Aan de OV-poortjes is nog veel te verbeteren

Een forens op Amsterdam CS. Beeld ANP
Een forens op Amsterdam CS.Beeld ANP

Het gebruik van de poortjes op NS-stations zou veel eenvoudiger kunnen. Idee: scheid stromen van incheckende en uitcheckende reizigers.

Met het sluiten van de poortjes op Amsterdam Centraal vandaag zijn dik zeventig Nederlandse stations alleen nog te bereiken door in te checken met een ov-chipkaart. Dat betekent dat 87 procent van de reizigers dichte doorgangen tegenkomt tijdens de reis, aldus de NS. Met andere woorden: dat proces van in- en uitchecken kunnen we inmiddels wel als ingeburgerd beschouwen.

Toch valt er nog genoeg te verbeteren. Jasper van Kuijk, die aan de TU Delft onderzoek doet naar gebruiksvriendelijk design, gaf de Nederlandse vervoerders de afgelopen jaren ongevraagd advies over aanpassingen van de poortjes. Dat verschilt van kleine veranderingen in het design, tot meer drastische keuzes, bijvoorbeeld om die poorten weer open te zetten.

Om met dat laatste te beginnen: Van Kuijks onderzoeksgroep ging kijken in andere steden om te zien hoe de toegangspoorten er daar uitzien. In Tokio viel het op dat de poortjes in de spits in principe gewoon open staan, behalve als er iemand langsloopt die niet incheckt. "Je straft dus eigenlijk alleen de mensen die het niet goed doen. Daardoor ligt het tempo een stuk hoger en blijven opstoppingen bij de poorten beperkt."

Rijvorming

Nu is de Nederlandse spits niet te vergelijken met die in metropolen als Tokio, Londen en Hongkong. Bij observaties zag Van Kuijk wel eens rijvorming bij poortjes, maar dat had meer te maken met de beschikbaarheid van maar één afgang. Daarom verwacht hij niet dat de NS snel voor die open doorgangen zullen kiezen. Het is ook vrij drastisch, erkent hij. Reizigers zijn net gewend aan dichte poortjes, dan ga je ze weer open zetten.

Op Utrecht CS (foto) zijn de poortjes al dicht.  Beeld ANP
Op Utrecht CS (foto) zijn de poortjes al dicht.Beeld ANP

Bovendien zijn er ook een stuk minder ingrijpende veranderingen die de doorstroming ten goede kunnen komen. Van Kuijk: "Zo zou je stromen van in- en uitcheckende reizigers kunnen scheiden. Dat je aan één zijde altijd uitcheckt en aan de andere zijde incheckt. Dat kun je dan ook duidelijk aangeven met borden. Nu loopt het allemaal door elkaar en staan mensen nog wel eens tegenover elkaar bij hetzelfde poortje."

Nog een simpele verbetering: de bovenkant van de poorten schuin laten aflopen, zodat meteen duidelijk is bij welke kant het display hoort. Vooral linkshandige mensen hebben er nog weleens last van dat ze hun chipkaart aan de verkeerde kant aanbieden en dat het poortje ernaast open gaat.

Het zijn aanpassingen die zo eenvoudig klinken, dat je je afvraagt waarom het nog niet in de praktijk is gebracht. De ontwerpen van de TU Delft zijn vrij toegankelijk, de bal ligt nu bij de vervoerders, zegt Van Kuijk: "Je moet er natuurlijk wel rekening mee houden dat poortjes voor acht jaar in het veld staan, soms zelfs voor tien. Dus voordat je nieuwe ontwerpen in de praktijk ziet ben je jaren verder."

Het sluiten van de poortjes op Amsterdam Centraal is eerder getest, dus de NS verwachten niet veel problemen vandaag. Toch is het station in de hoofdstad wel een grotere uitdaging dan andere plaatsen, denkt Van Kuijk. Dat heeft vooral met onervaren reizigers te maken die de routine van in- en uitchecken niet onder de knie hebben, zoals toeristen.

Wat levert gesloten poorten op

Volgens de NS voelen reizigers zich veiliger op stations waar de poortjes gesloten zijn. Daar geeft 89 procent aan zich prettig te voelen, op stations zonder poortjes is dat 79 procent. De dichte doorgangen zorgen ook voor minder zwartrijders. Om een voorbeeld te noemen: een jaar na de het sluiten van de poorten op Rotterdam Centraal betrapten conducteurs volgens de NS bijna tien procent minder mensen zonder geldig vervoersbewijs.

Het sluiten van de poortjes is ook voor de gebruiksvriendelijkheid uiteindelijk goed, denkt Jasper van Kuijk van de TU Delft. "Je ziet nog steeds wel dat mensen hun chipkaart blijven vasthouden tijdens het reizen, omdat ze bang zijn vergeten uit te checken. Als de poortjes standaard dicht zijn, hoef je je daar niet meer druk om te maken."

Al hebben die dichte poorten ook nadelen. Wie het station op wil om iemand uit te zwaaien of winkels te bezoeken, moet ook inchecken. Binnen een uur kost dat niks, maar het betekent wel dat je een chipkaart bij je moet hebben met voldoende saldo, of een speciale passagekaart bij een automaat op de kaart moet laden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden