Aan het werk met psychische problemen

Uitzendbureau Opstart helpt mensen met psychiatrische klachten aan werk dat voor hen geschikt is. „Als ik me niet goed voel, bel ik af. Iedereen weet dan de reden.”

Eline van Suchtelen

De 28-jarige Freek Franssen had nooit gedacht dat hij weer zelfstandig zou kunnen wonen, laat staan dat hij weer ergens aan het werk zou gaan. Maar Franssen, die een dwangstoornis heeft, is dankzij Bureau Opstart weer vrijwillig aan de slag als tekstschrijver.

Bureau Opstart is een uitzendbureau dat sinds twee jaar bestaat en door cliënten van de Regionale Instelling voor Begeleiding bij Wonen, Werken en Welzijn (RIBW) IJssel-Vecht wordt gerund. De cliënten helpen elkaar, met hulp van professionals van de RIBW, aan vrijwillige banen binnen de organisatie. Uit onderzoek van Nivel, het bureau voor onderzoek van de gezondheidszorg, blijkt dat het initiatief succesvol is en overgenomen kan worden door andere instellingen. Via Bureau Opstart kunnen cliënten, als hun situatie het toelaat, in de toekomst doorgroeien naar een betaalde functie.

„De hoop op een echte baan heb ik nog niet opgegeven”, vertelt Freek Franssen. Vier jaar geleden was hij nog student journalistiek en had hij een relatie. Toen die plotseling uit ging, werd zijn vaste ritme compleet in de war geschopt en kreeg hij last van zijn dwangstoornis. „Hele simpele dingen zoals boodschappen doen kon ik niet meer. Ook mijn studie moest ik opgeven.” Met begeleiding kon hij stap voor stap weer dingen oppakken, en deed hij mee aan activiteiten van de dagbesteding. „Maar na een tijdje was ik toe aan een nieuwe uitdaging. Ik wilde weer iets binnen mijn vakgebied doen, maar ik wilde niet werken in de harde maatschappij. Dat kan ik niet aan.’’

Via Bureau Opstart, het uitzendbureau dat hij oprichtte met andere cliënten, ging hij aan het werk als tekstschrijver voor de websites, het personeelsblad en nieuwsbrieven van de instelling. Franssen kan zijn capaciteiten nu weer optimaal benutten. „Aan mijn niveau ligt het niet; vroeger was ik altijd de beste van de klas. Maar ik moet rust in mijn hoofd hebben. Dat krijg ik hier omdat ze rekening houden met mijn beperkingen, ik geef wekelijks aan hoeveel werk ik aankan.”

Ook Evert Veldhuis (40) werkt via het uitzendbureau. Hij versterkt sinds februari het team van fotografen. „Mijn studie ging vloeiend, ik haalde hoge cijfers. Maar toen ik als docent techniek op een mbo-opleiding ging werken moest ik ineens orde houden en zelf structuur aanbrengen, terwijl ik het als student altijd kreeg voorgeschoteld. Dat kon ik niet.”

Met veel structuur en duidelijke afspraken lukt het hem nu om met zijn vorm van autisme drie tot vier dagdelen per week te werken. „En als ik me niet goed voel, bel ik af. Iedereen weet hier dan de reden.” Veldhuis kon dat bij zijn vorige baan niet maken. „Ik had continu het gevoel dat er een ontslag boven mijn hoofd hing. En ik wist dat er voor mij tien anderen stonden te wachten.”

Ondanks hun beperkingen hebben beide mannen zich bij Bureau Opstart zelden tot nooit ziek gemeld. „Maar dat de mogelijkheid er is, geeft veel houvast”, legt de fotograaf uit. „Ik functioneerde zo’n acht maanden per jaar prima, maar vier maanden niet. Als je zo lang ziek bent bij een normale werkgever kun je een vast contract wel vergeten.”

Ook beleidsmedewerker en ex-cliënt Hadewich Benjamins (42) herkent de verhalen. „Ik ken iemand die bij een ontwerpbureau werkte en enorm veel talent had, maar ook drie maanden per jaar ziek thuis zat vanwege haar psychische klachten. Daardoor kreeg ze geen vast contract; haar werkgever vond het risico te groot.” Volgens Benjamins zijn psychiatrische patiënten prima te bemiddelen, als er maar rekening wordt gehouden met hun achtergrond. „Sommige cliënten hebben een rustige werkplek nodig, terwijl anderen daar helemaal tureluurs van worden. En cliënten met zware medicatie zijn bijvoorbeeld om acht uur ’s ochtends nog niet fris.” Ook kunnen deze mensen dus zomaar een dag, of langer, ziek zijn. „Dat onberekenbare imago weerhoudt werkgevers ervan ze aan te nemen of bijvoorbeeld een vast contract aan te bieden. Ze denken dat je onbetrouwbaar bent. Daarom hebben sommige cliënten ook twee cv’s. Eén waar hun psychiatrische achtergrond op staat en één waarin ze het niet vermelden.”

Het idee om een uitzendbureau te starten ontstond ruim twee jaar geleden in de cliëntenraad. Benjamins: „Het viel op dat er zoveel getalenteerde mensen rondliepen, maar dat er niets mee werd gedaan. Dat vond ik verschrikkelijk zonde.” Van het Zorginnovatiefonds kregen de instelling 30.000 euro om het uitzendbureau op te zetten. Cliënten die willen werken worden nu door de trajectbegeleiders geïnformeerd over vacatures en kunnen zelf reageren via de website. „Maar niet iedereen is eraan toe. Ze moeten wel herstellende zijn, afspraken kunnen maken en inzicht hebben in wat ze zelf aankunnen.” Momenteel zijn er zo’n vijftien cliënten aan het werk. Bureau Opstart heeft onder andere fotografen, tekstschrijvers, webdesigners en administratief medewerkers in dienst. Er staan nog vacatures open voor zwembegeleider, schoonmaker, assistent beheerder en tuinman. Twee medewerkers, waaronder Benjamins zelf, zijn inmiddels doorgegroeid naar een betaalde baan.

Voor het werk dat de cliënten verrichten, krijgen ze een vrijwilligersbijdrage van vijf euro per dagdeel. Er zit een maximum aan verbonden van 1500 euro per jaar. „Mijn vader vroeg meteen wat ik ermee zou verdienen”, vertelt fotograaf Veldhuis. „Belangrijker is dat ik er veel waardering voor krijg en dat ik weer contact met mensen heb.” Ook geeft werken hem een vast ritme. „Als ik ’s ochtends nergens naartoe hoef blijf ik in mijn bed liggen en zit ik vervolgens de hele nacht achter de computer.”

Hoewel het uitzendbureau nog niet met externe werkgevers in zee gaat is dat in de toekomst wel de bedoeling. Via diverse subsidies worden bedrijven vanuit de overheid gestimuleerd mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychiatrische beperking aan te nemen. Goede ondersteuning is daarbij wel belangrijk. Sommige bedrijven willen wel, maar weten niet goed wat voor begeleiding er nodig is, en laten het er daarom bij zitten. Daar komt bij dat veel cliënten denken dat ze toch niet worden aangenomen, en daarom niet gaan solliciteren.

Een schoonmaak- en een reïntegratiebureau hebben in ieder geval al interesse getoond om samen te werken met Bureau Opstart. „Maar dat wilden we nog niet. Eerst moest het binnen de organisatie een succes zijn.’’ Benjamins hoopt dat werkgevers in de toekomst nog meer open staan voor mensen met een psychiatrische achtergrond. „Mensen denken nog vaak dat je ze niet helemaal op een rijtje hebt”, vertelt tekstschrijver Freek Franssen. Terwijl hij met de juiste begeleiding en op een aangepast tempo goed functioneert.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden