'Aan die enge plaatjes ben ik zo gewend'

Miluska (links) en Jindra Eggersman in hun tabakswinkel in Purmerend. Beeld Foto: Patrick Post
Miluska (links) en Jindra Eggersman in hun tabakswinkel in Purmerend.Beeld Foto: Patrick Post

In de drempel van Melis Rokersshop in Purmerend is een kromming zichtbaar. Er zijn door de jaren heen zo veel rokers binnengestapt, dat het gesteente is uitgesleten. Ook vandaag is het druk in het kleine tabakszaakje. En plaatjes van gezwellen, aangetaste gebitten en zwarte longen gaan daar geen verandering in brengen, denken eigenaren Miluska en Jindra Eggersman (60 en 25 jaar).

Isabel Baneke

Moeder Eggersman werkt al twaalf jaar in het winkeltje aan het grote plein. "Uit ervaring kan ik zeggen dat de verstokte roker niet stopt door zo'n ingreep", zegt ze. "Net als toen de waarschuwingsteksten werden ingevoerd, bekijkt die zo'n foto misschien een keertje met afgrijzen. Maar daarna steekt-ie er toch weer een op."

Ze haalt haar schouders op. "Tijdens de crisis was ik bang voor de klandizie. Mensen hadden geen poen en de sigarettenprijs ging omhoog. Maar de pakjes bleven gewoon de toonbank overvliegen, zelfs die van negen euro of meer. Alleen als iemand zelf écht wil stoppen, kan hij of zij van de verslaving afkomen."

Haar dochter knikt. "Dat vrees ik ook. De nieuwe regels zullen vooral voor ons een verschil zijn", zegt ze, terwijl ze een vies gezicht trekt. "Wij moeten de hele tijd tussen die afbeeldingen staan. Lekker luguber."

Afschrikwekkende foto's
Het duurt nog wel even voor de kleurrijke sigarettenpakjes en klassieke sigarendozen daadwerkelijk plaatsmaken voor de afschrikwekkende foto's. Vanaf vandaag mogen fabrikanten het spul weliswaar niet meer produceren, de voorraad van rookwaar met de oude verpakking mag tot 20 mei van volgend jaar worden verkocht.

Moeder en dochter Eggersman hebben zich alvast voorbereid op de overgang. Op de toonbank staat een vitrinekastje, met daarin felgekleurde hoesjes en kokers waarin rokers hun pakjes kunnen stoppen. Zo hoeven ze de foto's en waarschuwingen, die vanaf nu 65 procent van de ruimte op de voor- en achterkant moeten innemen, niet te zien. "Slim hè?", zegt Miluska Eggersman. "Al moet ik eerlijk zeggen dat ik ze ook heb ingekocht omdat ik ze er zo leuk uit vond zien."

(tekst gaat verder onder de foto)

Een voorbeeld van een afschrikwekkende foto die vanaf vandaag op een pakje sigaretten staat. Beeld anp
Een voorbeeld van een afschrikwekkende foto die vanaf vandaag op een pakje sigaretten staat.Beeld anp

Sloffen mee naar Nederland
Deslyn Godee (19) vist zo'n hoesje uit zijn jaszak. "Niet voor de foto's die eraan komen hoor, die kunnen mij en mijn vrienden niks schelen", zegt hij. "Een paar jaar terug zijn we met z'n allen naar Egypte geweest en daar heb je dat al. Nou, we hebben sloffen mee terug naar Nederland genomen."

Godee en zijn vrienden behoren tot een leeftijdsgroep waarin veel wordt gerookt. Van alle Nederlandse jongeren tussen de zestien en twintig jaar, rookt bijna één op de vier. Twintigers doen dat nog meer: met 37 procent is het rokerspercentage bij hen hoger dan bij alle andere leeftijdscategorieën.

"Jongeren weten dat roken slecht is", legt Godee uit. "We hebben over de gevaren gelezen en de foto's van zieke mensen gezien. Maar wij zelf merken nog niks van de gevolgen van roken, die enge beelden liggen ver voor ons. En dus blijven we sigaretten kopen."

De tiener rookt al vier jaar iedere dag. "Het begon op de middelbare school. Paffen vonden we stoer, en ik wilde natuurlijk de popiejopie uithangen", lacht hij. "Sindsdien ben ik verslaafd. Door enge plaatjes of accijnsverhogingen ga ik niet stoppen. Binnenkort moet ik me laten testen op COPD, wat mijn vader heeft. Als ik dat heb, dan moet ik wel echt kappen."

Experimenteren
Stephen Maarschalkerweerd (44), docent op een vmbo-school, denkt dat Godee gelijk heeft. "Ik zie de leerlingen beginnen. De nieuwe verpakkingen, die vooral bedoeld zijn om te voorkomen dat jongeren beginnen, veranderen daar niks aan", zegt hij, terwijl hij het cellofaan van zijn nieuw gekochte pakje sigaretten eraf trekt. "Want hoe strenger je iets verbiedt, hoe spannender het wordt. Jongeren blijven experimenteren, ook met roken."

Toch vindt hij het goed dat de overheid probeert om minderjarigen te waarschuwen voor de gezondheidsrisico's van roken. "Maar met volwassenen moet ze zich niet als een dominee bemoeien. Die moeten hun eigen keuzes mogen maken, met alle gevolgen van dien."

Zelf rookt hij al 26 jaar. "Ik ben er nog niet klaar voor om te stoppen en zal binnen de kortste keren aan de plaatjes gewend zijn. Ik ga alleen om als ze de prijs verhogen, net als in Australië. Niet met een paar dubbeltjes, maar meteen naar tien euro. Dat is de max."

Een voorbeeld van een afschrikwekkende foto die vanaf vandaag op een pakje sigaretten staat Beeld anp
Een voorbeeld van een afschrikwekkende foto die vanaf vandaag op een pakje sigaretten staatBeeld anp

Wat verandert er vanaf vandaag?

Op de voor- en achterkant van de verpakkingen van rookwaar wordt 65 procent ingenomen door een afschrikwekkende foto en een waarschuwing met tips om te stoppen.

Ieder jaar rouleren de plaatjes.

Sigaretten met smaakjes als vanille, fruit of cacao zijn verboden.

Mentholsigaretten en de click-sigaret (met een mintballetje dat open kan worden 'geklikt') verdwijnen, maar pas vanaf 20 mei 2020.

In Nederland gaat er voortaan één sigaret meer in een pakje, namelijk 20.

Het nicotinegehalte van de elektronische sigaret is aan een maximum gebonden. Ook mag er geen reclame meer voor worden gemaakt en geldt een mimimumleeftijd van 18 jaar.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden