'Aan de Nederlandse porno-industrie kleeft tegenwoordig iets saais'

Robbert Ophorst (1980), journalist

"Als Willem van Batenburg in 1982 de erotische film 'Pruimenbloesem' maakt, schudt hij flink wat criminele handen. Hij is, tot zijn spijt, veroordeeld tot duistere types als een bordeelhouder in het oosten des lands - befaamd om zijn spectaculaire ontsnapping uit de gevangenis in Leeuwarden - die voor de opnames zijn smoezelige pand ter beschikking stelt.

Van Batenburg is niet de eerste die kennismaakt met het criminele randje van de Nederlandse porno-industrie: in de beginjaren verkennen de meeste porno-ondernemers de grenzen van de wet en bewegen zij zich voortdurend onder de radar van politie en justitie.

Op zoek naar de gezichten achter pornoblaadjes, -films en -websites verwachtten we wilde verhalen en die vonden we. Om de geschiedenis van vijftig jaar porno-industrie in Nederland te kunnen optekenen interviewden we mensen als Van Batenburg, Charles Geerts en Eddy Dammann, een kleine club cowboys die elkaar kende en soms bevocht. Het zijn mannen met een neus voor business opportunities, die groots durfden te denken.

Het begin van de Nederlandse porno-industrie wordt gemarkeerd door streng verboden seksblaadjes. Het is Charles Geerts die in de jaren zestig op kleine schaal begint met de import van Scandinavische lectuur vanuit de gedachte: dat kunnen we hier ook verkopen. Jan Wenderhold produceert de Chick - illegaal - en wordt veroordeeld, Peter Muller bedenkt de Candy. Begin jaren zeventig begint Willem de Ridder de eerste sekslijn. Veel pioniers verdienen in korte tijd bakken met geld.

Om te overleven moeten bedrijven op meerdere pijlers steunen. John Lisman, handelaar in dierenporno, is in de jaren zeventig groot in een kleine markt. Hij blijft maar investeren in seksfilms, tot zijn creditcard wordt geblokkeerd en vervolgens de publieke opinie zich tegen hem keert. Later zijn het de handige jongens die met hun op zolderkamertjes gefabriceerde porno in korte tijd veel geld verdienen, maar er niet in slagen om voor langere tijd relevant te blijven.

Anders dan soms gedacht, is Nederlandse pornografie de laatste jaren niet extremer geworden. De Deense pornoproducent Color Climax bracht in de jaren zestig al martelporno uit, in de jaren zeventig werd veel vrijer dan nu met kinderen omgegaan. Ook viel ons op hoe divers het aanbod was in de beginjaren van de Nederlandse porno-industrie.

Van een praktijk van gruwelijkheden en misbruik die bij porno zou horen, merkten we weinig. Nederland is nooit een Los Angeles geweest, waar elke dag een buslading beschadigde vrouwen wordt afgeleverd om in seksfilms te spelen. Ten slotte leerde ons onderzoek dat de heersende moraal veel meer bepalend is voor de handel in porno dan wetgeving of overheidsbeleid. Als Den Haag besluit om seks met drie mensen te verbieden, is dat niet morgen afgelopen. Maar als het publiek het niet meer wil zien, is de handel kapot.

De industrie is in de loop der jaren veranderd. Van boekjes en blaadjes verplaatste de handel zich naar films en internet. De omzetten groeiden. Van smoezelige filmlocaties verplaatste de sector zich naar keurige kantoorpanden op industrieterreinen. Er is nog maar weinig porno van écht Nederlandse makelij, het grootste aanbod komt tegenwoordig uit Oost-Europa.

Na vijftig jaar lijkt de Nederlandse porno-industrie in rustiger vaarwater gekomen. Van de cowboys van het eerste uur horen we nog maar weinig. Hoewel nu ongetwijfeld iemand ergens op een zolderkamertje iets zit te bekokstoven, kleeft aan de Nederlandse porno-industrie van tegenwoordig - geloof het of niet - iets saais."

Robbert Ophorst, Marijn Schrijver & Roelof de Vries: De lustfabriek. 50 jaar Nederlandse porno-industrie.

Business Contact; 288 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden