen en 23 procent van het stemrecht, het geeft zijn goedkeuring aan de benoeming van nieuwe topbestuurders en het bemoeit zich ook nog eens intensief met de strategie.’ 

Kortom: de Franse staat doet alsof ze thuis is bij Air France-KLM. ‘En met welk resultaat? Een groep die verscheurd is tussen KLM – in goede vorm – en een altijd opstandig Air France dat onvoldoende rendabel is.’

Enthousiasme maar ook scepsis bij oppositie

Niet alleen de coalitie, maar ook een groot deel van de oppositie reageerde positief op het besluit van het ­kabinet om aandelen te kopen in Air France-KLM. Veel partijen zijn het erover eens dat Nederlandse ­inspraak in het luchtvaartbedrijf de grote overheidsuitgave rechtvaardigt. “Als Frankrijk niet bereid is te verkopen, moet Nederland wel kopen”, aldus D66-Kamerlid Jan Paternotte. ­Sybrand Buma (CDA) vindt de ­uitgave nodig voor ‘een solide ­toekomst van KLM’. Ook VVD, PVV en SGP ­laten weten blij te zijn met de aandelen.

Volgens Gert-Jan Segers biedt de markt geen garantie als het gaat om publieke belangen zoals werkgelegenheid: “We zagen het al bij onze postbezorging en nu ook bij KLM”. Het beschermen van die ­belangen als aandeelhouder heeft volgens de voorman van de ChristenUnie een prijs. “Het is goed dat het kabinet nu bereid is die ook te betalen.”

SP, GroenLinks en Forum voor Democratie zijn minder enthousiast over de aandelenkoop van de staat. Jesse Klaver (GroenLinks) stelt dat ‘de daadkracht van het kabinet om voor de luchtvaart op te komen in schril contrast staat met hun ­inspanningen voor het klimaat’. ­Lilian Marijnissen vraagt zich op Twitter af: ‘700 miljoen voor KLM en Schiphol. Nu ook voor onze ziekenhuizen, leraren en pensioenen?’

Lees ook:

Waarom de staat stiekem een flink aandeel in Air France-KLM kocht

De staat heeft een flink aandeel in Air France-KLM gekocht. Het kabinet had er onvoldoende vertrouwen in dat Nederlandse belangen binnen de combinatie overeind blijven.

Zelfs de liberalen willen nu een activistische overheid in de economie

Ook VVD-ministers willen zich tegenwoordig actief met de markt bemoeien, zoals bij Air France-KLM. Dat leidt nu tot irritatie in Frankrijk, maar kan weleens gunstig uitpakken voor het imago van premier Rutte in Europa.

‘Aandelenoverval’ verbijstert de Fransen, oppositie is enthousiast maar ook sceptisch

Commotie in Frankrijk over de Nederlandse aankoop van aandelen in Air France-KLM. ‘Den Haag betaalt ons met gelijke munt terug. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden