Aan een zacht drugbeleid gaan mensen dood

Vele methoden zijn aangewend om drugverslaving te lijf te gaan, maar nog altijd is er geen consensus over de juiste aanpak. Het ene land beschouwt de gebruiker als een crimineel, het andere als een patiënt. De komende weken besteedt Trouw zowel door de week als in de bijlage ZENZ aandacht aan 'afkicken': hoe wordt in landen als Singapore, Amerika, Zweden, Frankrijk èn Nederland omgegaan met een van de grootste problemen van deze tijd, de drugverslaving. De vorige aflevering stond in Trouw van zaterdag 9 december.

“Ik haat doemdenkers”, zegt president dr. Baey Lian Peck (64) van de Singapore Anti-Narcotics Association (SANA), de onafhankelijke vrijwilligersorganisatie die zich in de stadstaat inzet voor (ex)-drugsverslaafden. “Natuurlijk kan elk land de oorlog tegen de drugs winnen. Maar spaar de verslaafden nooit. Pak die keihard aan, geef ze een heropvoeding en herhaal die als het moet. Dwing ze tot een nieuw leven. In hun eigen belang en dat van de samenleving. Birma, Vietnam en Zweden zijn landen waar dat besef is doorgedrongen. Ook daar worden nu de junks van de straat geplukt èn gehouden.”

Baey Lian Peck is in velerlei opzicht een bijzonder man. Hij oogt veel jonger dan hij is, houdt na elke vier uur een siësta en is, als telg uit een vooraanstaand Singaporees zakengeslacht, miljonair. Volgens een strak schema brengt hij één helft van iedere maand door in Singapore, de andere in Moskou, de stad waar een deel van zijn zakenimperium is gevestigd. “Maar in Moskou zijn de weekeinden zo saai, dat mijn vrouw en ik dan graag golf spelen in Spanje of aan de Franse Rivièra.”

Tussen deze zakelijke- en privébeslommeringen in, bestuurt hij SANA, waar 1 300 vrijwilligers bij zijn aangesloten. De drijfveer zich voor de verslaafden in te zetten, is voor hem simpel. “Ik ben een Singapore-fanaticus en wil graag dat het àlle Singaporezen goed gaat. Voordeel is dat ik, als zakenman, keihard kan zijn. Voor iemand die te maken heeft met junks en delinquenten mooi meegenomen.”

Waar druggebruikers in de werkkampen de harde hand van de overheid voelen, hebben dealers nog veel meer te vrezen. Ze gaan, afhankelijk van de hoeveelheid drugs die zij bij hun aanhouding in bezit hebben, voor tientallen jaren de cel in en krijgen soms stokslagen.

Maar veel vaker nog volgt de gang naar de strop. Het overkwam vorig jaar de Nederlander Van Damme en medio november nog vier Singaporezen.

“Een land als Nederland met een heel andere cultuur en een 'lifestyle' die in niets op die van Singapore lijkt, begrijpt die strenge wetten niet”, zegt Baey Lian Peck. “Maar wat zou dat als de Singaporees zelf zich er gelukkig bij voelt? En wat is nu humaner? Een drugverslaafde keihard aanpakken of lijdzaam toezien hoe hij zijn leven vergooit? Voor ons is dat geen vraag. Junks zijn geen criminelen. Ze zijn 'patiënten', die moeten worden behandeld om beter te worden. Welnu, die behandeling krijgen ze.”

De SANA-president wijst erop dat iedere verslaafde in de stadstaat weet dat overheid en politie hem niet loslaat. De voordelen reiken volgens hem verder.

“Singaporezen kunnen ieder uur van de dag de straat op, zonder dat ze het gevaar lopen te worden beroofd. Natuurlijk is er criminaliteit, in een gebied met zoveel inwoners ontkom je daar niet aan. Maar overvallen, steekpartijen, moorden en straatberovingen zijn hier geen regel, maar grote uitzondering.”

De 1 300 SANA-vrijwilligers zijn afkomstig uit alle lagen van de bevolking. Onder hen artsen, technici, havenwerkers en taxichauffeurs. De drempel is laag, de vrijwilliger moet over goede sociale vaardigheden beschikken en mag geen strafblad hebben. Aan motivatie ontbreekt het niet. Allen zijn, mede ingegeven door de aanhoudende anti-drugcampagnes in Singapore, doordrongen van de noodzaak de 'patiënten' te helpen.

Bovendien weten zij dat er geen enkele reden is vergenoegd achterover te leunen. Want hoewel het aantal verslaafden in vergelijking met 1977 is gehalveerd, is er juist de laatste jaren weer een licht stijgende lijn.

“Er zitten zesduizend mensen in de kampen en vijfduizend zijn er uit', zegt Baey Lian Peck. “Het aantal gebruikers neemt toe. Heel creatief moet de overheid daarom naar nieuwe oplossingen zoeken.”

Eén ervan is de oproep aan druggebruikers zich vrijwillig bij het Central Narcotics Bureau te melden. In dat geval hoeven zij, tenzij ze recidivist zijn, niet naar het werkkamp. In plaats daarvan worden zij in een speciale kliniek van het Changi-ziekenhuis opgenomen, waar ze de Cold Turkey-behandeling, het gedwongen afkicken, ondergaan. Vervolgens gaan ze voor nazorg en begeleiding naar een halfway house, een opvangtehuis.

De politie tekent daarbij aan dat het een 'eenmalige kans' betreft voor de 'nieuwkomers' en dat recidivisten nog veel harder worden aangepakt. 'Die gaan als ze in herhaling vallen voortaan niet naar het werkkamp, maar naar de gevangenis.'

Baey Lian Peck roemt de sociale controle die in Singapore meer dan eens druggebruik bloot legt. “Onlangs ontdekten we dat een toename van het aantal schooluitvallers gelijke voet hield met een piek van het aantal verslaafden. Dat was een indicatie waar we de 'patiënten' moesten zoeken. Aangezien Singapore een onderwijsplicht heeft, was het niet moeilijk de namen van de schooluitvallers te traceren. Alle 75 jongens bleken op het punt te staan drugs te gaan gebruiken of waren daarmee al bezig.”

“Eerst hielden hun ouders vol dat hun zonen niets kwaad deden. Maar al snel bleek dat de knapen, achter de rug van hun ouders, hun sociale leven flink hadden verwaarloosd. Ze zeiden dat ze gingen voetballen, maar in plaats daarvan zwierven ze over straat. We hebben de jongens, van wie sommigen niet ouder waren dan tien, twaalf jaar, kunnen redden. Ook dat is sociale controle. Je kunt beter een druggebruiker aangeven dan hem kil over rand van de afgrond zien verdwijnen.”

Baey Lian Peck heeft geen enkele moeite om een definitie van de gemiddelde druggebruiker te geven. “Ze zijn mensen die door de heroïne, morfine of cannabis niets presteren, die in een sociaal isolement verzeild geraakt zijn, die van leugens, bedrog en geweld aan elkaar hangen. Een gebruiker richt chaos aan. Hij sleurt anderen mee, brengt z'n beste vrienden in verleiding mee te doen. Dat is geen leven, dat heeft geen toekomst. Dat is de reden waarom de overheid, heel Singapore, zich zo voor deze mensen inspant.”

Het gros van de duizend 'hard core'-verslaafden, de harde kern, krijgt na de vrijlating uit het werkkamp een eigen begeleider aangewezen, een 'buddy'. “De moslim krijgt een moslimbegeleider, de katholiek een katholiek”, geeft Baey Lian Peck aan. “Zo voorkom je onderling wantrouwen. Hoewel ik zelf nooit een kerk bezoek, is religie van groot belang. Iedereen weet dat een ter dood veroordeelde in zijn laatste uren God aanroept. Maar anders dan voor hem, kan voor een junk het geloof de redding op aarde betekenen.”

Met steun van SANA worden jaarlijks enkele honderden ex-druggebruikers aan vast werk geholpen. De manier waarop dat gebeurt, is volgens Baey Lian Peck een 'wonder van God'. “Ooit kreeg ik een ingeving hoe zinvol het zou zijn het Singaporese bedrijfsleven bij de drugproblematiek te betrekken. Ik vroeg de bedrijven een junk te adopteren. Ze zouden ons dan moeten sponsoren of donateur worden. Het plan sloeg aan, grote bedrijven en instellingen als Shell, Fuji, Singapore Telecom en de Bank of Montreal steunen ons nu financieel. Gevoegd bij tal van andere bedrijven, zorgen zij voor tonnen extra per jaar. Zodra een ex-verslaafde gereed is voor een terugkeer in de maatschappij, schrijven we zo'n bedrijf aan. Dat zegt dan als sponsor bijna automatisch 'Ja, laat die man maar komen'. Slim toch?”

Baey Lian Peck waarschuwt bij het afscheid nog één keer richting Europa. “Cold-Turkey wijzen ze daar af omdat die dodelijk zou kunnen zijn. Onzin, noem mij één naam van zo'n dode.”

“Marihuanagebruik zou minder risco's met zich brengen dan heroïne. Onzin, wetenschappelijk onderzoek in Singapore heeft aangetoond dat het juist andersom is.”

“Ik oordeel niet over andere landen. Maar aan een 'soft' beleid gaan mensen dood.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden