Aan sprookjes valt nog iets actueels toe te voegen/Jeugdtheater

AMSTERDAM - “Sprookjes wijzen een kind de weg om zijn identiteit en bestemming te ontdekken”, schreef de beroemde kinderpsychiater Bruno Bettelheim. Maar het duo Sjef en Sjaan in 'Het Station' van Huis aan de Amstel wil daar niet aan. “Wij gaan niet op reis!”, zeggen zij stellig vanuit hun muffe, kleine huisje in het sprookjesbos.

Sjef en zijn dikke zus Sjaan wonen al heel lang in een verlaten stationshuisje in het bos. Een ingenieus bouwsel van metalen buizen, die doen denken aan de woekerende takken van een oude boom. Ze slapen boven elkaar in een krakkemikkig stapelbed, eten samen aan een klein tafeltje en wentelen zich in de stoffige spulletjes die hen omringen. Dagelijks hoogtepunt is de trein, die in een flits van een seconde voorbij raast en het huisje doet denderen op zijn grondvesten. Dan blaast Sjef op zijn fluitje en Sjaan doet hoopvol lippenstift op voor de machinist, die haar nooit ziet wuiven. Verder gebeurt er niets.

Acteurs Roel Adam en Tessa du Mée zetten de gestagneerde levensloop van het muffe duo hoogst komisch neer. De dagelijkse rituelen vormen een ware slapstick. Elke ochtend springt dikke Sjaan vanuit het bovenste bed op de rug van haar iele broer en 's avonds duwt hij haar met halsbrekende toeren weer omhoog. Als een moderne variant op Roodkapje verschijnt, met rode kniekousen en stevige bergschoenen, is het met de rust gedaan. “Ik ben verdwaald, maar dat is niet erg”, zegt zij. Ze heeft een erwt meegenomen, die zij in de grond plant. Ze neemt vleugels mee en een hond, legt een nieuw kleedje op de tafel en brengt het tweetal hevig in beroering.

De tekst van Roel Adam is een inventieve mix van stijlen. Alhoewel er niets wonderlijks plaatsvindt, lijkt het verhaal sterk op een sprookje. En ook al lijken de geestige dialogen volslagen absurd, ze blijven logisch. Zo roept Sjaan tijdens een spelletje 'boerenpotten': “Heb ik nog nooit van gehoord dat je bij boerenpotten bij een driekaart met roem kunt komen. Bij een driekaart met boerenpotten moet je bijspelen!” “Dat is hart verpanden Sjaan”, antwoordt haar broer. De ruzie om het spelletje is het begin van de breuk. Sjaan zet haar reishoed op, stapt in de trein en gaat - beter laat dan nooit! - een nieuwe bestemming tegemoet. Miranda neemt haar plekje in en de erwtenplant bloeit weelderig.

Ook in de voorstelling 'Blauw Bloed' krijgt een jong meisje de plaats van een oudere vrouw, maar met haar loopt het minder goed af. Heleen Verburg schreef de poëtische tekst van de muziektheatervoorstelling op basis van een oud Keltisch volksverhaal. De acteurs en musici van Het Filiaal lopen het kale speelvlak op en toveren binnnen een handomdraai een sfeer van lang vervlogen tijden tevoorschijn. “In een land zo leeg dat het lijkt of God het vergeten is, wordt een koningskind geboren. Een meisje. Zo mooi, dat je niet hard genoeg kunt zingen. Zo klein, dat je niet stil genoeg kunt zijn.” Een oude wijze voorspelt dat zij een bijzonder kind zal zijn en dat de koning er goed aan doet naar zijn dochter te luisteren. Maar de koning volgt zijn innerlijke stem niet en sleept zijn dochter mee in een dramatische val, die trekken vertoont van een modern incest-drama.

Als zijn geliefde koningin sterft, is de koning ontroostbaar. Geen vrouw in het land kan haar vervangen. Behalve zijn bloedeigen dochter. De prinses vlucht in een vervaarlijke tocht over zee voor de koning en zijn soldaten. Maar als hij haar vindt in een verafgelegen dorpje, slaat het noodlot toe. Verblind door woede en verdriet doodt hij zijn kind en zal zijn leven lang blijven treuren.

De relatief nieuwe jeugdtheatergroep Het Filiaal laat met regisseur Moniek Corvers een zeer eigen theaterstijl zien, waarin muziek en een verhalende acteerstijl naadloos op elkaar aansluiten. De acteurs en musici vormen een organisch geheel en trekken als een wervelwind over het podium. Met wat stokken, doeken en muziekinstrumenten brengen zij een meeslepend verhaal tot leven, dat aan het slot weer zachtjes lijkt te vervliegen in de tijd.

Sprookjes en volksverhalen zijn al zo vaak en verrassend in nieuwe kleren op de planken gezet, dat het niet meevalt om daar nog iets actueels aan toe te voegen. Huis aan de Amstel en Het Filiaal zijn daar toch wel in geslaagd. 'Blauw Bloed' weet een gevoelig actueel thema als incest zo tijdloos te verbeelden, dat je er op een veilige afstand naar kunt kijken. 'Het Station' maakt een sprookjesthema realistisch, zonder afbreuk te doen aan de magie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden