Aandacht voor belastingafspraken kan Financiën missen als kiespijn

Maar met beroep tegen uitspraak Europese Commissie kan Nederland laten zien dat het een betrouwbare partner is

Nederland ligt in Europa onder het vergrootglas vanwege de belastingafspraken die het maakt met multinationals. Nadat de Europese Commissie eerder al concludeerde dat de afspraken met Starbucks niet door de beugel konden, blijkt nu dat er zeker vijftien andere deals met bedrijven zijn opgevraagd voor onderzoek. Daaronder bevinden zich grote namen als Microsoft, Pfizer, GlaxoSmithKline en Kraft Foods.

Staatssecretaris Wiebes van financiën noemde Starbucks een individueel geval, en houdt vol dat de Belastingdienst zich keurig aan alle regels houdt. Een leugen?

Dat valt te bezien. Vooralsnog heeft de Europese Commissie alleen informatie opgevraagd over de afspraken tussen de Belastingdienst en multinationals. Van een officieel onderzoek - zoals bij Starbucks - is nog geen sprake. Totdat Brussel concludeert dat er bij deze bedrijven ook sprake is van ongeoorloofde voordeeltjes voor bedrijven, klopt het dat Starbucks vooralsnog een uitzondering is. Bovendien is het zo dat de Commissie in 23 lidstaten in totaal 300 belastingafspraken bekijkt. Dat daar ook Nederlandse bij zitten ligt in de lijn der verwachting.

Tegelijkertijd is het zo dat de Europese Commissie niet lukraak belastingafspraken opvraagt. Er moet in Brussel wel degelijk een aanleiding zijn om juist de afspraken met deze bedrijven nader te bekijken.

Sinds begin jaren negentig heeft Nederland zo'n 15.000 belastingafspraken gemaakt met multinationals. Reken er maar op dat de Europese Commissie inzoomt op die afspraken waarvan zij denkt dat die zich niet verhouden tot Europese regels.

De Commissie toetst de afspraken aan de regels voor staatssteun aan bedrijven, terwijl het hier toch gaat om wat bedrijven aan belasting moeten betalen?

Het is een lastige benadering, maar het is de enige weg die de Commissie heeft om iets te veranderen op belastinggebied in Europa. Formeel heeft de Commissie namelijk geen zeggenschap over belastingen, maar wel over ongeoorloofde staatssteun. Dus probeert Eurocommissaris Vestager aan te tonen dat de afspraken met individuele bedrijven leiden tot selectieve voordelen, waar bijvoorbeeld kleine bedrijven geen aanspraak op mogen maken. Dat verstoort het gelijke speelveld tussen bedrijven in Europa, vindt de Eurocomissaris.

Vanuit Financiën wordt dit alles met lede ogen aangezien. Door alle aandacht voor de afspraken van de Belastingdienst staat Nederland plotseling volop in de schijnwerpers. Onterecht, zo klinkt het rond het ministerie. De Europese Commissie zou juridisch gezien met een flinterdun oordeel zijn gekomen in de Starbucks-zaak, en de ophef daarover gebruiken om veranderingen te forceren. Het uiteindelijke doel: meer Europese controle op belastingregimes, en minder zeggenschap voor de lidstaten afzonderlijk.

Als dat Starbucks-oordeel niet deugt, dan kan Nederland dat toch aanvechten?

Zeker, het kabinet beraadt zich nog altijd op een mogelijke gang naar het Europees Hof van Justitie. Dat heeft het laatste woord in deze zaak. Maar dat is wel een dilemma voor Nederland. Enerzijds wil men wel de zelfstandige positie op belastinggebied vasthouden, aan de andere kant is het een weinig aantrekkelijk gevecht om aan te gaan. Er zal weinig sympathie zijn voor het land dat naar de rechter stapt om belastingvoordelen voor grote multinationals te verdedigen.

Daar komt nog bij dat een gang naar de rechter garandeert dat er de komende tijd nog volop aandacht voor dit onderwerp zal zijn, en dat wil Financiën liever niet. Bedrijven zijn als de dood voor de reputatieschade die Starbucks nu ten deel valt vanwege de afspraken die eerder met de Belastingdienst gemaakt zijn. Andere bedrijven zullen zich dus extra gaan beraden voordat zij nu naar Nederland komen met een soortgelijke constructie.

Bij Financiën speelt ook mee dat het aan bedrijven wil laten zien dat het staat voor zijn afspraken. In beroep gaan tegen het Starbucks-oordeel laat zien dat Nederland een betrouwbare partner is, die opkomt voor de belangen van de bedrijven die hier zijn gevestigd. Zeker nu het gevoel heerst dat de zaak bij de rechter makkelijk gewonnen kan worden. Al met al gaan de meeste fiscalisten ervan uit dat Nederland in beroep zal gaan, maar een officiele reactie laat voorlopig nog op zich wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden