Aan de nieuwe eindtoets valt niet meer te ontkomen

Basisscholen krijgen wel een keuze: Cito verliest het alleenrecht

Vanaf volgend jaar moeten alle leerlingen in groep 8 verplicht een eindtoets maken. Dat wordt een nieuwe toets, eind april. Dit zal voor veel scholen wederom een toets van het Cito worden, maar er komen ook alternatieven.

Waarom een nieuwe eindtoets?

De toets moet niet alleen zicht bieden op het niveau dat de leerling in het voortgezet onderwijs aankan, maar ook op wat hij op de basisschool heeft geleerd op het gebied van taal en rekenen. Scholen kunnen naast een Citotoets ook kiezen voor een alternatief, mits die is goedgekeurd door de minister. Toetsen als de Drempeltest of de Nederlandse Intelligentietest voor Onderwijsniveau (NIO), die een deel van de scholen nu gebruikt, komen niet in aanmerking. Zij kijken vooral naar aanleg en intelligentie en brengen de 'leervorderingen' van leerlingen niet of onvoldoende in beeld, vindt het ministerie.

Wat voor alternatieven zijn er?

In ieder geval twee bedrijven zijn bezig met het ontwikkelen van een toets. 'Route VO' (een gezamenlijk initiatief van toetsontwikkelaar A-Vision en 678OnderwijsAdvisering) test zijn toets in april onder zo'n 1500 leerlingen. Net als Cito besteedt Route VO aandacht aan spelling, woordenschat, begrijpend lezen en rekenen, en daarnaast kunnen scholen kiezen voor Engels en waarschijnlijk ook wereldoriëntatie. Maar het is een digitale, 'adaptieve' toets: hij past de vragen aan het niveau van een leerling aan. Beantwoordt deze een vraag goed, dan volgt een moeilijker vraag, bij een verkeerd antwoord een iets makkelijker vraag. De toets duurt ongeveer drie uur.

Ook Bureau ICE, dat het staatsexamen 'Nederlands als tweede taal' maakt, wil een eindtoets leveren. ICE wil de taal- en rekenvaardigheden van leerlingen testen, en ook kijken of kinderen belangrijke eigenschappen voor het voortgezet onderwijs bezitten, zoals de wil om te scoren en doorzettingsvermogen.

Kunnen de scholen daarmee de Citovergelijkingen ontlopen?

Wellicht. Schoolleidersvereniging AVS adviseerde haar leden deze zomer over te stappen toen bleek dat de gemiddelde Citoscores openbaar werden. 60 procent van de schoolleiders zou dit overwegen. De AVS wil dat de eindtoets alleen gebruikt wordt voor de onderbouwing van het schooladvies, maar het ministerie eist dat ook de alternatieve toetsen vergeleken kunnen worden.

Wat kosten de nieuwe toetsen?

Scholen betalen de toetsen nu zelf, de Cito kost ruim 16 euro per leerling. De verplichte eindtoets wordt gratis voor scholen. Het ministerie van onderwijs heeft 9 miljoen beschikbaar voor Cito en de aanbieders van de alternatieven.

En als een school geen enkele eindtoets wil afnemen?

Dat geldt nu voor zo'n 4 procent van de scholen. Maar ook zij moeten in 2015 verplicht een eindtoets afnemen. Dat mag dan nog een bestaande toets zijn. Vanaf 2016 moeten alle leerlingen in groep 8 tussen half april en half mei een goedgekeurde eindtoets maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden