Aan de wandel, in stilte

Waar ga je heen als je behoefte hebt aan buiten, aan stilte, aan het ontbreken van onnatuurlijk geluid? Monica Wesseling heeft haar eigen oase van rust midden in de Randstad. Waar die oase zich bevindt? Dat vertelt ze lekker niet.

Het was weer eens zo'n week geweest vol reizen, lawaai en gedoe. Deadlines dwongen, mensen claimden en het hoofd zat vol onrust. En dus was er een enorme behoefte aan buiten, aan stilte, het ontbreken van onnatuurlijk geluid.


Maar waarheen te gaan? Naar de verre buitengewesten waar geen mens woont en het land nog verlaten is? Aanlokkelijk, maar ver betekent reizen en anderen in de treincoupé.


Nee dus en niet nodig. Want had ik niet mijn eigen, stille groen vlakbij? Die oase van rust midden in de Randstad. Heus bekend, maar 's morgens zo verleidelijk en onvoorstelbaar stil. Waar die oase zich bevindt, vertel ik lekker niet, maar de goede verstaander heeft aan de clues meer dan voldoende.


Ochtendklam


Het weer doet zijn best deze vroege ochtend, want er hangt een ochtendklam. Dauw bekleeft de haren en doet de neus lopen, maar dempt ook elk nog aanwezig geluid. Niet nodig overigens want al vijf minuten na het verlaten van de bus is elk geluid verstomd.


De paden op, de lanen in! Op voor twee uur stille verlatenheid. Menselijke verlatenheid welteverstaan. Dieren, mits echt en niet gedomesticeerd, zijn meer dan welkom. Zoals de vier kauwtjes die meteen aan het begin van mijn tocht opgewonden en druk delibererend een paar oude paardedrollen aan gort pikken, op zoek naar lekkere hapjes.


Het land is in winterstand; de struiken bruin en zonder blad, mos en gras in rust en de coconnetjes van motten leeg en verlaten. De laatste bessen ogen verschrompeld maar zijn blijkbaar nog aantrekkelijk genoeg voor de kramsvogels en merels. Er zijn genoeg bessen om elk te laven en toch ruziën ze om juist die ene.


Het pad is simpel, de heuvels aangenaam glooiend en het zicht steeds breder dankzij een aantrekkende wind. De immense stilte en het vertrouwde en zo geliefde landschap omsluiten me als een warme deken. Er zeilen wat vogels door de lucht, een konijn hupt onvervaard vlak voor me langs, maar voor het overige is er geen levende ziel te zien.


Al snel zit er geen enkele coherente gedachte meer in mijn hoofd; wég gepeins over deadlines, vriendinnen in de problemen en die zieke tante waar ik toch echt eens langs moet gaan.


Op de zandvlakte - het gevolg van het in natuurlijke staat terugbrengen van dit natuurgebied - staan tientallen vossepootjes maar de bruine rekels zelf laten zich niet zien. Jammer, maar ook fijn. Door het voeren is een aantal vossen zo tam geworden dat ze komen bedelen en eerlijk gezegd kan ik me nauwelijks iets gruwelijkers voorstellen. Wild moet wild mogen blijven. Waarom toch die neiging alles maar gezellig, huiselijk en 'onderworpen' te maken?


Lang duren de nare gedachten niet. Het kleine dennebosje brengt me als altijd in vakantiesfeer, zozeer doet het aan de Zuid-Franse campings van mijn jeugd denken. Ik trap per ongeluk een denne-appel aan flarden en schrik bijna van het lawaai. Dat krijg je van stilte.


Ik kronkel, klim en daal en bereik na vijf kilometer mijn keerpunt. Een keerpunt dat me plots in de randstedelijke realiteit terugbrengt. Een enorme asfaltvlakte ligt klaar voor zomerse drommen mensen met auto en - nu gelukkig gesloten - horeca voor de dorstige mens. Op het parkeerterrein één auto en ik hoop stiekem dat de inzittende ver weg is. Niet uit angst, maar niemand zien kan zo heerlijk zijn, mits zelfverkozen.


Ik keer en loop de open vlakte op. Uit de beschutting en met de wind tegen merk ik pas hoe sterk deze is. Dorre planten reppen zich van storm naar luwte, zand schuurt en het lege hoofd wordt nog leger. Die ene mens van de auto is in de verste verte niet te zien; ik heb rijk, vlakte, vogels en wolken helemaal voor mezelf alleen.


Stil is het allerminst. De wind, het water en het gekrijs van meeuwen - inmiddels bijna randstedelijker dan kauwtjes - veroorzaken gezamenlijk een geluidniveau dat met gemak 70 decibel bereikt. Veel meer dan de toegestane 40 decibel in stiltegebieden. Ze zijn vast niet in overtreding; zo gek zal Nederland toch niet zijn?


Inwendig zonnetje


Rechts van me wordt de zon steeds verder zichtbaar. Ze trekt gele banen over de zachtbruine vlakte en zoals altijd geniet ik intens van dit open land. Wereld, toekomst, heden en verleden worden vertrouwenwekkend en zonder gevaar; de geelheid van de zon bereikt ook de binnenkant.


Opnieuw ben ikzelf de enige die lawaai maakt door krakend en knisperend de verlaten omhulsels van weekdieren te vertrappen, maar vreemd genoeg geeft juist die knisterende cadans de stilte een dimensie. Stap, stap, stap. Stilte, eenzaamheid en volmaakte rust middenin de Randstad.

Stille routes

Hieronder een aantal andere echt stille gebieden met wandelmogelijkheid, die ik zonder problemen prijsgeef:


Polder Breebaart in de kop van Groningen; mooi natuurontwikkelingsgebied vol vogels. tinyurl.com/hp5k6mo


De Dintelse Gorzen bij Steenbergen. tinyurl.com/gn72kor


Het Dwingelderveld bij Ruinen. tinyurl.com/h87y26e


Een groot deel van de Veluwe. Bijvoorbeeld in de omgeving van Kootwijk.


Engbertsdijksvenen, natuurgebied in Overijssel, vlakbij de Duitse grens. tinyurl.com/jqol6my


De Brand in Udenhout (Brabant), zeker in de kern van het gebied. tinyurl.com/zgy3xe3

Het effect van stilte

Stilte is van levensbelang, zo valt uit het schaarse wetenschappelijk onderzoek naar het effect van geluid te concluderen. Te veel lawaai verhoogt de kans op stress, hart- en vaatziekten en slaapverstoring aanzienlijk. Tegelijkertijd zijn er aanwijzingen dat stilte kan 'repareren'.


Maar stilte is schaars. In 70 procent van de huizen is 24 uur per dag meer dan 40dB te horen, de grens die wordt aangehouden voor stiltegebieden en die vergelijkbaar is met vogels in de ochtend, een rustig kantoor of geroezemoes in de klas. En ook in een heel groot deel van de 650.000 hectares officieel stiltegebied die ons land kent, dringt het lawaai van verkeer, crossmotoren en - zeker in het westen van het land - vliegtuigen door.


Sowieso is uit wetenschappelijk onderzoek in Amerika te concluderen dat de in ons land gehanteerde grens van 40 dB eigenlijk te hoog ligt. Bovendien zijn ook in stiltegebieden activiteiten voor de instandhouding van het natuurgebied toegestaan, oftewel motorzagen, maaimachines, tractoren en aan- en afvoerverkeer.


Ruim 40 procent van de voor de Belevingsmonitor Rijksoverheid ondervraagden geeft aan dat de overheid meer prioriteit moet stellen aan het bewaken van de stilte buiten, vooral voor wat betreft verkeerslawaai.


Het stiltebeleid is echter, net als het natuurbeleid, naar de provincies overgeheveld. Stilte is daarmee een politieke speelbal geworden en dat doet het ergste vrezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden