Reizen

Aan folklore en druivennat geen gebrek in Catalonië

El Pont Nou, een aquaduct in de Alt Penedès.Beeld RV

In Catalonië woedt een heftige strijd over onafhankelijkheid. Al rijdend door Penedès over de oudste wijnroute van Spanje zijn de protesten van de separatisten echter ver weg.

Cava parelt in mijn champagneglas. Ik hoor de ober iets zeggen over ‘delicaat’ en ‘fruitig’, maar let er eigenlijk niet zo op. Een glaasje cava gaat er altijd wel in. Het glas is inbegrepen bij het toegangskaartje van het Vinseum in het Catalaanse stadje Vilafranca del Penedès, dat zich afficheert als het oudste wijnmuseum van Spanje. Maar dan wel een dat de modernste multi-mediale technieken benut om je iets, zo niet alles, over wijn en wijnbouw te leren, en dat blijkt heel wat. Het is dan ook het uithangbord van het wijngebied Penedès, zo’n veertig kilometer bezuiden Barcelona.

De tekst loopt door onder de afbeelding

CataloniëBeeld TROUW L&F

Dit is de landstreek van de Carretera del Vi, de oudste, ook al, wijnroute van Spanje, die in het Engels zijn mediterrane karakter benadrukt: The Mediterranean Wine Road (www.lacarreteradelvi.com). Hij is in vogelvlucht veertig kilometer lang, over de weg iets langer, en gaat van het kasteel van Sant Marti Sarroca in het binnenland naar de bij Barcelonezen en buitenlandse toeristen populaire badplaats Sitges. Hij volgt de weg waarover ooit wijnvaten vanuit de Penedès naar de kust werden getransporteerd om in Sitges vervracht te worden. Onderweg kun je, naar gelang je dorst, een of meer wijnhuizen aandoen die de route in het leven hebben geroepen. Je kunt er eten en drinken en soms ook overnachten. En natuurlijk leer je hier ook weer een en ander over wijnbereiding. Je krijgt in elk geval heel veel respect voor al die wijnboeren, die ons met hard werken van gegist druivennat voorzien.

Al rondrijdend blijkt de Penedès bij uitstek een regio van glooiende, met wijngaarden bedekte heuvels. Maar er zijn ook bossen, bergen die je een panoramische blik op de omgeving gunnen, kastelen, romaanse kerkjes. En het is er rustig. Zeker in de late herfst en winter. Van de drukte van de Catalaanse hoofdstad en de protesten van de separatisten, die strijden voor het afscheiden van Catalonië van Spanje, merk je hier weinig.

Met zijn bochtige, geaccidenteerde lokale wegen is het een eldorado voor fietsers. Maar je moet er wel goed oppassen, gelet op de verstofte bosjes plastic bloemen her en der op de vangrail. Het zit blijkbaar niet als vanzelfsprekend tussen de oren van Spaanse automobilisten dat je bij het inhalen van een fietser wat afstand moet bewaren, gelet op verkeersborden die aangeven dat je zeker anderhalve meter speelruimte moet nemen. En het moet gezegd dat sportfietsers er zelf soms ook een potje van maken.

Gall Negre

Wat eten kippen zoal, behalve graan en regenwormen? In de Penedès, hoe kan het ook anders in een wijnstreek, in elk geval ook druivenpitjes. Er is een inheems ras, de Gall Negre (Zwarte Haan), die nog niet zo lang geleden met uitsterven werd bedreigd, maar nu weer, dankzij de liefhebberij van één fokker, springlevend en volop voor de consument beschikbaar is. Het vlees wordt smakelijk en stevig van het wegpikken van de druivenpitten, vertellen de kippenboeren graag op de eeuwenoude Fira del Gall, het aan de Gall Negre gewijde festival dat in het laatste weekend voor Kerst in Vilafranca wordt gehouden. Daar kun je van dichtbij de prijswinnende hanen bekijken, inderdaad gitzwart met een prachtige vuurrode kam, en er zelfs eentje laten slachten, niet de prijswinnaars natuurlijk. ‘Zoek er een uit en over een uur krijg je hem geslacht en geplukt mee naar huis.’ Niet echt iets voor teerbesnaarde dierenvrienden. En hoewel een mals kippetje niet vies is, ga ik zelf ook liever voor codonyat (snijbare kweeperengelei) en sinaasappelbloesemhoning. Want het festival staat dan wel in het teken van de Zwarte Haan, er komen ook legio bioboeren met hun streekproducten op af.

Het festival is meteen een goed moment om je te vergapen aan Catalaanse topsport: de bouw van castells oftewel levende torens. Vilafranca vormt samen met het stadje Valls in de aanpalende streek Alt Camp het epicentrum van deze bij uitstek Catalaanse folklore. Terwijl een orkestje van snerpende blaasinstrumenten en trommels opzwepende muziek speelt, vormen groepen mannen en vrouwen samen een toren, waarbij de stevige jongens de basis vormen en de rankere heren en dames steeds een nieuwe ‘etage’ maken. Soms wel tot tien verdiepingen hoog.

Catalaanse topsport: de bouw van castells oftewel levende torens.Beeld AFP PHOTO / JOSEP LAGO

De hoofdrol is weggelegd voor de enxaneta, een jongen of, vaker nog, meisje, dat over de ruggen van de andere torenbouwers helemaal naar boven klimt, een hand opsteekt en dan weer naar beneden klautert. Bijna altijd loopt dit goed af. Als het gelukt is, gaat er een siddering door de mensenmassa. Want castells maken doe je altijd samen; het is in elk geval een mooie manier om ‘sociale cohesie’ te bevorderen. Misschien iets voor Nederland? Je mag in elk geval komen kijken wanneer de castellers van Vilafranca - ze noemen zichzelf naar hun groene hemden ‘Els Verds’ - oefenen, drie avonden in de week, op maandag, woensdag en vrijdag. Je kunt ook meedoen, als je durft.

Richting de kust verandert het landschap. Het wordt ruwer, droger. We naderen dan ook het massief van de Garraf, waarachter Sitges met zijn gezegende klimaat schuilgaat. En hier, bij het plaatsje Sant Miquel d’Olèrdola, bevindt zich op een strategische bergtop het zogeheten kasteel van Olèrdola. Hoewel er van het kasteel alleen maar fundamenten resten. Van oudsher was het een geliefde, want veilige, woonplek - een vijand zag je al mijlenver aankomen. Daarom hebben zich hier dan ook eerst Iberiërs gevestigd en later de Romeinen. Ze hebben er hun sporen achtergelaten en vast ook van het mooie uitzicht genoten.

En dat is ook meteen een van de aardigheden van de Alt Penedès: je kunt er verschillende routes en liefhebberijen combineren. ’s Morgens ‘doe’ je de Iberiërs (www.mac.cat/Rutes/Ruta-dels-Ibers), dan rijd je voor een duik in de Middellandse Zee door naar Sitges en je besluit de dag met een bezoek aan een van de wijnkelders of wijnhuizen lang de Carretera del Vi om er de inwendige mens te versterken. Natuurlijk met een glas wijn of cava uit de Penedès.

Villa Casals

In 1910 liet de beroemde cellist Pau Casals in het Catalaanse badplaatsje Sant Salvador een zomerhuis bouwen: Villa Casals. Hij heeft er gewoond tot hij in 1939 naar Frankrijk in ballingschap ging. Nu is het een sfeervol museum, waar je alles over de maestro aan de weet kunt komen. Een must voor bewonderaars van deze topmusicus, maar ook voor anderen interessant. Er zijn geregeld uitvoeringen. paucasals.org

Levende torens

Levende torens, castells in het Catalaans, vormen wel het spectaculairste onderdeel van de Catalaanse folklore. In het stadje Valls, epicentrum van deze ‘topsport’ - waarbij groepen, colles genaamd, halsbrekende toeren uithalen om een levende toren te vormen - wordt op het ogenblik gewerkt aan een multimediaal en interactief museum, het Museu Casteller de Catalunya. Volgens planning gaat het eind dit jaar of volgend jaar open. Maar je hoeft niet te wachten tot het zover is. Het hele jaar door bouwen colles door heel Catalonië deze torens. Op cccc.cat staat een complete jaaragenda. Niet missen.

Kloosters

Op de GR175 kun je wandelen (105 km) of fietsen (108 km) langs de mooiste cisterciënzer kloosters van Catalonië: Poblet, Santes Creus en Vallbona de les Monges. Deze Ruta del Cister voert je langs middeleeuwse toparchitectuur in een divers landschap: bossen en wijngaarden, glooiende heuvels en open vlaktes. En je kunt ook de spirituele mens voeden door te luisteren naar de avondzang van monniken en nonnen. De kloosters zijn ook per auto bereikbaar. larutadelcister.info

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden