Aan welk Nederland geeft dit kabinet vorm?

Wim van Vlastuin (Trouw)

Eindelijk lijkt Nederland een regering te krijgen. Zijn elftalspelers Gerard de Korte en Wim van Vlastuin blij met een kabinet van VVD en CDA, met gedoogsteun van PVV?

’Het CDA en de VVD willen bruggen bouwen, de gedoogpartij wil provoceren. Dat maakt de coalitie heel kwetsbaar. En dat in een tijd waarin de problemen groot zijn.” Bisschop Gerard de Korte van Groningen-Leeuwarden, en namens de bisschoppenconferentie woordvoerder voor kerk en samenleving, klinkt wat bezorgd. Hoe staat Wim van Vlastuin, rector en universitair docent aan het seminarie van de Hersteld Hervormde kerk aan de VU, tegenover het beoogde kabinet? Hij antwoordt met een wedervraag: „Is er gezien de verkiezingsuitslag en de verhouding in de Kamer iets positievers mogelijk? Het had ook slechter gekund.”

Tijdens het CDA-congres afgelopen zaterdag zei Ank Bijleveld, tweede in de partij, dat het regeerakkoord socialer is dan het verkiezingsprogramma van het CDA. Vanuit sociaal perspectief zouden de bisschop en de rector ook wel wat enthousiaster kunnen zijn over het beoogde kabinet. Er komt meer geld voor ouderenzorg, de AOW-leeftijd gaat naar 66 in plaats van 67 en werknemers kunnen niet zo gemakkelijk ontslagen worden. Bisschop De Korte: „Het is de taak van de overheid, een schild voor de zwakken te zijn. Dan is het zaak, goed te kijken hoe het akkoord uitpakt voor de tien procent van de bevolking die de onderlaag vormt. Die moet zoveel mogelijk worden ontzien. De tendens is: van verzorging naar participatie. Daar is niets mis mee. Maar wie echt niet kan werken, zoals de arbeidsgehandicapten, die verdient de bescherming van de verzorgingsstaat. Als bisschop moet ik me niet begeven op technisch economisch terrein. Maar menig econoom, ook van christen-democratische huize, stelt dat het beleid socialer lijkt dan het is. Veel problemen worden naar de toekomst doorgeschoven.”

Op het gebied van zorg voor ouderen lijkt de PVV socialer dan het CDA. Heeft het CDA hier iets laten liggen? „Het lijkt erop dat het christen-democratisch denken in toenemende mate een neo-liberale kleur heeft gekregen, ook gezien het centrale belang dat bij de laatste verkiezingen aan de handhaving van de hypotheekrenteaftrek werd gehecht. Binnen het CDA is ook altijd een vleugel geweest die sterk sociaal bewogen is geweest. Door de gedoogsteun van de PVV heeft deze vleugel misschien versterking gekregen.”

Criterium om het sociale gehalte van de kabinetsplannen aan af te meten is voor bisschop De Korte het algemeen welzijn, gebaseerd op het solidariteitsprincipe. Die solidariteit geldt wat hem betreft ook in internationale verhoudingen. „Dat de bijdrage voor ontwikkelingssamenwerking teruggaat, al is het maar met een procent, vind ik een verkeerd signaal. Ik weet wel dat de opvattingen over ontwikkelingshulp veranderd zijn, en dat investeringen veel doelmatiger zijn dan donaties. Het verlagen van onze bijdrage heeft voor mij een symbolische waarde. We zijn toch wel erg met onze nationale problemen bezig, terwijl van de wereldbevolking een miljard mensen onder een bestaansminimum leeft. Wij moeten onze inspanningen rond ontwikkelingshulp niet verlagen maar verhogen.”

Wim van Vlastuin gaat een stuk verder. „Van mij mag de bijdrage voor ontwikkelingshulp wel naar tien procent.” Hoe zou hij het kabinet willen overtuigen dat dit een goed idee is? „Het zou economisch gezien niet slecht zijn, denk maar aan de Marshallhulp die de VS aan Europa gegeven hebben. Uiteindelijk hebben de VS er zelf ook baat bij gehad, bij de economische ontwikkeling van Europa.”

Die tien procent ontleent Van Vlastuin aan een Bijbelse richtlijn uit het Oude Testament. De islam kent net zo’n richtlijn. Van Vlastuin is verbaasd. „Die kende ik niet.”

Het regeerakkoord spreekt van een boerkaverbod en belooft, de vrijheid van godsdienst te waarborgen. Hoe wegen de elftalspelers deze combinatie? De Korte heeft zich erover verbaasd dat de vrijheid van godsdienst expliciet is opgenomen in het regeerakkoord, net als de waarborg voor de vrijheid van onderwijs. „Deze grondrechten staan niet ter discussie, daar zijn zowel de VVD als het CDA te fatsoenlijk voor. Het is een verkeerd signaal dat deze rechten expliciet genoemd moeten worden.” Hoe ziet hij de islam? „Vanuit christelijk perspectief is de islam een valse godsdienst omdat deze het hart van het evangelie ontkent. Ook zie ik dat de geweldsdreiging van fanatieke moslims angst oproept. Maar wij moeten de islam voluit als godsdienst erkennen. Als katholiek bisschop verdedig ik principieel de vrijheid van godsdienst voor moslims.”

Van Vlastuin is wel bezorgd over de aanwezigheid van moslims in Nederland: „De moslimpopulatie groeit harder dan de autochtone Nederlandse bevolking, dat geeft mij een onbestemde vrees.” Toch vindt hij dat er op een volwassen manier met deze religie omgegaan dient te worden.

Als het over de economie gaat, wil hij graag een suggestie doen aan het komende kabinet. „Laat iedereen tien procent meer gaan werken. Een werkweek van 40 of 44 uur, dat kan best. In tijden dat het ons voor de wind ging heben we de werkweek teruggebracht naar 36 of 38 uur. Laten we, nu het minder gaat, die werkweek weer verlengen, Met behoud van het bestaande loon, dat wel. Voor de concurrentiepositie van Nederland is dat heel goed, we produceren dan meer. Een half uurtje of zoiets meer werken per dag, daar krijgt niemand wat van.”

Hoeveel uur werkt Van Vlastuin zelf? „O, zoiets als 60 uur, denk ik. Maar dat hoeft niet iedereen te doen. Meer werken is ook beter voor het milieu, want er is minder tijd om te consumeren. En het werkt ontspannend, als er meer tijd is.”

Ouders van crèchekinderen en ook mantelzorgers zullen er wellicht juist meer stress van krijgen. Is zijn voorstel niet ingegeven door het motto dat ledigheid des duivels oorkussen is? Met een lachje geeft Van Vlastuin toe dat dit aspect er ook aan zit.

Terug naar de beginvraag. Is hij blij met het gedoogkabinet? „Gezien de situatie wel. Het zou een ramp zijn als het CDA er niet inzat, die partij zorgt voor stabiliteit en waarborgt iets van christelijke identiteit. Voor mij is rentmeesterschap de kern van het christelijk denken over politiek. Daar horen begrippen bij als rechtvaardigheid en barmhartigheid en basaal huishoudelijk besef. Ik zie dit wel terug in het beoogde kabinet. Wel had ik graag meer zorg voor het bewaren van de schepping gehad. Ik zie geen heil in meer asfalt om harder over te rijden. Met het oog op onze toekomst had men ook scheutiger moeten zijn met investering in scholing.” De Korte: „Dit voorgestelde kabinet is kwetsbaar. Ik blijf daarom grote vragen houden. Aan welk Nederland geeft dit kabinet vorm? Op verschillende terreinen, ik noem alleen al de ecologische crisis, toont het regeerakkoord weinig ambitie.”

Gerard de Korte (Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden