Aan IS ontsnapte Yezidivrouwen winnen mensenrechtenprijs

Lamiya Aji Bashar raakte blind aan één oog toen een landmijn ontplofte bij haar ontsnapping:
Lamiya Aji Bashar raakte blind aan één oog toen een landmijn ontplofte bij haar ontsnapping: "Zelfs als ik mijn beide ogen was verloren, was het het waard geweest."Beeld AP

Nadia Murad en Lamiya Aji Bashar, twee jonge yezidivrouwen die werden ontvoerd door Islamitische Staat en wisten te ontsnappen, hebben de Sacharov Mensenrechtenprijs 2016 gewonnen.

Jan Kruidhof

Lamiya Aji Bashar is blind aan haar rechteroog en haar gezicht is verminkt. Een landmijn ontplofte toen ze ontsnapte uit handen van IS-strijders. Twee andere meisjes die met haar op de vlucht waren, stierven door de explosie. Lamiya rekent zich gelukkig. "Zelfs als ik mijn beide ogen was verloren, was het het waard geweest, want ik heb het overleefd."

Lamiya werd samen met Nadia in augustus 2014 door IS-strijders ontvoerd uit hun Noord-Iraakse dorp Kocho, in de buurt van de stad Sinjar. Nadia was 21, Lamiya 16. De strijders stelden de ongeveer 350.000 yezidi's in de regio voor de keuze: bekeer je, of sterf. De polytheïstische yezidi's worden door de soennitische terreurorganisatie nauwelijks als mensen beschouwd. Ze zijn in hun ogen het laagste van het laagste.

Nadia-effect

Vrijwel alle mannen uit het dorp werden vermoord, net als de oudere vrouwen. Nadia en Lamiya werden met beiden hun zussen ingelijfd als sekslavinnen. IS-strijders dwongen vrouwen om te bidden. "Daarna werden we verkracht", vertelde Murad. "Ze deden dingen die je je niet kunt voorstellen." Sommige vrouwen pleegden zelfmoord, maar Murad heeft dat nooit overwogen, vertelde ze aan Time. "Ik wilde geen zelfmoord plegen - maar ik wilde wel dat zij mij vermoordden."

Ook Murad wist te vluchten en werd daarna opgevangen in Duitsland. Sindsdien trekt ze de wereld over om haar ervaringen te delen en de misdaden van IS aan de kaak te stellen. Ze won hiervoor de Vaclav Havelprijs en werd genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede.

Psychiater Bayan Rasul, die veel yezidivrouwen behandelde, sprak eerder in Trouw van een Nadia-effect: andere yezidi-meisjes die zien wat zij doet, trekken zich daaraan op. "Op den duur heeft het gevolgen voor de hele gemeenschap."

Nadia Murad Beeld AFP
Nadia MuradBeeld AFP

Moed

Donderdag werd in het Europees Parlement in Straatsburg bekendgemaakt dat de vrouwen dit jaar de winnaars zijn van de Sacharovprijs, die werd vernoemd naar de de in 1989 gestorven Sovjetdissident en Nobelprijswinnaar Andrej Sacharov. "Ik kan de moed en waardigheid die zij vertegenwoordigen niet onder woorden brengen'', verklaarde parlementsvoorzitter Martin Schulz. "Ze hadden ervoor kunnen kiezen een slachtoffer te zijn, maar kozen ervoor hun persoonlijk leed te gebruiken om alle vrouwen en meisjes die nog altijd in handen zijn van de terroristen te helpen'', aldus de liberale parlementsfractie.

De twee andere genomineerden waren Mustafa Dzhemilev, een Oekraïense mensenrechtenactivist die opkomt voor de rechten van Krimtataren en Can Dündar, oud-hoofdredacteur van de Turkse krant Cumhuriyet. Hij werd veroordeeld voor het onthullen van Turkse staatsgeheimen over wapensmokkel naar Syrië en leeft nu in ballingschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden